Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

การพยาบาลผู้ป่วยในระยะก่อน-หลังผ่าตัด การเคลื่อนไหวและการออกกำลังกาย -…

- - - - ประวัติโรคประจำตัว
      - ประวัติการผ่าตัด
      - ประวัติการแพ้ยาหรืออาหาร
      - การใช้ยา สารเสพติด การสูบบุหรี่ และดื่มสุรา
      - ประวัติของคนในครอบครัวหรือญาติที่มีปัญหาเกี่ยวกับการได้รับยาระงับความรู้สึก
      - ประวัติเกี่ยวกับโรคของระบบต่างๆ ของร่างกาย
    - - สัญญาณชีพ
      - การชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง
      - การตรวจประเมินทางระบบหายใจ
      - การตรวจร่างกายตามระบบ โดยเน้นในส่วนที่เกี่ยวข้องกับโรคหรือบริเวณที่จะทำการผ่าตัด
    - - ช่วยยืนยันการวินิจฉัยโรค บอกถึงความ
        รุนแรงของโรค
  - - - ด้านร่างกาย
        
        ระบบหัวใจและหลอดเลือด
        
        ดูความสามารถในการส่งเลือดไปเลี้ยงทั่วทั้งร่างกาย และประเมินปริมาณและคุณภาพของเลือด
        
        ระบบทางเดินหายใจ
        
        ดูการทำงานของระบบทางเดินหายใจ
        
        ระบบทางเดินปัสสาวะ
        
        ประเมินสภาวะของไต
        
        ประเมินความสมบูรณ์ของร่างกายในการได้รับอาหารที่พอเหมาะ การ
        ได้รับอาหารที่ดีมีประโยชน์ที่เพียงพอ
        
        ภาวะสารน้ำและอีเล็คโทรลัยต์ในร่างกาย
        
        ประเมินสภาวะความสมดุลของสารน้ำและอีเล็คโทรลัยต์ในร่างกาย
        
        การพักผ่อนและการออกกำลังกาย
        
        ให้คำแนะนำและข้อมูลต่างๆ ที่ผู้ป่วยควรทราบเพื่อลดความวิตกกังวล
      - ด้านจิตใจ
        
        เพื่อช่วยลดความวิตกกังวล ความกลัวต่างๆ พยาบาลควรให้ผู้ป่วยได้รับข้อมูลจริง ทำความเข้าใจ และแก้ไขเกี่ยวกับความเชื่อผิดๆ
      - การให้คำแนะนำการปฏิบัติหลังผ่าตัด รวมทั้งการฝึกทักษะการปฏิบัติตัวในระยะหลังผ่าตัด
        
        Early ambulation
        
        Quadriceps Setting Exercise (QSE)
        
        Straight Leg Raising Exercise (SLRE)
        
        Range of Motion (ROM)
        
        Deep-breathing exercises
        
        Effective cough
        
        Abdominal breathing
        
        Turning and ambulation
        
        Extremity exercise
        
        Pain management
    - - อาหารและน้ำดื่ม
        
        ควรงดอาหารผู้ป่วยก่อนผ่าตัดอย่างน้อย 8 ชั่วโมง สำหรับอาหารเหลวใสให้ได้ 6 ชั่วโมงก่อนผ่าตัด ถ้าผู้ป่วยปากแห้ง ให้ผู้ป่วยบ้วนปากบ่อยๆ
      - การขับถ่าย
        
        ถ้าเป็นการผ่าตัดเล็ก หรือการผ่าตัดที่ไม่เกี่ยวข้องกับอวัยวะในช่อง
        ท้อง แพทย์อาจให้สวนอุจจาระหรือไม่ก็ได้
        
        ถ้าเป็นการผ่าตัด
        ใหญ่หรือผ่าตัดเปิดสู่ช่องท้องแพทย์จะให้มีการสวนอุจจาระก่อนผ่าตัด
      - การเตรียมผิวหนังก่อนผ่าตัด
        
