Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การส่งเสริม การขับถ่ายอุจจาระ - Coggle Diagram
การส่งเสริม
การขับถ่ายอุจจาระ
ความสำคัญ
มักขับถ่ายเมื่อตื่นอน หรือหลังมื้ออาหาร
ควรให้เวลาในการขับถ่าย
เป็นการขับของเสียออกจากร่างกาย
ปัจจัยที่ส่งผล
อายุ
ความสามารถในการควบคุมการขับถ่าย
ชนิดอาหารที่ทาน
กากใยต่างกัน
ปริมาณน้ำที่ได้รับ
ทำให้อุจจาระนุ่มพอดี ไม่แห้ง แข็งจนเกินไป
การเคลื่อนไหวร่างกาย
ช่วยทำให้การทำงานของลำไส้เป็นไปอย่างนปกติ
อารมณ์
ทำให้ลำไส้เคลื่อนไหวเพิ่มขึ้นหรือลดลงได้
ความสม่ำเสมอ
ฝึกขับถ่ายให้เป็นเวลา
ความเหมาะสม
สิ่งแวดล้อมมีส่วนช่วยในการขับถ่าย
ยา
บางชนิดอาจทำให้ลำไส้เคลื่อนไหวเพิ่มขึ้นหรือลดลงได้
การตั้งครรภ์
เบียดกดลำไส้ส่วนปลาย
อาการปวด
ทำให้ไม่เบ่งถ่ายอุจจาระ
การผ่าตัด และดมยาสลบ
อาจกระทบกระเทือนการทำงานของลำไส้
การตรวจวินิจฉัยโรค
อาจรบกวนการขับถ่ายชั่วคราว
ลักษณะที่ปกติ และผิดปกติ
ลักษณะปกติ
Type 1 แข็งคล้ายเมล็ดถั่ว
Type 2 ยาวแต่เป็นก้อน
Type 3 ยาวหรือขดม้วน พื้นผิวบนนุ่มๆ
Type 4 ยาวหรือขดม้วน และนุ่ม
Type 5 ก้อนนุ่มๆ แยกจากกันชัดเจน
Type 6 ก้อนนุ่มปุย มีขอบหยักไม่เรียบ
Type 7 เป็นน้ำ ไม่มีเนื้ออุจจาระปน
ลักษณะที่ผิดปกติ
สีขาวคล้ายดินเหนียว สีดำ หรือแดง ซีดเป็นมันเยิ้ม
กลิ่นเหม็นมาก เหลว แข็ง เล็กคล้ายดินสอ
มากกว่า วันละ 3 - 6 ครั้ง เป็นเลือด หนอง น้ำมันเยิ้ม เป็นมูก
สาเหตุและการพยาบาลผู้ป่วยที่มีปัญหา
ภาวะท้องผูก
สาเหตุ
แบบทุติยภูมิ
รักษาด้วย
ฝิ่น หรือยาระงับปวด
การอุดตั้นของระบบทางเดินอาหาร
ความผิดปกติของการทำหน้าที่ของไขสันหลัง
ความผิดปกติของกล้ามเนื้อพื้นเชิงกราน
ภาวะผิดปกติของลำไส้
แบบปฐมภูมิ
รับประทานอาหารกากใยน้อย ภาวะขาดน้ำ
ผลที่เกิด
แน่นท้อง ท้องอืด ปวดท้อง เบื่ออาหาร
ปากแตก ลิ้นแตก ลมหายใจเหม็น
แบคทีเรียในลำไส้
โรคริดสีดางทวาร
อุจจาระอาจอัดเป็นก้อนแข็ง
กลั้นอุจจาระไม่ได้
การพยาบาล
แนะนำความรู้และเน้นความสำคัญของการดูแลสุขภาพ
กระตุ้นให้ผู้ป่วยทานอาหารให้เพียงพอ
ช่วยให้ผู้ป่วยรับน้ำได้เพียบพอ
ช่วยเหลือเกี่ยวกับการถ่ายอุจจาระ
จัดสรรเวลาให้ผู้ป่วยถ่ายตรงเวลาทุกวัน
แนะนำให้ออกกำลังกาย
สังเกตความถี่ในการใช้ยาระบายหรือยาถ่าย
แนะนำสมุนไพรมาปรุงอาหารอาหาร เพื่อช่วยการขับถ่าย
การอัดแน่นของอุจจาระ
สาเหตุ
ไม่ได้ถ่ายติดต่อกันเป็นเวลานาน
การพยาบาล
ช่วยเหลือให้ก้อนอุจจาระออกจากร่างกาย
การล้วงอุจจาระ
ล้วงออกโดยตรง
อุปกรณ์
ถุงมือ หน้ากากอนามัย สารหล่อลื่น
ผ้ารองก้น กระดาษชำระ หม้อนอน ถุงพลาสติก
วิธีทำ
แนะนำตัว ให้ผู้ป่วยนอนตะแคงซ้านกึ่งคว่ำ งอขาขวาเล็กน้อย
