Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Giza gorputzaren antolaketa Izaki bizidun guztiek 3 bizi funtzio behar…

- - - - Materia osatzen duten elementu kimikoak dira. Materia bizia osatzen badute, BIOELEMENTU deitzen zaie . Adibidez: karbonoa, oxigenoa, nitrogenoa, fosforoa, sufre
    - - Bi elementu edo gehiago kimikoki lotzen direnean molekukak sortzen dira. Izaki bizidunak osatzen dituzten molekulak BIOMOLEKULAK dira.
    - - INORGANIKOAK
        ( materia bizian naiz bizigabean)
        
        Ura
        
        Gatz mineralak
      - ORGANIKOAK
        
        LIPIDOAK
        Karbonoz, hidrogenoz eta oxigenoz osatutako biomolekulak dira
        
        Egitura funtzioa
        
        Erregulatzaile funtzioa
        
        Energia funtzioa
        
        PROTEINAK
        Karbonoz, hidrogenoz, oxigenoz eta nitrogenoz osatutako biomolekulak dira
        
        Inmunologikoa
        
        Eratzailea
        
        Erregulatzailea
        
        Garratzailea
        
        Nutrizioa
        
        Uzkurtzea
        
        GLUZIDOAK
        Karbonoz, hidrogenoz eta oxigenoz osatutako biomolekulak Azukreak edo karbohidratoak esaten zaie
        
        Disakaridoak
        
        Polisakaridoak
        
        Monosakaridoak
        
        AZIDO NUKLEIKOAK
        Karbonoz, Hidrogenoz, Oxigenoz eta Nitrogenoz osatuta daude
        
        Dna
        
        Rna
        
        BITAMINAK
        
        Lipodisolbagarriak
        
        Bitamina D:Hezurren katzifikaziorako esne osoa
        
        Bitamina K:Odola koagulatzea hosto berdeko barazkiak
        
        Bitamina A: Ikusmenerako arrautzak esne osoa
        
        Bitamina E:Organismo egoera onean egoteko esne osoa eta erratorriak
        
        Hidrodisolbagarriak
        
        Bitamina B:Zortzi bitaminak,Gibela,Lekaleak,Arrautzak,Azaloreak
        
        BItamina C:Hezurra eta kartilagoak garatzeko Barazki eta fruta freska
  - - - MITOKONDRIAK
      - ERRIBOSOMAK
    - - ORGANISMO ZELULABAKARRAK
        ( Zelula bakar batez osatuta daude. Izaki mikroskopikoak dira)
        
        .
        
        Moneroen erreinua ( bakterioak )
        
        Protistoen erreinua ( protozooak eta alga zelulabakarrak )
        
        Onddoen erreinua
      - ORGANISMO ZELULANIZTUNAK
        ( Zelula askoz osatuta daude .Izaki makroskopikoak dira.
        
        .
        
        Protistoen erreinua (algak )
        
        Onddoen erreinua
        
        Landareen erreinua
        
        Animalien erreinua
      - 3 BIZI FUNTZIO
        
        Nutrizio zelularra Zelulek dagozkien bizi-funtzioak betetzeko beharrezkoak dituzten materia eta energia lortzeko prozesuen multzoa da.
        
        .
        
        • Zelularen barnealdera iritsi ondoren prozesu kimiko Zelula- metabolismo: Bi erreakzio
        
        Anabolismoa
        
        Katabolismoa
        
        Zelula- harremanari: Funtzio horri esker , zelulek beren bizilekuari buruzko informazioa bil dezakete eta beste zelula batzuekin komunika daitezke.
        
        Zelula- ugalketa : Zelula ama batek zatituz beste zelula batzuk edo zelula umeak sortzen ditu
        
        ORGANISMO ZELULABAKARRETAN : beste banako batzuk sortzen dira eta populazioa handitu egiten da.
        
        ORGANISMO ZELULANIZTUNETAN : organismo zelula kopurua handitzen da.
      - 2 ZELULA MOTA
        
        .
        
        ZELULA PROKARIOTA : Antolaketa xumea . Zelula eukariotak baino txikiagoak dira EZAUGARRIAK : Ez dute nukleorik ( material genetikoa nukleoiden dago )
        
        Erribosomak dituzte
        
        Zelula-paretak mintz plasmatikoa estaltzen du
        
        Autotrofo zein heterotrofoak izan daitezke
        
        .
        
        ZELULA EUKARIOTA ( Lynn Margulisek proposatuta ) : Prokariotak baino konplexuagoak eta handiagoak dira.
        
        EZAUGARRIAK : Mintz plasmatikoa ( zelula inguratzen duen geruza da )
        
        Nukleoa ( zelularen funtzionamendua kontrolatzen duen material genetikoa dauka : Nukleoplasma
        
        Kromatina
        
        Nukleoloa
        
        Zitoplasma ( Zelularen barneko ingurunea da, Bertan daude : Zitosola Zitoeskeletoa Organuluak
        
        ORGANULUAK
        Erribosoma,Golgi aparatua,Zentrosoma(zentrioloak ),Lisosoma,Erretikulu endoplasmatikoa : Pikorduna Leuna,Mitokondrioa,Bakuoloa
    - - ORGANOA : Giza gorputza hainbat organoz osatuta dago azala giharra giltzurrak
      - Zientzia : organografia
      - Funtzioak ikertzen dituen zientziak : fisiologia
    - - SISTEMA : bizi-funtzio betetzen duten antzeko organoak dira eta organo horiek funtzio desberdinak bete ditzakete : Eskeleto sistemak hainbat funtzio betetzen ditu : mugitzeko, babesteko…
        APARATU: funtzio bat edo gehiago modu koordinatuan betetzen dituzten egitura desberdinetako organoz osatuta dago : bihotza, arteriak
    - - .
        
        NUTRIZIO FUNTZIOA
        
        Digestio aparatua mantenugaiak lortzen
        
        Arnas aparatua gas-trukea
        
        Zirkulazio-aparatua mantenugaiak , oxigenoa, eta hondakinak garraiatzen
        
        Hondakin substantziak kanporatzen
      - .
        
        ERLAZIO FUNTZIOA
        
        Zentzumen errezeptoreak informazioa jaso eta nerbio bulkada bihurtzen
        
        Nerbio sistema garraiatu , ulertu eta erantzun
        
        Sistema endokrinoa Hormonak
        
        Lokomozioa Gorputza eustea eta mugitzea
      - UGALKETA FUNTZIOA
        
        Funtsezkoa espezieak irauteko _ Emakumezkoen eta gizonezkoen ugaltze aparatuak Emakumezkoen eta gizonezkoen ugaltze aparatuak ezberdinak dira