Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การพยาบาลผู้ป่วยที่มีแผล - Coggle Diagram
การพยาบาลผู้ป่วยที่มีแผล
ชนิดของแผลและปัจจัยการส่งเสริมการหายของแผล
ชนิดของแผล
(Type of wound)
ตามสาเหตุ
แผลที่เกิดจากถูกยิง : gunshot wound
แผลที่มีขอบแผลขาดกะรุ่งกะริ่ง : lacerated wound
แผลที่เกิดจากการกระแทกด้วยวัตถุลักษณะมน : traumatic wound
เช่น แผลของอวัยวะภายในช่องท้องถูกกระแทกจากพวงมาลัยรถยนต์ขณะ
เกิดอุบัติเหตุ
แผลที่เกิดจากการถูไถลถลอก : abrasion wound
แผลที่เกิดจากถูกบดขยี้ : crush wound เช่น แผลถูกเครื่องบดนิ้วมือ
แผลที่เกิดจากการตัดอวัยวะบางส่วน : stump wound เช่นแผลตัดเหนือเข่ํา
แผลที่เกิดจากโดนระเบิด : explosive wound
แผลที่เกิดจากการกดทับ : pressure sore
แผลที่เกิดจากถูกของมีคมทิ่มแทง : stabwound เช่น แผลจากการเหยียบตะปู
แผลที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพและเคมี เช่น น้ำร้อน น้ำกรด รังสี
แผลที่เกิดจากถูกของมีคมตัด : cut wound เช่น แผลจํากโดนมีดฟัน
แผลที่เกิดจากการปลูกผิวหนัง(skin graft)
แผลที่เกิดจากการผ่ําตัด : surgical wound , sterile wound
ตามระยะเวลาการเกิด
แผลเรื้อรัง(chronic wound)
: การแทรกซ้อนตามมาภายหลัง
แผลเนื้อตาย(gangrene wound)
: การขาดเลือดไปเลี้ยง
แผลที่เกิดเฉียบพลัน(acute wound)
: การหายของแผลเป็นไปตามขั้นตอนการหายของบาดแผล
ตามลักษณะพื้นผิว
แผลลักษณะแห้ง (dry wound) : มีขอบแผลติดกัน
แผลลักษณะเปียกชุ่ม (wet wound) : ขอบแผลไม่ติดกัน
เช่น แผลผ่ําตัดยังไม่เย็บปิด (delayedsuture)
ตามลำดับความสะอาด
Class II: Clean-contaminated
ควบคุมการเกิดปนเปื้อนได้ขณะทำผ่าตัด
อัตราเสี่ยงต่อการติดเชื้อ 5-15 %
Class III: Contaminated
แผลเปิด (open wound) แผลสด (fresh wound)
แผลจากการได้รับอุบัติเหตุ
มีการอักเสบเฉียบพลัน
อัตราเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ≥15%
Class IV: Dirty/Infected
แผลเก่า (old traumatic wound) แผลมีเนื้อตาย (gangrene)
แผลกระดูกหักเกิน 6 ชั่วโมง
อัตราเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ≥30%
Class I: Clean wound
ไม่มีการติดเชื้อ ไม่มีการอักเสบมาก่อน
แผลผ่าตัดชนิดปิด
อัตราเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ≤2%
ตามการรักษา
แผลท่อระบาย เป็นแผลผ่าตัดซึ่งศัลยแพทย์เจาะผิวหนังเพื่อใส่ท่อระบายของเสีย
แผลท่อหลอดคอ (tracheostomy tube) เป็นแผลท่อระบายที่ศัลยแพทย์ ทำการผ่าตัดเปิดหลอดลม
การรักษาแผลด้วยสุญญากาศ(Negative Pressure Wound Therapy: NPWT)
แผลท่อระบายทรวงอก (chest drain) เป็นแผลท่อระบายที่ศัลยแพทย์ทำการเจาะปอด
การรักษาผู้ป่วยศัลยกรรมกระดูกด้วยวิธีการจัดกระดูกให้อยู่นิ่ง (retention)