        บริเวณศีรษะ
        
        เตรียมบริเวณลงมาถึงแนวกระดูกไหปลาร้าทั้งหน้าและหลัง
        
        บริเวณหูและปุ่มกระดูกมาสตอยด์
        
        เตรียมบริเวณกว้างเป็นวงรอบออกไป
        จากหูประมาณ 1 – 2 นิ้ว โกนขนอ่อน ที่ใบหูด้วย
        
        บริเวณคอ
        
        เตรียมบริเวณจากใต้คางลงมาถึง
        ระดับราวหัวนม และจากหัวไหล่ข้างขวาถึงข้างซ้าย
        
        บริเวณทรวงอก
        
        เตรียมด้านหน้าจากคอตอนบนจนถึงระดับสะดือจากแนวยาวของหัวนมข้างที่ไม่ได้ทำผ่าตัดไปจนถึงกึ่งกลางหลังของข้างที่ทำ
        
        บริเวณช่องท้อง
        
        เตรียมตั้งแต่ระดับรักแร้ลงมาถึงฝีเย็บ
        
        บริเวณท้องต่ำกว่าสะดือ
        
        เตรียมบริเวณตั้งแต่ระดับราวนมลงมาถึงต้นขา รวมทั้งบริเวณฝีเย็บ
        
        ไต
        
        เตรียมด้านหน้าจากบริเวณรักแร้จนถึงบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์และต้นขา ทั้ง 2 ข้าง
        
        บริเวณอวัยวะสืบพันธุ์และทวารหนัก
        
        เตรียมตั้งแต่ระดับสะดือ ลงมาถึงฝีเย็บ และด้านในของต้นขาและก้น
        
        แขน ข้อศอก และมือ
        
        เตรียมบริเวณแขนข้างที่จะทาผ่าตัดทั้งด้านหน้าและ
        ด้านหลัง จากหัวไหล่ถึงปลายนิ้วมือ
        
        ตะโพกและต้นขา
        
        เตรียมบริเวณจากระดับเอวลงมาถึงระดับต่ำกว่าหัวเข่า รวมทั้งเตรียมบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอก
        
        การทำ Skin graft
        
        ทำความสะอาดผิวหนังทั้งบริเวณ Donor site และ
        Recipient site ให้กว้าง
        
        หัวเข่า
        
        เตรียมจากขาหนีบถึงข้อเท้าข้างที่จะผ่าตัดโดยรอบ
        
        ปลายขา
        
        เตรียมจากเหนือหัวเข่า ประมาณ 8 นิ้ว ลงมาถึงเท้าข้างที่จะผ่าตัด
        
        เท้า
        
        เตรียมจากใต้หัวเข่าลงไปถึงเท้าข้างที่จะผ่าตัด
        
        ขั้นตอนการเตรียมผิวหนัง
        
        เตรียมเครื่องใช้
        
        บอกให้ผู้ป่วยทราบ กั้นม่าน ให้มีแสงสว่างเพียงพอ
        
        ปูผ้ายางรองกันเปื้อนบริเวณที่จะเตรียมผ่าตัด
        
        ถ้าบริเวณที่เตรียมสกปรกมาก ให้เช็ดด้วยเบนซินแล้วฟอกด้วยสบู่
        
        โกนขน หรือผม โกนไปตามแนวขน โกนบริเวณผ่าตัดให้สะอาดปราศจากขน ระวังอย่าให้มีดโกนบาดผิวหนัง
        
        โกนเสร็จใช้สบู่และน้ำล้างบริเวณนั้นให้สะอาด เช็ดให้แห้งด้วยผ้าสะอาด
        
        เก็บผมหรือขน ใบมีดโกนที่ใช้แล้วห่อใส่กระดาษให้เรียบร้อย แล้วทิ้งใบมีดโกนลงในภาชนะที่สาหรับทิ้งของมีคม
      - การดูแลสภาพร่างกายทั่วไป
        
        ในคืนก่อนวันผ่าตัด
        
        ให้ผู้ป่วยทำความสะอาดปาก ฟัน ถ้ามีฟันปลอมให้ถอดฟันปลอมออก
        
        ของมีค่าต่างๆ ถอดเก็บไว้ให้ญาติดูแลรักษา
        
        ให้ถอดสื่อไฟฟ้าต่างๆ เพราะอาจทำให้เกิดไฟฟ้าสปาร์คขึ้นขณะทำการผ่าตัด
        
        ไม่ให้ผู้ป่วยแต่งหน้า ทาปาก ทาเล็บ เพราะบริเวณเหล่านี้จะเป็นที่สังเกตอาการเขียวคล้ำ
        