ปูผ้ารอง วางหม้อนอน หรือถุงพลาสติกไว้ใกล้ๆ
สวมถุงมือ 2 ชั้น สวมหน้ากากอนามัย ใช้นิ้วชี้หล่อลื่น บอกผู้ป่วยแล้วสอดนิ้วเข้าทางทวารหนัก
ล้วงอุจจาระออกใส่ในหม้อนอนหรือถุงพลาสติกที่เตรียมไว้
เช็ดทำความสะอาด จัดเสื้อผ้า เก็บเครื่องใช้ ทำความสะอาดเครื่องใช้
ภาวะท้องอืด
สาเหตุ
สะสมอาหารหรือน้ำมาก อาหารไม่ย่อย เคี้ยวไม่ละเอียด
มีแก๊สในกระเพาะอาหาร หรือลำไส้มาก
มีการสะสมของอุจจาระมาก
ปริมาตรช่องท้องลดลงจากความผิดปกติของอวัยวะที่อยู่ใกล้เคียง
การพยาบาล
จัดท่านอน ศีรษะสูง 45 - 60 องศา อธิบายสาเหตุ และวิธีการปฏิบัติ
ค้นหาสาเหตุของอาการและให้การช่วยเหลือ
การอุดกลั้นอุจจาระไม่ได้
ผลที่เกิด
ด้านร่างกาย ระคายเคืองผิว และอาจมีแผลระคายเคือง
ด้านจิตใจ สูญเสียความรู้สึกมีค่าในตนเอง
ด้านสังคม อาจอับอายไม่กล้าออกสังคม
ด้านจิตวิญญาณ ขาดความกล้าแสดงออก
การพยาบาล
ทำความสะอาดร่างกาย ฝึกควบคุมการขับถ่าย
ให้กำลังใจให้อยู่ในสังคมอย่างมีความสุข
ภาวะท้องเสีย
สาเหตุ
อาหารปนเปื้อนเชื้อโรค
การเปลี่ยงแปลงทางจิตใจ และอารมณ์
ได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ และอาการไม่พึงประสงค์
ผลที่เกิด
เสียสมดุลน้ำและเกลือแร่ในร่างกาย
เกิดความไม่สุขสบาย ปวดท้อง
การพยาบาล
ประเมินสภาพผู้ป่วย
ช่วยเหลือดูแลในการขับถ่าย
ดูแลเรื่องอาหาร
ติดตาม เฝ้าระวัง ป้องกัน และช่วยแก้ไขอาการขาดน้ำและเกลือแร่
สังเกตอาการผิดปกติอื่นๆ ลักษณะอุจจาระ
ส่งเสริมการพักผ่อนนอนหลับ ป้องกันการกระจายเชื้อ
การถ่ายอุจจาระทางหน้าท้อง
การดูแล
ทำความละอาดช่องเปิดของลำไส้ และผิวหนังรอบๆ
การปิดถุงรองรับอุจจาระเมื่อทำความสะอาด
รับประทานอาหารที่เหมาะสม
การฝึกหัดการขับถ่าย โดยใช้กล้ามเนื้อหน้าท้อง
การทำงานและออกกำลังกาย
ภาวะแทรกซ้อน สังเกตและดูแลตนเอง
การทำความสะอาด
เปลี่ยนการดึงถุงที่มีกาวติดกับผิวหนังออก ใช้สำลีชุบน้ำสะอาดเช็ด
เช็ดด้วยสำลีแห้ง แล้วปิดถุงใหม่ลงไป สังเกตรอยแดง หรือผื่น
ระวังการมีแผลถลอกจาการดึงพลาสติกที่ติดกน่นกับผิวหนัง
คำแนะนำ
ออกกำลังกายได้ แต่ควรหลีกเลี่ยงกีฬาที่หักโหมรุนแรง
รับประทานอาหารได้ทุกประเภท ยกเว้นโรคบางชนิดที่ต้องควบคุมอาหาร
หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้เกิดแก๊สและกลิ่น
การสวนอุจจาระ
ชนิด
Cleansing enema
Tap water enema ( TWE )
Soap sud enema ( SEE )
Normal saline solution enema ( NSS enema )
Fleet enema
Oil enema
Retention enema
Oil-retention enema
Medicated enema
อุปกรณ์
หม้อสวน หัวสวนอุจจาระ ชามรูปไต เหยือกน้ำ ผ้ายางกันเปื้อน
สารหล่อลื่น กระดาษชำระ ผ้าปิดกระโถนนอน ถุงมือสะอาด
