Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ปัญหาในระบบทางเดินอาหารที่พบบ่อย (Common Gastrointestinal Problems) -…
ปัญหาในระบบทางเดินอาหารที่พบบ่อย
(Common Gastrointestinal Problems)
การซักประวัติสุขภาพ (Health History Taking)
ใช้หลัก COLDSPA
Duration
Severity
Location บริเวณที่เจ็บ
Pattern
Onset เกิดขึ้นตอนไหน เกิดทันทีทันใดหรือค่อยเป็นค่อยไป
Associated factors
Characteristic ลักษณะอาการปวด ปวดท้องอย่างไร
Somatic pain
Referred pain
Visceral pain
การตรวจร่างกาย (Physical Examination)
การฟัง (Auscultation)
ประเมินการเคลื่อนไหวของลําไส้ (Bowel sound)
การเคาะ (Percussion)
ควรทําอย่างเบาๆและนุ่มนวล เพื่อดูการโป่งตึงของท้อง เนื่องจากน้ําหรือลมอยู่ในท้อง
การดู(Inspection)
ลักษณะทั่วไปของท้อง ดูการโป่งตึง เส้นเลือดโป่งพอง การเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ
การบวม ท้องมานน้ํา รวมไปถึงมีปลายมือปลายเท้าซีด นิ้วมือเย็น ดูสีผิวหนัง
การคลํา (Palpation)
การคลําควรเริ่มคลําในบริเวณที่ผู้ป่วยไม่รู้สึกเจ็บก่อน เพื่อป้องกันการเกร็งหน้าท้อง ซึ่งจะทําให้การตรวจทําได้ยากมากขึ้น และการคลําควรเริ่มจากการคลําแบบเบาๆ ก่อน
ตรวจพิเศษ
Murphy’s sign จะพบ positive ในผู้ป่วยถุงน้ําดีอักเสบ
Rovsing’s sign, Psoas sign/test หรือ Obturator sign จะพบ positive ในผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบ
การตรวจทางห้องปฏิบัติการและการตรวจพิเศษ (Investigation)
Liver function test (LFT) การทํางานของตับ
HBsAg, Anti-HBs
Complete blood count (CBC)
Serum amylase, serum lipase
Urinalysis (UA)
Stool examination
Electrolyte
Beta-HCG
X-Ray: Plain abdomen การตรวจเอกซเรย์ท้อง
Ultrasonography
เอกซเรย์ทรวงอก (chest X-Ray)
Esophagogastroduodenoscopy (EGD)
แนวทางการรักษาเบื้องต้นปัญหาระบบทางเดินอาหาร
ยาและสารน้ําที่ใช้รักษาโรคเบื้องต้นระบบทางเดินอาหาร
ยารักษาแผลในกระเพาะอาหารเพื่อยับยั้งการสร้างกรดในกระเพาะอาหาร
ยาบรรเทาอาการคลื่นไส้อาเจียน Domperidone (10mg) 1 tab ๏ tid.-qid.15 min ac
ยาลดกรดในกระเพาะอาหาร Antacid และลดฤทธิ์ของ pepsin โดยเพิ่ม pH ในกระเพาะอาหาร
Aluminium+Magnesium hydroxyl 1-2 tabs หรือ 1-2 ช้อนโต๊ะ ๏ tid /qid 1 hr. pc. หรือ prn.