        ในเช้าวันที่จะผ่าตัด
        
        ให้ผู้ป่วยทำความสะอาดร่างกาย เปลี่ยนชุดสำหรับใส่เพื่อผ่าตัด
        
        สังเกตภาวะทางอารมณ์ของผู้ป่วย ความกลัวการผ่าตัด
        
        สังเกตสภาพร่างกายทั่วไป วัดและบันทึกสัญญาณชีพ อาการของผู้ป่วยลง
        ในใบแบบฟอร์มผ่าตัด และใบแบบฟอร์มบันทึกทางการพยาบาล
      - การให้ยาแก่ผู้ป่วยก่อนผ่าตัด
      - เตรียมเครื่องมือเครื่องใช้ต่างๆ ที่พิเศษ
      - แผ่นบันทึกรายงานต่างๆ ต้องบันทึกให้ครบ และรวบรวมให้เรียบร้อย
      - การส่งผู้ป่วยไปห้องผ่าตัด
      - การดูแลครอบครัวผู้ป่วย
      - การเตรียมผ่าตัดผู้ป่วยฉุกเฉิน
        
        เจาะเลือดเพื่อส่งตรวจ CBC และ Blood group ทันที
        
        ให้ผู้ป่วยถ่ายปัสสาวะให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้
        
        ทำความสะอาดและเตรียมผิวหนังบริเวณที่จะผ่าตัดให้เรียบร้อย
        
        ให้ผู้ป่วยหรือญาติที่มีสิทธิทางกฎหมายเซ็นใบยินยอมผ่าตัด
        
        ถ้าผู้ป่วยไม่มีญาติมาด้วย พยาบาลต้องถามหรือหาที่อยู่ของครอบครัวและรีบแจ้งให้ครอบครัวทราบโดยเร็วที่สุด
        