แผลทวารเทียมหน้ําท้อง (colostomy) เป็นแผลท่อระบายที่ศัลยแพทย์ทำผ่าตัดเปิดลำไส้ใหญ่ออกทางหน้ําท้อง
ปัจจัยที่มีผลต่อการหายของบาดแผล
ปัจจัยเฉพาะที่ (Local factors)
การได้รับอันตรายและอาการบวม (trauma and edema)การได้รับอันตรายทำให้เนื้อเยื่อเกิดอาการบวม (edema)
การติดเชื้อ (infection) ทำให้แผลหายช้ํา
ภาวะแวดล้อมแห้ง (dry environment) การหายของแผล
ภาวะเนื้อตาย (necrosis)
แรงกด (pressure) การนอนในท่ําเดียวนานๆ
ความไม่สุขสบาย (incontinence) การปัสสาวะและอุจจาระกะปิดกะปอย
ปัจจัยระบบ (Systemic factors)
น้ำในร่างกาย (body fluid) ผู้ป่วยอ้วนการหายของแผลค่อนข้ํางช้ํา
การไหลเวียนของโลหิตบกพร่อง (vascular insufficiencies)
กรณีมีแผลของอวัยวะส่วนปลาย (lower extremities)
โรคเรื้อรัง(chronic disease) : โรคที่มีผลกระทบต่อการหายของแผล
ภาวะกดภูมิคุ้มกันและรังสีรักษา(immunosuppression and radiation therapy)
การกดภูมิคุ้มกันอันเนื่องมาจากโรค
อายุ (age) : คนที่มีอายุน้อยบาดแผลจะหายได้เร็วกว่าคนที่มีอายุมาก
ภาวะโภชนาการ (nutritional status)สารอาหารที่จำเป็นต่อการหายของแผล
ลักษณะและกระบวนการหายของแผล
ลักษณะการหายของแผล
(Type of wound healing)
การหายของแผลแบบปฐมภูมิ
(Primaryintentionhealing)
ผิวหนังมีการสูญเสียเนื้อเยื่อเพียงเล็กน้อย
และเป็นแผลที่สะอาด
การหายของแผลแบบทุติยภูมิ
(Secondaryintentionhealing)
มีการสูญเสียเนื้อเยื่อบางส่วน ขอบแผลมีขนาดกว้ํางเย็บแผลไม่ได้
การหายของแผลแบบตติยภูมิ
(Tertiaryintentionhealing)
ไม่มีอาการการแสดงภาวะติดเชื้อแล้ว ศัลยแพทย์จะพิจารณาปลูกถ่ายผิวหนัง (skin graft)
กระบวนการหายของแผล
(Stage of wound healing)
ระยะ1: ห้ามเลือดและอักเสบ
(Hemostasis and Inflammatory phase)
ระยะนี้แผลปกติจะใช้เวลา 1-3 วัน
กระตุ้นให้เกิด
การเคลื่อนที่ของเซลล์เข้ํามาในบาดแผล
การสร้ําง matrix เป็นสารโครงสร้ํางของเนื้อเยื่อประสาน
การแบ่งตัวของเซลล์
เกิดขึ้นก่อน ในเวลา 5-10 นาที
ระยะ2 : การสร้างเนื้อเยื่อ (Proliferate phase)
เกิดรอยแผลเป็นนูน (keloid) และ ผิวหนังแข็ง (scleroderma)
แผลจะเริ่มแห้ง ตกสะเก็ด และสารคัดหลั่ง(discharge) ลดลง
เริ่มตั้งแต่วันที่ 4-12 วัน
ระยะ3: การเสริมความแข็งแรง (Remodeling phase)
ระยะนี้จะใช้เวลาหลังการผ่าตัด 20 วัน
ระยะที่บาดแผลเริ่มมีความแข็งแรงมากขึ้น
แผลเริ่มเล็กลงและแข็งแรงมากขึ้น
ระยะสุดท้ํายของการสร้ํางและความสมบูรณ์ของคอลลาเจน
การบันทึกลักษณะบาดแผล
ขนาด ควรระบุเป็นเซนติเมตร
ตำแหน่ง/บริเวณ
สี
ชนิดของบาดแผล
ลักษณะผิวหนัง
สิ่งที่ปกคลุมบาดแผลหรือสารคัดหลั่ง (discharge)
ขั้นหรือระยะความรุนแรงของบาดแผล
วิธีการเย็บแผลและวัสดุที่ใช้ในการเย็บแผล
