Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
atáirgead gneasach i bplandaí blathanna, Screenshot (3), Screenshot (4),…
atáirgead gneasach i bplandaí blathanna
ceimeanna
Toirchiú
Comhthathú do gameit fireann(n) le gaiméit baineann (n) chun síogot(2n) a dheanamh
titeann pailin ar bar stiogma agus briseann sé feadan síos go dtí an saicin suathach
tá dhá nuicleas san feadan, núicléas ghiniúnach agus feadan núicleach
briseann an núicleas ghiniúnach ina dhá cóip tríd metois ( 2 gameit fireann), Briseann an feadan núicleach síos
comthathaíonn an gameit elie le an ubh agus deantar sioogot dioploideach
toirchiú dúbailte
comhthathaíonn ceann amhain do na gaiméit fireann le na 2 núicleas polach,deantar ionspeirm trioploideach(3n)
táirgíonn an gráinín phailin an gaiméit fireann
táirgíonn an saicín suthach an ubh agus dhá núicleas phólach
foirmiá síolta agus torthaí
fásann an siogót trí mhiotóid chun suth a fhoirmiú
suth: péacan, fréamhán agus cotailéadóin ( stóir bia de dhith fa choinne péacadh)
deighilteann an núicleas ionspeirmeach (3n) chun ionspeirm a dheanamh ( stor bia)
síol ionspeirmeach
msh:grain buí
rangú síolta
síol neamh-ionspeirmeach
msh: ponaire
usaidtear suas an ionspeirm go luath i bhforbairt an síol, bíonn an chotailéadón mar stór bia
monachotailéadón
cotailéadón amhain, msh: grán buí
feith cothroman, beartanna scaipithe, peiteal i grupaí do 3 de gnath
déchotailéadón
dhá chotailéadón, msh: pónaire leathan
feith mar eangach, beartanna i fainne, peiteal i grupaí do 4 no 5 de gnath
tromaíonn na pairteanna eile den bhláth as ( stiogma, peiteal, samín, antair), fásann ubhagan go torthaí agus na ubhúlaigh go síoltaí, beidh na forchlúdaigh mar síolchóta
torthaí: ubhagán aibí ina bhfuil dochúlach síolta a bheith ann
tairgíonn síolta rialaitheoirí fás a rialann fás torthaí
torthaí gan síol
modh
ginéiteach
nadúrtha
póiriú
crosalann daoine torthaí le síoltaí beag le torthaí eile le síoltaí beag ionas go mbeidh síoltaí beag ag a sliocht,deantar seo arís agus arís, thar na bliaintaí éiríonn siad iontach beag
msh: oraiste
rialaitheoirí fás
msh: aicsíní
geartar na anatir ó na bhlátyh agus spréitear aicsíní ar, thuig le torthaí a foirmiú gan toirchiú
msh: fionchaora
suanacht
tréimhse sos, gan fás i síol ina mbíonn leibheal íseal gníomhaíocht cealla nó meitibileacht
seachain coiníollacha crua (geimhreadh)
am don suth forbairt
am do scaipeadh síol
san talmhaíocht/gairneoireacht
cuirtear na síoltaí i gcuisneoir go minic ma caithtear iad a chur riomh suanacht i talmhaíocht/gaireadóireacht
treimhse fuar de dhith do péacadh go minic
peacadh
ath-fás an suth tar éis tréimhse suanacht, má tá coinníollacha cuí i láthair
toscanna de dhíth fa choinne péacadh
uisce
gníomhaíocht na heinsím
mean do na h-imoibrithe ceimiceach agus do iompar na substaintí díleaite
ocsaigin
riospráid aerobach
teocht oiriúnach
gníomhaíocht optamam na heinsímí
díleá
den sor bia san ionspeirm agus cotailéadón
abhar deileaite go dtí an suth
riospráid
chun ATP a tairgeadh do cilldeighilt
