Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ความรู้ความปลอดภัยและทักษะในปฏิบัติการเคมี - Coggle Diagram
ความรู้ความปลอดภัยและทักษะในปฏิบัติการเคมี
1.1ความปลอดภัยในการทำงานกับสารเคมี
การทำปฏิบัติการเคมีส่วนใหญ่ต้องมีความเกี่ยวข้องกับสารเคมีอุปกรณ์และเครื่องมือต่างๆซึ่งผู้ทำปฏิบัติการต้องตระหนักถึงความปลอดภัยของตนเองผู้อื่นและสิ่งแวดล้อมโดยผู้ทำปฏิบัติการควรทราบเกี่ยวกับประเภทของสารเคมีที่ใช้ข้อควรปฏิบัติในการทำปฏิบัติการเคมีและการกำจัดสารเคมีที่ใช้แล้วหลังเสร็จสิ้นปฏิบัติการเพื่อให้สามารถทำปฏิบัติการเคมีได้อย่างปลอดภัย
1.1.1ประเภทของสารเคมี
สารเคมีมีหลายประเภทแต่ละประเภทมีสมบัติแตกต่างกันสารเคมีจึงจำเป็นต้องมีฉลากที่มีข้อมูลเกี่ยวกับความเป็นอันตรายของสารเคมีเพื่อความปลอดภัยในการจัดเก็บการนำไปใช้และการกำจัดโดยฉลากของสารเคมีที่ใช้ในห้องปฏิบัติการควรมีข้อมูลดังนี้
1 ชื่อผลิตภัณฑ์
2 รูปสัญลักษณ์แสดงความเป็นอันตรายของสารเคมี
3 คำเตือนข้อมูลความเป็นอันตรายและข้อควรระวัง
4 ข้อมูลของบริษัทผู้ผลิตสารเคมี
1.1.2ข้อควรปฏิบัติในการทำปฏิบัติการเคมี
การทำปฏิบัติการเคมีให้เกิดความปลอดภัยนอกจากต้องทราบข้อมูลของสารเคมีที่ใช้แล้วผู้ธรรมปฏิบัติการควรทราบเกี่ยวกับการปฏิบัติตนเบื้องต้นทั้งก่อนระหว่างและหลังทำปฏิบัติการ
1.2 อุบัติเหตุจากสารเคมี
ในการทำปฏิบัติการเคมีอาจเกิดอุบัติเหตุต่างๆจากการใช้สารเคมีได้ซึ่งหากผู้ทำปฏิบัติการมีความรู้ในการปฐมพยาบาลเบื้องต้นจะสามารถลดความรุนแรงและความเสียหายที่เกิดขึ้นได้โดยการปฐมพยาบาลเบื้องต้นจากอุบัติเหตุจากการใช้สารเคมีมีข้อปฏิบัติดังนี้
การปฐมพยาบาลเมื่อร่างกายสัมผัสสารเคมี
1 ถอดเสื้อผ้าบริเวณที่เปื้อนสารเคมีออกและซับสารเคมีออกจากร่างกายให้มากที่สุด
2 กรณีเป็นสารเคมีที่ละลายน้ำได้เช่นกรดหรือเบสให้ล้างบริเวณที่สัมผัสสารเคมีด้วยการเปิดน้ำไหลผ่านปริมาณมาก
3 กรณีเป็นสารเคมีที่ไม่ละลายน้ำให้ล้างบริเวณที่สัมผัสสารเคมีด้วยน้ำสบู่
4 หากทราบว่าสารเคมีที่สัมผัสร่างกายคือสารใดไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดในเอกสารความปลอดภัยของสารเคมี
1.3 การวัดปริมาณสาร
ในปฏิบัติการเคมีจำเป็นต้องมีการชั่งตวงและวัดปริมาณสารซึ่งการชั่งตวงวัดมีความคลาดเคลื่อนที่อาจเกิดจากอุปกรณ์ที่ใช้หรือผู้ทำปฏิบัติการที่จะส่งผลให้ผลการทดลองที่ได้มีค่ามากกว่าหรือน้อยกว่าค่าจริงความน่าเชื่อถือของข้อมูลสามารถพิจารณาได้จาก 2ส่วนด้วยกันคือความเที่ยง(precision)และความแม่น(accuracy)ของข้อมูลด้วยความเที่ยงคือความใกล้เคียงกนของค่าที่ได้จากการวัดซ้ำส่วนความแม่นคือความใกล้เคียงของค่าเฉลี่ยจากการวัดซ้ำเทียบกับข้าจริง