        วัดและบันทึกอาการ สัญญาณชีพ รวมทั้งการให้ยาก่อนผ่าตัด
        
        สังเกตสภาพร่างกายทั่วไป
- - - - ประวัติโรคหัวใจ โรคปอด เบาหวาน ความดันโลหิตสูงที่มีก่อนผ่าตัด
      - การเปลี่ยนแปลงสัญญาณชีพ
    - - ประวัติการได้รับและสูญเสียสารน้ำและเกลือแร่ ตั้งแต่ก่อนผ่าตัดจนถึงหลังผ่าตัด
    - - ประวัติการเสียเลือด สารน้ำทางปัสสาวะ การขับถ่ายที่ปกติก่อนและหลังผ่าตัด
      - ลักษณะการเปลี่ยนแปลงในแบบแผนการขับถ่ายปัจจุบัน
      - การทำงานของไต
    - - ประเมินความรู้ความเข้าใจ และการยอมรับในการผ่าตัดที่เกิดขึ้น
  - - - การจัดท่านอน
      - สังเกตการหายใจของผู้ป่วย
      - กระตุ้นให้ผู้ป่วยหายใจเข้าออกลึกๆ และไออย่างมีประสิทธิภาพ
      - เปลี่ยนท่านอนหรือพลิกตะแคงตัวบ่อยๆ
      - กระตุ้นให้ทำกิจวัตรประจำวันด้วยตนเอง
      - ดูแลให้ได้รับยาตามแผนการรักษา
      - สังเกตอาการบ่งชี้ภาวะแทรกซ้อนทางเดินหายใจ
      - ถ้าผู้ป่วยมีอาการผิดปกติให้รีบรายงานแพทย์และให้ออกซิเจนตามแผนการรักษา
    - - ตรวจวัดสัญญาณชีพทุก 15 นาที 4 ครั้ง ทุก 30 นาที 4 ครั้ง และทุก 1 ชั่วโมงจนสัญญาณชีพสม่ำเสมอ
      - สังเกตลักษณะบาดแผลและปริมาณสิ่งคัดหลั่งต่างๆ ที่ออกจากร่างกาย
      - ดูแลให้ได้รับสารน้ำ เลือด หรือพลาสมาทดแทนทางหลอดเลือดดำ ตามแผนการรักษา
      - ควรให้ผู้ป่วยนอนพักนิ่งๆ ในบริเวณที่มีเลือดออกมากๆ
      - เตรียมเครื่องมือเครื่องใช้ที่จำเป็นให้พร้อมในรายที่มีภาวะช็อก
      - สังเกต บันทึก และติดตามผลการตรวจคลื่นหัวใจ
      - ดูแลให้ผู้ป่วยได้รับการพักผ่อนทั้งร่างกาย และจิตใจ
    - - พยาบาลประเมินความเจ็บปวดของผู้ป่วยโดยใช้ Pain scale ดูและให้ได้รับยาแก้ปวดตามแผนการรักษา
      - แนะนำให้ทำกิจกรรมที่เบี่ยงเบนความสนใจและกิจกรรมที่เป็น
        การกระตุ้นให้มีการหลั่งเอนโดรฟินเพื่อลดความรู้สึกเจ็บปวด
    - - กระตุ้นให้ผู้ป่วยลุกออกจากเตียง หรือจัดท่านอนศีรษะสูง
      - ดูแลให้ได้รับสารอาหารและพลังงานอย่างเพียงพอ
      - สังเกตและบันทึกอาการเปลี่ยนแปลงที่บ่งชี้ถึงการย่อยและดูดซึมอาหารผิดปกติ
    - - ดูแลความสุขสบายทั่วไป
      - การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคลเกี่ยวกับความสะอาดของร่างกาย โดยเฉพาะช่องปาก อวัยวะสืบพันธุ์ และระบบขับถ่าย
      - ดูแลความปลอดภัยในรายที่ยังไม่ฟื้นจากยาสลบ หรือระดับความรู้สึกตัว
        เปลี่ยนแปลง
    - - สังเกตและประเมินปัจจัยเสี่ยงที่มีผลต่อการหายของแผล
      - สังเกตลักษณะแผลที่ผิดปกติ โดยเฉพาะแผลมีการติดเชื้อ
      - ทำความสะอาดแผลด้วยหลักปราศจากเชื้อ
      - สอนและให้คำแนะนำเกี่ยวกับการดูแลแผล
    - - เรื่องการดูแลแผล การสังเกตอาการ และอาการแสดงของการติดเชื้อ
      - การเคลื่อนไหวหรือกิจกรรมต่างๆ ที่เป็นข้อจำกัดหลังผ่าตัด
      - อาหารที่ควรรับประทานหรือควรงด การรับประทานยา
      - การดูแลความสะอาดของร่างกาย
      - การมาตรวจตามแพทย์นัด
- - - - ความสามารถของผู้ป่วยในการช่วยเหลือตนเอง
      - ท่าที่เหมาะสม และระยะเวลาที่ผู้ป่วยจะคงอยู่ในท่าที่เปลี่ยนให้ใหม่
      - ความยากลำบากและไม่สุขสบายในขณะเปลี่ยนท่า
      - ปัญหาอื่นๆ ที่พบในผู้ป่วย
    - - การเตรียมผู้ป่วย ให้เอาหมอนหนุนศีรษะของผู้ป่วยออก วางหมอนไว้ที่พนักหัวเตียง ปรับระดับเตียงให้อยู่ในแนวราบพร้อมทั้งดูแลความปลอดภัยของผู้ป่วย
      - การเตรียมตัวพยาบาล พยาบาลควรยืนในท่าที่ถูกต้อง พยุงผู้ป่วยด้วยความนุ่มนวลและมั่นคง ไม่ควรใช้มือหยิบหรือจับขาผู้ป่วยขณะยกหรือเลื่อนตัวผู้ป่วย
      - การจัดท่าผู้ป่วย มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ป่วยเกิดความสุขสบายขณะนอนพักบนเตียงหรือเตรียมทำหัตถการ
        