ยาระบาย (lexative) เช่น Bisacodyl EC tab (5mg) 1-2 tab ๏ hs
หรือ Milk of Magnesia (MOM) 30 ml. oral hs
ยาขับลม บรรเทาอาการท้องอืด อาหารไม่ย่อย Simethicone (80mg) 1-2 tab ๏ tid.pc
ยารักษาภาวะท้องเดิน Oral rehydration salts(ORS)1ซอง ผสมน้ําต้มสุกที่เย็นแล้ว1แก้ว
ยาลดการหดเกร็งของกล้ามเนื้อหน้าท้อง Hyoscine butylbromide (Buscopan) 1 tab oral
3-5 ครั้ง/วัน
สารน้ําและอิเลคโตรไลท์เพื่อทดแทนและป้องกันการเสียสมดุลย์ของน้ําและอิเลคโตรไลท์เช่น
5 % D/NSS, 0.9 % NSS หรือ Ringer’s Lactate
การวินิจฉัยแยกโรค (Differential diagnosis) ในระบบทางเดินอาหารตามกลุ่มอาการ
กลุ่มอาการอุจจาระร่วงและท้องผูก (diarrhea and constipation)
อุจจาระร่วงหรือท้องเดิน หมายถึง ภาวะที่มีอาการถ่ายเป็นน้ําหรือถ่ายเหลวมากกว่า 3 ครั้งต่อวัน หรือถ่ายเป็นมูก
หรือมูกเลือดเพียง 1 ครั้ง
อาหารเป็นพิษ (Food poisoning)
โรคบิด (Dysentery)
กลุ่มอาการลําไส้ไวต่อสิ่งเร้า (Irritable bowel syndrome)
อุจจาระร่วงจากการติดเชื้อไวรัส (Viral Gastroenteritis)
ท้องผูก (Constipation) คําจํากัดความ คือ ภาวะที่มีการถ่ายอุจจาระน้อยกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์
อุจจาระมีลักษณะแข็ง ถ่ายลําบาก ต้องออกแรงเบ่งมาก หรือถ่ายไม่สุด
โรคริดสีดวงทวาร (Hemorrhoid)
กลุ่มอาการคลื่นไส้อาเจียน (Nausea and Vomiting)
4). การติดเชื้อ เช่น กระเพาะและลําไส้อักเสบ acute gastroenteritis
5). เกิดจากยา ที่พบบ่อยได้แก่ aspirin, NSAIDS, metformin, Anti TB drug, chemotherapy
drug, และ opioids
3). ความผิดปกติของเมตาบอลิซึมและต่อมไร้ท่อที่ผิดปกติเช่น เบาหวานต่อมไทรอยด์ทํางานต่ํา
5). สาเหตุอื่นๆ ได้แก่ ความเครียด ความกลัว ความผิดปกติของพฤติกรรมการรับประทานอาหาร
หรือการดื่มแอลกอฮอล์
2). โรคทางระบบประสาทเช่นความดันในโพรงสมองสูง
1). โรคระบบทางเดินอาหาร
กลุ่มอาการ ไม่สบายท้อง หรืออาหารไม่ย่อย (Dyspepsia)
2). H. pylori-associated dyspepsia
3). แผลในกระเพาะอาหาร (peptic ulcer, PU หรือ gastric ulcer, GU) หรือ แผลที่ดูโอดีนัม
(duodenal ulcer, DU)
1). Functional dyspepsia
4). มะเร็งกระเพาะอาหาร (gastric cancer)
5.กลุ่มอาการดีซ่าน/ ตัวเหลืองตาเหลือง (Jaundice)
2) Hepatocellular jaundice
3) Cholestatic jaundice
โรคนิ่วในถึงน้ําดี (gall stone)
ถุงน้ําดีอักเสบ (Acute cholecystitis)
1) Hemolytic jaundice
การตรวจทางห้องปฏิบัติการผู้ป่วยมีดีซ่าน
Stool exam การตรวจอุจจาระ
Liver function test (LFT)
UA การตรวจปัสสาวะ ตรวจพบน้ําดีในปัสสาวะ urine bile
Ultrasound abdomen
complete blood count, CBC
กลุ่มอาการปวดท้อง (abdominal pain)
8) โรคกรดไหลย้อน (Gastroesophageal Reflux Disease, GERD)
9) โรคลําไส้อุดตัน (bowel obstruction)
7) เยื่อบุช่องท้องอักเสบ (Peritonitis)
6) โรคตับอ่อนอักเสบ (Pancreatitis)
5) ไส้ติ่งอักเสบ (Appendicitis)
4) ถุงน้ําดีอักเสบเฉียบพลัน (acute cholecystitis)
3) โรคกระเพาะอาหารอักเสบ (Gastritis)
2) แผลในกระเพาะอาหาร (Peptic ulcer)
1) สาเหตุที่เกี่ยวกับหัวใจ