วัตถุประสงค์ของการเย็บแผล
ส่งเสริมการหายของแผล
ป้องกันมิให้เชื้อโรคเข้ําไปในแผล
ดึงขอบแผลเข้ําหากัน
ห้ํามเลือด
รักษาสภาพปกติของผิวหนัง
วิธีการเย็บแผล
Subcuticular method : เย็บแผลแบบ continuous method แต่ใช้เข็มตรงในการเย็บ และซ่อนวัสดุเย็บแผลไว้ในชั้นใต้ผิวหนัง
Continuous method : เย็บแผลแบบต่อเนื่องตลอดความยาวของแผล
Retention method (Tension method) : เย็บรั้งแผลเข้าหากัน เพื่อพยุงแผลในกรณีผู้ที่มีชั้นไขมันหน้าท้องหนาหรือแผลที่ตึงมาก
Interrupted method
Simple interrupted method : เย็บแผลเพื่อดึงรั้งให้ขอบแผลทั้งสองติดกัน
Interrupted mattress method : เย็บแผลโดยการตักเข็มเย็บที่ขอบแผลสองครั้ง ใช้ในรายที่ต้องการความแข็งแรงของแผล
วัสดุที่ใช้ในการเย็บแผล
วัสดุที่ละลายได้เอง (Absorbable sutures)
เส้นใยธรรมชาติ : catgut ทำมาจาก collagen เริ่มยุ่ยสลาย4-5 วัน และจะหมดไปภายใน 2 สัปดําห์
เส้นใยสังเคราะห์ : ละลายได้เร็ว 5-10 วัน ใช้เย็บกล้ํามเนื้อที่ไม่ลึกมาก ไม่ต้องใช้แรงในการดึงรั้งมาก
วัสดุที่ไม่ละลายเอง
(Non-absorbable sutures)
เส้นใยสังเคราะห์ : nylon เส้นเหล่านี้มีความแข็งแรงมากกว่าไหมเย็บแผล แต่ผูกปมยากและคลายได้ง่าย
วัสดุที่เย็บเป็นโลหะ : ลวดเย็บ (staples) เป็นวัสดุเย็บแผลสำเร็จรูป
แต่ต้องมีเครื่องมือสำหรับใส่ลวดเย็บ
เส้นใยตามธรรมชาติ : ไหมเย็บแผล(silk) ราคาถูก ผูกปมง่าย เหมําะสำหรับเย็บแผลบริเวณที่มีผิวหนังหนา
วิธีการทำแผลชนิดต่างๆและการตัดไหม
อุปกรณ์ที่ใช้ในการทำแผล
อุปกรณ์ทำความสะอาดแผล
ชุดทำแผล (dressing set)
ปากคีบไม่มีเขี้ยว (non-tooth forceps)
ปากคีบมีเขี้ยว (tooth forceps)
ถ้วยใส่สารละลาย(iodine cup)
สำลี (cotton ball)
gauze
สารละลาย (solution)
alcohol 70%
น้ำเกลือล้ํางแผล(normal saline solution)
เบตาดีน หรือโปรวิโดน ไอโอดีน
วัสดุสำหรับปิดแผล
วายก๊อซ (y-gauze)
วาสลินก๊อซ (vaseline gauze)
ผ้ําซับเลือด (abdominal swab)
ก๊อซเดรน (drain gauze)
ผ้ําก๊อซหุ้มสำลี (top dressing)
transparent film เป็นพลาสเตอร์กันน้ำที่มี gauze สำเร็จรูป
ผ้ําก๊อซ (gauze dressing)
แผ่นเทปผ้ําปิดแผล
antibacterial gauze dressing
วัสดุสำหรับยึดติดผ้าปิดแผล
plaster ชนิดธรรมดํา
micropore tape
ผ้ําพันแผลชนิดยืด(elastic bandage)
อุปกรณ์อื่น ๆ
กรรไกรตัดไหม (operating scissor)
กรรไกรตัดเชื้อเนื้อ (Metzenbaum)
ภาชนะสำหรับทิ้งสิ่งสกปรก
ชามรูปไต ถุงพลาสติก
การตัดไหม (Sutureremoval)
ตรวจสอบคำสั่งการรักษาของแพทย์ทุกครั้ง
เศษไหมที่เย็บแผลส่วนที่มองเห็นเป็นส่วนที่มีการสัมผัสเชื้อแบคทีเรีย
ต้องดึงไหมออกให้หมด
ขณะตัดไหมหากพบว่ามีขอบแผลแยกให้หยุดทำ และปิดแผลด้วยวัสดุที่ช่วยดึงรั้งให้ขอบแผลติดกัน (sterile strip)