Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ยาต้านจุลชีพ - Coggle Diagram
ยาต้านจุลชีพ
ฤทธิไม่พึงประสงค์ของยาต้านจุลชีพ
ระบบทางเดินอาหาร
เบื่ออาหาร คลื่นไส้อาเจียนระคายเคืองทางเดินอาหาร
tetracycline, erythromycin, p-aminosalicylic acid (PAS) และ sulfonamides
ท้องเดิน
clindamycin และ ampicillin
tetracycline, p-aminosalicylic acid (PAS), cephalosporins และ amoxycillin+clavulanate
ระบบเลือด
โลหิตจางเนื่องจากเม็ดเลือดแดงแตก
sulfonamides, dapsone, PAS, nitrofurantoin
ตับ
erythromycin, methicillin, tetracyclines และ sulfonamides
ระบบขับถ่ายปัสสาวะ
เกิดการเน่าตายชองหลอดไตฝอย (tubular necrosis)
aminoglycosides, cephalosporin, sulfonamides
เกิดการอักเสบของเซลล์ไต (interstitial cell nephritis)
เกี่ยวข้องกับการเกิด immune complex
ยาที่เป็นสาเหตุ penicillins, rifampicin, vancomycin, sulfonamides
ยาตกตะกอนที่ทางเดินปัสสาวะทำให้เกิดการระคายเคืองและอุดก้ันทางเดินปัสสาวะ
sulfonamides
ระบบประสาท
มีไข้ ปวดศีรษะ ง่วงซึม วิงเวียน สับสน นอนไม่หลับกระวนกระวาย
และชัก
cyclosporin และ imipenem
isoniazid, ethambutol, cotrimoxazole, minocycline, meropenem
หู
ผิวหนังและการแพ้ยา
rifampicin, isoniazid, ethambutol, thiacetazone, clindamycin
penicillins และ cephalosporins
ตา
ตาพร่า ความคมชัดลดลง มองเห็นภาพซ้อน
ethambutol ยังทาให้ตาบอดสีเขียวได้
ethionamide, cyclosporin, chloramphenicol, hydroxychloroquine
กระดูกและฟัน
กลุ่มอาการ(syndrome)
Disulfiram-like reaction
cefamandole, mocalactam, cefoperazone
ดื่มเหล้าทำให้เกิดอาการร้อนวูบวาบ หน้าแดง
ยากำจัดพยาธิ(Antihelmintics)
ยาออกฤทธิ์ทาลายกระบวนการป้องกันตัวของพยาธิ
Niclosamide มีฤทธิ์ขับพยาธิตืดวัว
Diethylcarbamazine มีฤทธิ์ฆ่าไมโครฟิลาเรีย อาจฆ่าพยาธิตัวแก่
ยาออกฤทธิ์ยับย้งัไม่ให้พยาธิใช้กลูโคสจากhost
Mebendazole
มีฤทธิ์ขับพยาธิไส้เดือน พยาธิเส้นด้าย พยาธิแส้ม้า พยาธิปากขอและ พยาธิแคปิลลาเรียได้ผลดี
albendazole
ได้ผลดีในการรักษาโรคพยาธิสตรองจิย์ลอยด์ด้วย
ยาออกฤทธิ์ทาให้กล้ามเน้ือพยาธิเป็นอัมพาต ทาให้พยาธิไม่สามารถเกาะอยู่กับผนังลาไส้
Piperazine citrate
มีฤทธ์ิขบัพยาธิไส้เดือนกลม และ
พยาธิเส้นด้าย
Pyrantel pamoate
มีฤทธิต่อพยาธิปากขอ ไส้เ้ดือน
เส้นด้าย
Thiabendazole
มีฤทธิขับพยาธิไสเ้ดือนกลม พยาธิเส้นด้าย พยาธิแส้ม้า
มะเกลือ Diospyros mollis
ขับพยาธิปากขอได้ดีมาก พยาธิไส้เดือนกลม พยาธิแส้ม้าพยาธิเส้นด้าย พยาธิใบไม้
ลำไส้และพยาธิตัวตืด
ปวกหาด Artocarpus lakoocha
สารนี้มีฤทธิ์ขับพยาธิตืดวัวและตืดหมู
ยาต้านมาลาเรีย (Antimalarial drugs)
Quinine Sulfate และ Quinine Dihydrochloride
ยาสามารถจับกับ DNA ท้าให้ไม่มีการสร้างโปรตีน
Chloroquine Phosphate, Chloroquine Hydrochloride
ออกฤทธิ์ยับยังการสรา้ ง DNA และ RNA
Primaquine Sulfate
ป้องกันการเกิดไข้กลับ
Mefloquine
ใช้เฉพาะการรักษา และป้องกันเชื้อ P.f ที่ดื้อต่อยา Chloroquine หรือเชื้อที่ดื้อต่อยาหลายตัว (multidrug resistance)
