Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 3 การตรวจประเมินร่างกายทุกระบบ - Coggle Diagram
บทที่ 3
การตรวจประเมินร่างกายทุกระบบ
3.1 การตรวจร่างกาย
เทคนิคการตรวจร่างกาย
การดู (Inspection)
การดู เป็นการสังเกตโดยใช้สายตาสังเกตภาวะสุขภาพ
สำรวจอวัยวะต่างๆของร่างกายว่าผิดปกติหรือไม
1) ดูให้ทั่ว และดูให้เป็นระบบจากด้านหน้าด้านข้าง ด้านหลัง
2) ในการดู ผู้ตรวจต้องทราบด้วยว่าอวัยวะที่ดีปกติเป็นอย่างไร
การคลำ (Palpation)
หลักการคลำ
1) คลำบนร่างกายของผู้ป่วยที่ปราศจากเสื้อผ้า
2) ให้ผู้ป่วยนั่งหรือนอนในท่าที่สะดวกต่อการคลำ
3) ผู้ตรวจจะใช้ฝ่ามือหรือนิ้วมือข้างที่ถนัดคลำโดยไม่ใช้ปลายนิ้ว
4) การคลำจะคลำเบารอบอวัยวะที่ตรวจก่อน
วิธีการคำ
1) การคล้ามือเดียว (UNIMANUAL PALPATION) คือ การ
ใช้นิ้วมือ ฝ่ามือ ข้างใดขางหนึ่งที่ถนัดคลำตรงตำแหน่งที่ต้องการ
2) การคลำสองมือ (BIMANUAL PALPATION) คือ การใช้มือทั้งสองข้าง ช่วยการคลำพร้อมกัน
การเคาะ (Percussion)
การเคาะ เป็นการใช้ปลายนิ้ว ฝ่ามือ สันมือหรือกำปั้นทุบ เพื่อตรวจดูว่ามีความเจ็บปวดหรือไม่ และฟังเสียงของการเคาะ
หลักการเคาะ
1) การเคาะควรใช้การเคลื่อนที่ของข้อมือข้างที่ถนัด
2)การเคาะเพื่อฟังเสียงทึบ ต้องเคาะแรง
3) การเคาะอวัยวะที่มี 2 ด้าน ให้เคาะตำแหน่งเดียวกันสลับซ้ายขวา
วิธีการเคาะ 1. การเคาะโดยตรงใช้ปลายนิ้วมือทั้งสองถึงสามนิ้ว การเคาะผ่านที่รองรับคือการครอบพานลงบนที่รองรับ
การฟัง (Auscultation)
การฟัง เป็นการตรวจโดยอาศัยการได้ยินการฟังเป็นการตรวจแยกโรคในระบบหัวใจ หลอดเลือด
หลักการฟัง
1) ห้องตรวจต้องเงียบ ไม่มีเสียงรบกวนภายนอก
2) การฟัง การฟังจากบนลงล่าง หรือซ้ายไปขวา
วิธีการฟัง 1) การฟังโดยตรง (Direct Auscultation)
2) การฟังโดยใช้เครื่องมือ (Indirect Auscultation)
3.3 ศีรษะ ใบหน้า คอ และต่อมน้ำเหลือง
การตรวจศีรษะใช้เทคนิคการดูและการคลำ
การดู ผู้ตรวจยืนเผชิญหน้ากับผู้ใช้บริการ
ภาวะปกติ ศีรษะจะมีขนาดผันแปรไปตามขนาดร่างกายของบุคคล
การคลำ ผู้ตรวจยืนเผชิญหน้ากับผู้ใช้บริการ
ภาวะปกติ คลำไม่พบก้อนผิดปกติ ไม่พบต่อมน้ำเหลือง
ภาวะผิดปกติ คลำพบก้อนผิดปกติ ซึ่งต้องระบุลักษณะก้อนที่พบ
การตรวจใบหน้าใช้เทคนิค การดูและการคลำ