críochnaíonn péacadh nuair a thosaíonn duilleoga ag deanamh fotaisintéis
ionsú uisce
briseanna an freamhan fríd an síolcota
tagann an peacan amach agus thar talamh
céimeanna
peacan eipigéach: tagann na cotailéadóin amach thar talún, msh: lus na gréine
athrú mais tirim i síoltaí atá i mbun péacadh
titeann an mais ar dtús mar gheall ar riospráid an sor bhia ansin ardaíonn sé mar gheall ar fotaisintéis
pailniú
Aistriú phailin ó aintair blath amhain go stiogma bláth eile don speiceas chéanna
Féin phailiniú
Aistriú phailin ó antair go stiogma do bláth den phlanda chéanna
Trasphailiniú
Aistriú phailin ó antair go stiogma bláth de phlanda eile
ní tarlaíonn féin phailiniú ach nuair nach dtarlaíonn trásphailiniú
Tá trásphailiniú níos fear mar bíonn níos mó eagsúlacht ann
modhanna
ainmhí Phailiniú
Peitil daite agus mill le boladh chunfeithidí a mhealladh
Líon bheag phailin greamaitheach
antair agus stiogma taobh istigh den pheitil
msh: lus mór
Gaoth phailiniú
níl peitil daite, níl boladh deas
antair agus stiogma taobh amuigh ionas gur feidear an gaoth é a sheideadh
líon mhór pailin ( beag agus eadrom)
mar ní titeann ach cuid do ar planda
stiogma cluach chun phailin a greamú leis
msh: speilt
Forbairt grainín phailin
Tá 4 saicín phailin taobh istigh den Antar lan le matharchealla miocraspóir (2n)
Deanann na ceallaí meois go 4 ceallaí haploideach
Deanann na ceallaí seo miotóis chun nuicleas ginuineach a dheanamh agus feadan nuicleas has
Deanann na nuicleas ginúineach miotóis go dtí 2 gaimeit fire ann agus cruitear grainin pailin aibí
scaipeadh torthaí agus síoltaí
de dhith mar:
seachain dlús ró-ard phlandaí
taisteal thar achar fada
laghdú iomaíocht; uisce, solas
méadaíonn sé seans maireachtáil
cinéalacha
uisce
torthaí eadrom le aer a snámhann ar uisce msh: cnó coco & duilleog bháite
ainmhí
torthaí inite
ainmhithe mealta ag na dathanna/boladh, gluaiseann na síol tríd coras dileach agus cuirtear amach in ait eile. msh: sú talún
torthaí greamhaitheach
torthaí le crúb: greamaí le ainmhí, msh: garbhlus
gaoth
msh: siocamor & fuinseog: eití
msh: caisearbhán & feochadáin : parasiút
féin
pleascadh, msh: pónairí
foirmiú gaméit
structúr Phlanda Blathanna
staimín
píosa fireann den blath, polan ar barr
Filiméid
chun an antair a choineal in airde
Antrair
tairgeadh grainní phailin ( barr an staimín)
peital
coasint do taobh istigh den blath, Dath chun feithidí a mhealladh do phailiniú
seipeal
cosaint agus cosc ar thriomú
Cairpéal
Píosa baineann den blath, ait a deantar na ubhán
Stiogma
Stíl
taistealaíonn an phailin síos
ait a thiteann an phailin
Ubhagán
áit a fhaightear na ubhúlaigh
Saicín suthach taobh istigh do
Forbairt saicín suthaigh:
Deanann mathaircill meigeaspór dioplóideach méóis go 4 cealla haploideach
Cruitear meigeaspór
Deanann núicléas haploideach amhain miotóis 3 uair go dtí 8 núicleas haplóideach
Ceann amhain mar ubhchill agus dhá cheann mar núicléis pólacha
faireog mheala
cuir amach mill chun feithidí a mhealladh isteach
gabhdán
ait a greamaíonn an blath leis an gas
gas
chun a bhlath a chur in airde (agus iompar substaintí)