Antifolate
ใช้ในการรักษามาเลเรียจากเชื้อที่ดื้อต่อยา Chloroquine
GINGHAOSU (ARTEMISININ)
ฆ่าเชื้อในเลือดเท่านั้นไม่มีผลต่อเชื้อในตับ
ยาต้านไวรัส
(Antiviral drugs)
Acyclovir
ไวรัสเริม และ อีสุกอีใส – งูสวัด
Vibarabin
รักษาเชือไวรัสกล่มุเฮอร์พีสได้ดีมาก
Idoxuridine ( IDU )
เป็นยาตัวแรกที่ให้ผลดีในการรักษาการอักเสบ และ แผลที่กระจกตา
Amantadine , Rimantadine และ Tromantadine
รักษาไข้หวัดใหญ่ type A
Interferon ( IFN )
มีฤทธิ์ป้องกันไม่ให้เซลล์ที่ยังไม่ติดเชือไวรัสติดเชือไวรัส
โรคระบบทางเดินหายใจท่ีไม่จำเป็นต้องได้รัยาต้านจุลชีพ
โรคคอหอยอักเสบจากเชื้อไวรัส (viral pharyngitis)
โรคไซนัสและเยื่อบุในจมูกอักเสบจากเชื้อไวรัส (viral rhinosinusitis)
โรคหูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลัน(acuteotitismedia)ในผู้ป่วยที่มีไข้ น้อยกว่า39องศาเซลเซียสและปวดหูน้อยแต่อายุมากกว่า 6เดือน
โรคหวัด (common cold)
โรคระบบทางเดินหายท่ีต้องได้รับยาต้านจุลชีพ
โรคคอหอยอักเสบจากเชื้อgroupAstreptococci(groupA streptococcalpharyngitis)
ไข้สูงเกินกว่า 38 องศาเซลเซียส
ต่อมน้ำเหลืองหน้าขากรรไกรบวมโต
ต่อมทอนซิลบวมหรือมีตุม่หนอง
โรคไซนัสและเยื่อบุในจมูกอักเสบจากเชื้อแบคทีเรีย (bacterial rhinosinusitis)
โรคหูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลัน (acute otitis media)
มีไข้มากกว่าหรือ 39 องศาเซลเซียส ปวดหูมาก
มีไข้น้อยกว่า 39 องศาเซลเซียส และ ปวดหูน้อย แต่อายุน้อยกว่าหรือ เท่ากับ 6 เดือน
ยาต้านจุลชีพ(Antimicrobialdrugs)
กลุ่มยาท่ีออกฤทธิต่อจุลชีพ
ยาปฏิชีวนะ (Antibiotic duugs)
มีฤทธิยับยั้งการ
เจริญเติบโต หรือทำลายจุลชีพชนิดหน่ึง
1.Penicillins
เป็นยาปฏิชีวนะชนิดแรกท่ีได้จาก ◼Penicillinium notatum
Amoxicillin
เป็นยาที่เลือกใช้เป็นอันดับแรก เพื่อรักษาโรคติดเชื้อกรัมบวกและ
กรัมลบ
2.Cephalosporins
จัดเป็นยาปฏิชีวนะที่ออกฤทธิ์กว้างมีประสิทธิภาพในการรักษา สูง
3.Carbapenems
เป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูงและมีขอบเขตการทำลายเชื้อ
ค่อนข้างกว้าง ฆ่าเชื้อแกรมลบและแกรมบวกทั้งชนิดaerobicและanaerobic
4.Monobactams
มีประสิทธิภาพในการทำลายเชื้อเฉพาะแกรมลบ anaerobic เท่านั้น
5.Polymyxins : Polymixin B , Polymixin E
ยากลุ่มนี้มีพิษต่อร่างกายสูงที่สุด เพราะทั้งในคนและแบคทีเรียต่างก็มีเยื่อหุ้มเซลล์ ซึ่งจะถูกทาลายโดยยาทั้งคู่
6.Aminoglycoside
เป็นยากลุ่มที่มีขอบเขตในการต้านจุลชีพค่อนข้างกว้าง
ฆ่าเชื้อกรัมบวก และเชื้อกรัมลบหลายชนิด ยกเว้น
Pseudomonas, bacteroides
7.Chloramphenicol
เป็นยายับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียที่มีฤทธิ์กว้าง แต่อาจออกฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรียบางชนดิ H.influenzae
8.Tetracycline
เป็นยายับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียที่มีฤทธิ์กว้าง ได้ผลทั้งเชื้อกรัมบวก และกรัมลบ หลายชนิด
9.Macrolides
ยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย เหมาะสำหรับคนป่วยแพ้ยาpenicillin มาก่อน
10.Sulphonamide
ออกฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของ แบคทีเรยีทั้งกรัมบวกและกรัมลบ ใช้ได้ผลดีกับโรคติดเชื้อที่ไม่รุนแรง และไม่มีหนอง
11.Fluoroquinolones
ออกฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรียได้ทั้งกรัมบวก และกรัมลบ
ยารักษาวัณโรค
ยาที่มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อวัณโรค (Bactericidal
activity)
ยากลุ่มนี้จะย่นเวลาในการรักษาให้สั้นลง
Isoniazid
อาจให้ในผู้ป่วยที่เสี่ยงต่อ meningitis
Rifampicin
เป็นยาท่ีมีฤทธิ์ฆ่าวัณโรคสูงเทียบเท่าหรือเหนือกว่า Isoniazid
ควรระวังในผู้ป่วยโรคตับ หญิงมีครรภ์ หญิงให้นมบุตร
Pyrazinamide
จึงพบว่าทำให้ระดับกรดยูริคในเลือดสูงขึ้น
Ethambutol
ใช้ร่วมกับยาอื่น ป้องกันการดื้อยา
Optic neuritis ทำให้ตามัว มองไม่ชัด
Streptomycin
เป็นยาขนานแรกที่ใช้ในการรักษาวัณโรค
พิษต่อหู (Ototoxicity)
พิษต่อไต (nephrotoxicity)
พิษต่อระบบประสาท (neurotoxicity)
ยาที่มีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อวัณโรค(Bacteriostatic activity)
เมื่อใช้ร่วมกับยากล่มุแรกเป็นเวลานาน สามารถทำให้โรคหายขาดได้เช่นกัน
Thiacetazone
ใช้ร่วมกับไอโซไนอะซิดในการรักษาวัณโรคครั้งแรก
Ethionamide
มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อวัณโรคค่อนข้างสูง
PAS
ฤทธิ์ค่อนข้างอ่อน
ใช้ร่วมกับไอโซไนอะซิดพบว่าให้ผลการรักษาดี
Cycloserine
ยารักษาเชื้อรา
ชนิดที่ใช้ทาภายนอก(Topical)
Ciclopirox olamine
รักษา
Cutaneous candidiasis
Tinea cruris
Tinea pedis
tinea versicolor
Tinea corporis
Imidazoles
มีผลต่อแบคทีเรียและโปรโตซัวบางอย่าง
Sodium Thiosulphate
รักษาเกลือน ป้องกันเชื้อราที่เท้า
Whitfield’s ointment
ใช้ในการรักษาTineapedis
ชนิดสำหรับใช้รับประทาน(Systemic)
Nystatin
รักษาเชื้อ Candida ในทางเดินอาหาร
Griseofulvin
ใช้รักษาเชื้อราของผิวหนัง รวมทั้งผมและเล็บ
Ketoconazole
รักษา Dermatophytes, Candidal
Itraconazole
ยาต้านเชื้อราชนิดรับประทานตัวแรกของยาในกลุ่ม Triazole
Fluoconazole
ใช้ได้ดีกับการรักษาการติดเชื้อราในผู้ป่วยโรคเอดส์
Amphotericin B
มีอันตรายในการใช้ค่อนข้างสูง
ยามีผลในการทำลายเชื้อรา
Histoplasma capsulatum Coccidioides immitis Candida sp.
Blastomyces dermatitidis Cryptococcus sp. Aspergillus sp.
ยาต้านไวรัสเอชไอวี ANTI-HIV
Reverse transcriptase inhibitors
ออกฤทธิยับยั้งการสร้าง
DNAโดยยบัยงั้เอนไซม์ reverse transcriptase
zidovudine (AZT),didanosine (ddI),zalcitabine (ddC),stavudine (d4T),lamivudine (3TC),Mevirapine,Delavirdine,efavirenz
Protease inhibitors
ออกฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ protease
Saquinavir,Ritronavir,Indinavir,nelfinavir
ยาที่ใช้ในโรคติดเชื้อโปรโตซัว
Metronidazole
เป็นยาที่เลือกใช้เป็นอันดับแรก สาหรับโรคติดเชื้อ
โปรโตซัว trichomoniasis, amebiasis และ grardiasis