การดู ผู้ตรวจยืนเผชิญหน้ากับผู้ใช้บริการ ภาวะปกติ ใบหน้าทั้ง 2 ซีกสมมาตรกัน ไม่บิดเบี้ยวภาวะผิดปกติ หน้าบิดเบี้ยว ไม่สมมาตร มีการกระตุก
การดู กล้ามเนื้อ sternocleidomastoidภาวะปกติ สามารถเคลื่อนไหวได้ตามที่ให้ทำ
ภาวะผิดปกติ คอเอียง คอแข็ง
การคลำกล้ามเนื้อ sternocleidomastoid
ภาวะผิดปกติ ไม่สามารถต้านแรงได้
การตรวจต่อมไทรอยด์การดูและการคลำภาวะปกติ ส่วน isthmus ของไทรอยด์จะเคลื่อนที่ข้างบนขณะกลืนภาวะผิดปกติ มองเห็นต่อมไทรอยด์โต
3.2 ลักษณะทั่วไป ผิวหนัง ผม ขน เล็บ
ลักษณะทั่วไป
การรู้สติและสภาวะทางด้านจิตใจ
ภาวะสุขภาพที่ปรากฎ
อาการแสดงของภาวะผิดปกติไม่สุขสบาย
การเจริญเติบโตและพัฒนาการ
การตรวจผิวหนัง
การตรวจผิวหนัง (Skin) ใช้เทคนิค การดูและการคลำ
สีผิว (skin color)=สีผิวขึ้นอยู่กับเชื้อชาติ ภาวะผิดปกติที่อาจพบผิวสีซีด (pallor) ผิวเหลือง(jaundice) ผิวสีเขียวคลำ(cyanosis)ผิวสีแดง (erythema)
ลักษณะผิว (skin texture)
เป็นความรู้สึกในการคลำผิวหนัง ผิวปกติจะเรียบ เกลี้ยง ไม่หยาบหรือขรุขระ เคลื่อนที่ได้ และเป็นไปตามอายุ
ความตึงตัว (skin turgor)
ภาวะปกติ ผิวหนังกลับสภาพเดิมทันที
ภาวะผิดปกติ ผิวหนังตั้งอยู่นานเกิน2-3 วินาที เรียกว่า poor skin turgor
อุณหภูมิของผิวหนัง (temperature)
ภาวะปกติ ผิวหนังจะอุ่นทั่วกาย
ภาวะผิดปกติ ผิวหนังร้อน ในรายมีไข้
ความชุ่มชื่น (moisture)ภาวะปกติ ผิวจะแห้ง ชุ่มชื้น
ภาวะผิดปกติ เหงื่อออกมาก เหงื่อขึ้นทั่วร่างกาย ผิวแห้งมากการไหลเวียนไม่ดี
เม็ดผื่นหรือตุ่ม (skin lesion)
ใช้การดูและคลำผิว เมื่อพบเม็ดผื่นต่างๆ ให้ตรวจดู สี ชนิดหรือประเภทรูปร่างหรือการรวมกัน ตำแหน่งและการกระจาย
จุดเลือดออก เป็นการตรวจจุดเลือด หรือจำเลือดที่เกิดจากการขยายของหลอดเลือด
การบวม (edema)ใช้เทคนิค การดูและการคลำโดยใช้นิ้วมืออาจใช้นิ้วหัวแม่มือต าแหน่งที่ตรวจ คือ หลังเท้า ข้อเท้า ขาด้าน mediaระดับการบวม มี 4 ระดับ
การตรวจผมและขน
การตรวจผม ใช้เทคนิคการดู คลำ และดมกลิ่น ร่วมกัน
ภาวะปกติ สีผมจะเป็นธรรมชาติของเชื้อชาติและเผ่าพันธุ์
ภาวะผิดปกติ ผมเปลี่ยนสีไป (โดยไม่ย้อม) ผมร่วงมาก
ภาวะปกติ โคนเล็บจะนุ่มหยุ่นเล็กน้อย มุมระหว่างฐานเล็บ