        ท่านอนหงาย
        
        ท่านอนตะแคง
        
        ท่านอนคว่ำ
        
        ไม่ควรจัดให้นอนท่านี้ในผู้ป่วยที่ไม่รู้สึกตัว
        
        ท่านอนตะแคงกึ่งคว่า
        
        ท่านั่งบนเตียง
        
        ท่านอนหงายชันเข่า
        
        ท่านอนหงายพาดเท้าบนขาหยั่ง
        
        ท่านอนคว่าคุกเข่า
        
        ท่านอนศีรษะต่าปลายเท้าสูง
  - - - ควรจัดท่าผู้ป่วยให้นอนหงายราบอยู่ในท่าที่สบาย
      - หันหน้าเข้าหาผู้ป่วยและไปในทิศทางที่จะเคลื่อนย้าย
      - ควรยืนในท่าที่ถูกต้องและมั่นคง
      - ยืนแยกเท้าทั้งข้างห่างกันพอสมควร และอยู่ในสมดุลเมื่อต้องการเคลื่อนไปทางหัวเตียงหรือปลายเตียง
      - หลังตรง ป้องกันการปวดหลัง
      - ย่อเข่าและสะโพก
      - หาวิธีที่เหมาะสมเพื่อผ่อนแรงในการยก
      - ผู้ป่วยควรอยู่ใกล้พยาบาลมากที่สุด
      - ยกตัวผู้ป่วยให้พ้นจากที่นอนเล็กน้อยเพื่อลดแรงเสียดทาน
      - ใช้ผ้าขวางเตียงช่วยในการเคลื่อนย้ายผู้ป่วย
      - ให้สัญญาณเพื่อความพร้อมเพรียง
      - ผู้ป่วยที่ช่วยเหลือตนเองไม่ได้ ควรหาผู้ช่วยเหลือตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป
    - - ความสามารถในการช่วยเหลือตนเอง
      - ท่าที่เป็นข้อห้ามของผู้ป่วย
      - ส่วนที่อ่อนแรงหรือพิการ
      - ความมั่นคงในการคงท่าของผู้ป่วย
      - ส่วนที่จำเป็นต้องให้อยู่นิ่งๆ
      - ผู้ป่วยอ่อนเพลียมากน้อยแค่ไหน
      - ความต้องการการเคลื่อนย้ายเปลี่ยนท่าและความสุขสบายของผู้ป่วย
    - - แจ้งให้ผู้ป่วยทราบและบอกวิธีการให้ความร่วมมือถ้าทำได้
      - นำหมอนหนุนศีรษะของผู้ป่วยออก วางหมอนที่พนักหัวเตียง อุปกรณ์ที่ไม่จำเป็นเอาออกจากเตียง
      - พยาบาลยืนในท่าที่ถูกต้องมั่นคงและใช้หลักการของกลไกการเคลื่อนไหว
      - พยุงผู้ป่วยด้วยความนุ่มนวลและมั่นคง
  - - - การออกกาลังกายให้ผู้ป่วยนั้นเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับผู้ป่วยให้กล้ามเนื้อมีความตึงตัว แข็งแรง และข้อเคลื่อนที่ได้ตามปกติ
      - ควรทำแต่ละชนิด 3 ครั้ง และให้ทำวันละ 2 – 3 ครั้ง
    - - โดยพยาบาล 1 คน
        
        กรณีใช้เข็มขัดหรือผ้าคาดเอว พยาบาลยืนเยื้องด้านหลังผู้ป่วย ใช้มือ 2 ข้างยืดเข็มขัดหรือผ้าคาดเอวเพื่อพยุงผู้ป่วยขณะผู้ป่วยเดิน
        
        กรณีไม่ใช้เข็มขัด ให้ใช้มือด้านใกล้ตัวจับที่ต้นแขนของผู้ป่วย มือไกลตัวจับที่ปลายแขนของผู้ป่วย
      - โดยพยาบาล 2 คน
        
        ให้พยาบาลยืนข้างผู้ป่วยคนละด้าน มือพยาบาลข้างใกล้ตัวผู้ป่วยสอดใต้รักแร้ผู้ปุวย อีกข้างหนึ่งจับปลายแขนหรือมือผู้ป่วยข้างเดิมผู้ป่วยและพยาบาลทั้ง 2 คนเดินพร้อมกัน
  - - - Parallel bar = ราวคู่ขนาน ราวเดิน
      - Walker หรือ Pick – up frames
        