ผ้ายางกันเปื้อน สารละลายที่ใช้ในการสวยอุจจาระ
วิธีทำ
เก็บเครื่องใช้ ทำความสะอาด ถอดถุงมือ ล้างมือ ลงบันทึกทางการพยาบาล
เตรียมอุปกรณ์ นำมาที่เตียง ปูผ้ายางรองก้น จัดท่านอน
คลุมผ้าเฉพาะบริเวณทวารหนัก ล้างมือ สวมถุงมือ ต่อหัวสวนและสายสวนใช้แน่น
ปิดClampหัวสวน เทย้ำยาใส่หม้อ แขวนหม้อสูงกว่าทวาร 1 ฟุต
เปิด Clamp ไล่อากาศในสายสวนและหัวสวน ปิด Clamp หล่อลื่นหัวสวน
บอกให้ผู้ป่วยทราบ สอดสายสวนมุ่งไปทิศทางสะดือลึก 3 นิ้ว
จับหัวสวนให้แน่น เปิด Clamp ให้น้ำไหลช้าๆ 5 - 10 นาที
ถ้าผู้ป่วยทนไม่ได้ ขณะน้ำยังไม่หมด ให้ปิดสักครู่ แล้วเปิดต่อจนหมด
ค่อยๆดึงสายออก ให้ผู้ป่วยเก็บน้ำไว้ 5 - 10 นาที หรือเก็บไว้ให้นานที่สุด
กั้นม่านให้มิดชิด หลังถ่ายเสร็จใช้ Bed pad คลุม หรือลุกไปเข้าห้องน้ำ
ข้อควรคำนึง
อุณหภูมิของสารน้ำ คือ 105 องศาฟาเรนไฮต์
ปริมาณสารละลาย ขึ้นอยู่กับอายุและขนาดร่างกาย
ท่านอนของผู้ป่วย
แรงดันของน้ำที่สวนให้ผู้ป่วย
ปล่อยน้ำ เปิด Clamp ให้น้ำไหลช้าๆ
ความลึกของสายสวนที่สอดเข้าไป
การหล่อลื่นหัวสวน
ทิศทางการสวน
ระยะเวลาที่สารนำกักเก็บอยู่ในลำไส้ใหญ่
แก่ไขเมื่อสารละลายไม่ไหลเป็นปกติ
อาการแทรกซ้อน
ระคายเคืองเยื่อบุลำไส้ ผนังลำไส้ถลอก ทะลุ
ภาวะเป็นพิษจากน้ำ การติดเชื้อ
การคั่งของโซเดียม ภาวะ Methemoglobinemia
การเก็บอุจจาระส่งตรวจ
ชนิด
ตรวจหาความผิดปกติ
ตรวจหาเลือดแฝง
ตรวจโดยการเพาะเชื้อ
อุปกรณ์
ภาชนะมีฝาปิด ไม้แบน กระดาษชำระ
ใบส่งตรวจ หม้อนอน
วิธีทำ
ตรวจหาความผิดปกติ และเลือดแฝง
อธิบายผู้ป่วย ให้ผู้ป่วยอุจจาระลงหม้อนอนที่แห้ง และสะอาด
ใช้ไม้แบนเขี่ยอุจจาระเล็กน้อยใส่ภาชนะ รีบปิดทันที ใส่ถุงพลาสติกหุ้มอีกชั้น
ส่งห้องปฏิบัติการทันทีภายใน 30 นาที
ลงบันทึกทางการพยาบาล ลักษณะ สี กลิ่น สิ่งเจือปน
ตรวจเพาะเชื้อ
ให้ผู้ป่วยเบ่งถ่ายเล็กน้อย ใช้ไม้พันลำสีใส่ไปในทวาร 1 - 2 นิ้ว
แล้วจุ่มไม้ลงในอาหารเพาะเชื้อ ปิดฝาทันที เลี้ยงในตู้เย็นอุณหภูมิ 4 - 10 องศาเซลเซียส
ส่งห้องปฏิบัติการทันทีภายใน 30 นาที พร้อมใบส่งตรวจ
ลงบันทึกทางการพยาบาล ลักษณะ สี กลิ่น สิ่งเจือปน
กระบวนการพยาบาล
ประเมินสุขภาพ
ตรวจร่างกาย
วินิจฉัย
ท้องผูกเนื่องจาก.............
การวางแผน
ให้ความรู้และเน้นความสำคัญของการดูแลสุขภาพ
การปฏิบัติ
แนะนำให้ความรู้และเน้นความสำคัญของการบริโภค
ให้ความรู้เกี่ยวกับโรคระบบทางเดินอาหารและลำไส้
อธิบายประโยชน์ของการดื่มน้ำ
แนะนำให้ออกกำลังกายตามความเหมาะสม
ให้ความรู้เรื่องสมุนไพรที่ช่วยในการขับถ่าย
ฝึกขับถ่ายให้ตรงเวลา
ประเมินผล
มีการถ่ายโดยไม่ใช้ยาระบาย
เลือกรับประทานอาหารที่มีกากใย
เปลี่ยนพฤติกรรมในการขับถ่าย