ภาวะผิดปกติ เล็บไม่เรียบ นูนบางไม่เท่ากัน
การตรวจเล็บการตรวจเล็บใช้การดูและคลำ มีจุดมุ่งหมาย ดูสี รูปร่าง ลักษณะ
3.4 ตา หู จมูก ปาก
การตรวจตาการตรวจตา ใช้เทคนิค การดู การคลำ และทดสอบหน้าที่จุดมุ่งหมายหลัก
ตรวจความสามารถในการมองเห็นภาวะปกติ ตาทั้งสองข้างเห็นได้ชัดเจน
ภาวะผิดปกติ มองไม่เห็น หรือ ไม่ชัดเจน ซึ่งต้องตรวจละเอียดต่อไป
ตรวจลานตา ภาวะปกติ เห็นนิ้วระยะใกล้เคียงกับผู้ตรวจ
ภาวะผิดปกติ เห็นแตกต่างจากผู้ตรวจมาก ตรวจหาความผิดปกตต่อไป
ตรวจรูม่านตา ภาวะปกติ รูม่านตาจะด า ขนาด 2-6 ม.ม. ลักษณะกลม ภาวะผิดปกติ รูม่านตามีเงาทึบอยู่ภายใน
การตรวจปากและช่องปากการตรวจปากและช่องปาก ใช้เทคนิค การดู สังเกตริมฝีปาก
ภาวะปกติ ริมฝีปากสีชมพู ชุ่มชื้นภาวะผิดปกติ ริมฝีปากคลำเขียวหรือซีดมาก
การตรวจหู
การตรวจหู ใช้เทคนิค การดู การคลำ
ภาวะปกติ ใบหูทั้ง 2 ข้างอยู่ระดับกับตาภาวะผิดปกติ ใบหูสูงหรือต่ำกว่าระดับมุมตา
การตรวจจมูกและโพรงอากาศภาวะปกติ ในตำแหน่งปกติจะไม่เจ็บ ทั้งนอกและในรูหู
ภาวะผิดปกติ มีอาการกดเจ็บ บวมแดง มีก้อน
การจมูกและโพรงอากาศ ใช้เทคนิค การดู การคลำ และทดสอบการได้กลิ่นภาวะผิดปกติ ปีกจมูกทั้ง 2 ข้างไม่เท่ากัน มีบวมแดง
การตรวจร่างกาย เป็นการประเมินโครงสร้างและหน้าทำหรือลักษณะทางกายภาพ และหน้าที่ของร่างกาย โดยใช้เทคนิคการดู คลำ เคาะ ฟัง ในการตรวจร่างกาย
สิ่งสำคัญ คือเทคนิคการตรวจร่างกายเครื่องมือในการตรวจร่างกาย
การตรวจคอการตรวจคอ ใช้เทคนิค การดูและการคลำ
3.5 การตรวจเต้านม และรักแร้
การดู จัดให้ผู้ใช้บริการนั่ง เปลื้องเสื้อออกจนถึงเอวภาวะปกติ เต้านมทั้ง 2 ข้างไม่ควรแตกต่างกันมากภาวะผิดปกติ เต้านมขนาดใหญ่มากกว่าปกติหรือไม่เท่ากัน
การคลำ จัดท่านั่งหรือนอนหงาย วางหมอนเล็กๆใต้ไหล่ที่ตรวจ
ภาวะปกติ เต้านมจะยืดหยุ่น กดไม่เจ็บหรืออาจเจ็บได้เล็กน้อยภาวะผิดปกติ บวมแดง กดเจ็บเต้านมหรือหัวนม คลำพบก้อน
การตรวจรักแร้
การดู สังเกตสีผิวและก้อนบริเวณรักแร้
การตรวจรักแร้ ใช้เทคนิค การดู การคลำ
การคลำ อาจตรวจในท่านั่งหรือนอน นิยมในท่านั่ง
ภาวะปกติ ไม่พบก้อน คลำไม่พบต่อมน้ำเหลือง
ภาวะผิดปกติ พบก้อน หรือต่อมน้ำเหลืองใหญ่กว่าปกติ
การตรวจเต้านม (Breast) ใช้เทคนิค การดู การคลำ