        นิยมใช้ คือ Standard walker
      - Cane
        
        Walk cane , Tripod cane , Quad cane ,Standard cane
      - Crutches (ไม้ยันรักแร้ , ไม้ค้ำยัน)
    - - ช่วยแบ่งเบาหรือรับน้ำหนักแทนขา 1 หรือ 2 ข้าง
        
        เมื่อมีข้อห้ามในการรับน้ำหนักเต็มทั้งขาข้างนั้น
        
        เมื่อมีข้อห้ามหรือมีการอ่อนแรงจนขาไม่สามารถรับน้ำหนักได้
      - เพิ่มการพยุงตัว
    - - การฝึกความแข็งแรง ความทนทานและการ
        ประสานสัมพันธ์ของกล้ามเนื้อ
      - การฝึกในท่าตั้งตรงบนเตียงหรือเบาะ
      - การฝึกในราวคู่ขนาน
    - - รูปแบบการเดิน
        
        Four – point gait
        
        Two – point gait
        
        Three – point gait
        
        Swing – to gait
        
        Swing – through gait
- - - - การออกกำลังกายชนิดนี้ให้ผลดีเพราะข้อต่างๆ ของร่างกายมีการเคลื่อนไหวและกล้ามเนื้อหดรัดตัว ทำให้กล้ามเนื้อมีความตึงตัวและแข็งแรง การไหลเวียนโลหิตดี
    - - การออกกำลังกายชนิดนี้ให้ผลดี คือ ช่วยให้ข้อมีการเคลื่อนไหวและช่วยป้องกันการหดรั้งของกล้ามเนื้อผิดรูป
    - - วิธีนี้ให้ผลดีกว่าวิธีที่ให้ผู้อื่นทำให้ผู้ป่วย เพราะเป็นการกระตุ้นให้กล้ามเนื้อมีการทางานร่วมด้วย
    - - เพื่อเพิ่มความตึงตัวและแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ป้องกันกล้ามเนื้อลีบ
    - - วิธีนี้ช่วยให้กล้ามเนื้อมีขนาดใหญ่ขึ้น มีความแข็งแรง
        และทำงานได้ดี จึงเป็นการกระตุ้นกล้ามเนื้อให้แข็งแรงเร็วขึ้น
  - - - การใช้ร่างกายอย่างปลอดภัยมีประสิทธิภาพ มีการประสานงานกันในการเคลื่อนไหวและดารงความสมดุลระหว่างการมีกิจกรรม
  - - - เกิดแรงกดทับ
      - เซลล์ตายและลุกลามกลายเป็นแผล
      - การเสียดทาน
      - แรงดึงรั้ง
    - - กระดูกผุ เปราะบาง
      - การประสานงานของกล้ามเนื้อแขนขาไม่สัมพันธ์กัน
      - กล้ามเนื้ออ่อนแรง ลีบเล็ก
      - อาการปวดหลัง
    - - หัวใจทำงานมากขึ้น
      - มีการคั่งของเลือดในหลอดเลือดดำที่ขา
      - เกิดลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ
      - ความดันต่ำขณะเปลี่ยนท่า
    - - ปอดขยายตัวลดลง
      - มีการคั่งของเสมหะมากขึ้น
    - - ทำให้เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย กังวลใจจาก
        การนอนเฉยๆ เป็นสาเหตุให้เกิดการขาดสารอาหาร
      - มีผลต่อการขับถ่าย ทำให้ท้องผูก
    - - การถ่ายปัสสาวะมากกว่าปกติในระยะแรกๆ
      - มีการคั่งของปัสสาวะในไตและกระเพาะปัสสาวะและ
        กระเพาะปัสสาวะสูญเสียหน้าที่
      - เกิดนิ่วในไตและกระเพาะปัสสาวะ
    - - การเผาผลาญอาหารลดลง
      - มีระดับโปรตีนในกระแสเลือดลดต่ำลง
      - มีความผิดปกติด้านอัตมโนทัศน์และภาพลักษณ์