1.3.1อุปกรณ์วัดปริมาตร
อุปกรณ์วัดปริมาตรสารเคมีที่เป็นของเหลวที่ใช้ในห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์มีหลายชนิดแต่ละชนิดมีขีดและตัวเลขแสดงปริมาตรที่ได้รับการตรวจสอบมาตรฐานและกำหนดความคลาดเคลื่อนที่ยอมรับได้บางชนิดมีความคลาดเคลื่อนน้อยบางชนิดมีความคลาดเคลื่อนมากในการเลือกใช้ต้องคำนึงถึงความเหมาะสมกับปริมาตรและระดับความแม่นที่ต้องการอุปกรณ์วัดปริมาตรบางชนิดที่นักเรียนได้ใช้งานในการทำปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ที่ผ่านมาเช่นบีกเกอร์ขวดรูปกรวยกระบอกตวงเป็นอุปกรณ์ที่ไม่สามารถบอกปริมาตรได้แม่นมากพอสำหรับการทดลองในบางปฏิบัติการ
1.3.2อุปกรณ์วัดมวล
เครื่องชั่งเป็นอุปกรณ์สำหรับวัดมวลของสารทั้งที่เป็นของแข็งและของเหลวความน่าเชื่อถือของข้อมูลที่วัดได้ขึ้นอยู่กับความละเอียดของเครื่องชั่งและวิธีการใช้เครื่องชั่งเครื่องชั่งที่ใช้ในห้องปฏิบัติการเคมีโดยทั่วไปมี 2 แบบคือเครื่องชั่งแบบสามคาน(triple beam)และเครื่องใช้ไฟฟ้า(electronic balance)a
1.3.3 เลขนัยสำคัญ
ค่าที่ได้จากการวัดด้วยอุปกรณ์การวัดต่างๆประกอบด้วยตัวเลขและหน่วยโดยค่าตัวเลขที่วัดได้จากอุปกรณ์แต่ละชนิดอาจมีความละเอียดไม่เท่ากันซึ่งการบันทึกและรายงานค่าการอ่านต้องแสดงจำนวนหลักของตัวเลขที่สอดคล้องกับความละเอียดของอุปกรณ์
1.4 หน่วยวัด
การระบุหน่วยของการวัดปริมาณต่างๆในชีวิตประจำวันไม่ว่าจะเป็นความยาวมวลอุณหภูมิแตกต่างกันในแต่ละประเทศเช่นการระบุน้ำหนักเป็นกิโลกรัมหรือการระบุส่วนสูงเป็นเซนติเมตรฟุตซึ่งทำให้ไม่สะดวกในการเปรียบเทียบหรือสื่อสารให้เข้าใจตรงกันและในบางกรณีอาจนำไปสู่ความเข้าใจผิดที่ทำให้เกิดความเสียหายได้ดังนั้นเพื่อให้การสื่อสารข้อมูลจากการวัดเป็นที่เข้าใจตรงกันจึงมีการตกลงร่วมกันให้มีหน่วยมาตรฐานสากลขึ้น
1.4.1 หน่วยในระบบ SI
ในปีพ.ศ 2503 ที่ประชุมนานาชาติว่าด้วยการชั่งและการวัด(The General conference on Weights and Measures)ได้ตกลงให้มีหน่วยวัดสากลขึ้นเรียกว่าระบบหน่วยวัดระหว่างประเทศหรือเรียกย่อๆว่าหน่วย SI (SI units)ซึ่งเป็นหน่วยที่ดัดแปลงจากหน่วยในระบบเมทริกซ์โดยหน่วย SI แบ่งเป็นหน่วยพื้นฐาน(SI base units)มี 7 หน่วยซึ่งเป็นหน่วยที่ไม่ขึ้นต่อกันและสามารถนำไปใช้ในการกำหนดหน่วยอื่นๆได้และหน่วย SI อนุพันธ์(Derived SI units)ซึ่งเป็นหน่วยอื่นๆที่มีความสัมพันธ์กันทางคณิตศาสตร์ของหน่วย SI พื้นฐาน
1.4.2 แฟกเตอร์เปลี่ยนหน่วย
แฟกเตอร์เปลี่ยนหน่วย(conversion factors) เป็นอัตราส่วนระหว่างหน่วยที่แตกต่างกัน 2 หน่วยที่มีปริมาณเท่ากัน