Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การส่งเสริมสุขอนามัยและการพักผ่อนนอนหลับ - Coggle Diagram
การส่งเสริมสุขอนามัยและการพักผ่อนนอนหลับ
3.1 การส่งเสริมสุขอนามัย
การส่งเสริมสุขอนามัย
สุขอนามัย (Hygiene)หมายถึง
หลักการและความรู้ของการคงไว้หรือรักษาไว้ซึ่งสุขภาพและการป้องกันโรค
จึงเป็นการส่งเสริมสุขภาพให้สมบูรณ์แข็งแรง
สุขอนามัยส่วนบุคคล (Personalhygiene)คือ
การดูแลตนเอง
3.1.1ความสำคัญของการส่งเสริมสุขอนามัย
เพื่อสร้างความมั่นใจ ในการอยู่รวมกับสังคมได้อย่างมีความสุข
เพื่อช่วยขจัดสิ่งที่ทำให้ผู้ป่วยไม่สุขสบาย
ส่งเสริมให้ผู้ป่วยเกิดความสุขสบายทั้งร่างกายและจิตใจ
มีคุณภาพที่ดีและมีความสุข
3.1.2 ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสุขอนามัยส่วนบุคคล
5.เศรษฐกิจ
6.อาชีพ
4.การศึกษา
ถิ่นที่อยู่
ภาวะสุขภาพ
8.ภาวะเจ็บป่วย
9.สิ่งแวดล้อม
เพศ
1.อายุ
10.ขนบธรรมเนียมประเพณีและความเชื่อ
11.ความชอบ
3.1.3 การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล
1.การพยาบาลตอนเช้าตรู่หรือเช้ามืด
2.การพยาบาลตอนเช้า
3.การพยาบาลตอนบ่ายหรือตอนเย็น
4.การพยาบาลตอนก่อนนอน
5.การพยาบาลเมื่อจำเป็นหรือเมื่อผู้ป่วยต้องการ
3.1.4 การดูแลความสะอาดร่างกาย
3.1.4.1 การดูแลความสะอาดของผิวหนัง/การอาบน้ำ(Bathing)
2.การอาบน้ำผู้ป่วยบนเตียงเฉพาะบางส่วน
3.การอาบน้ำผู้ป่วยบนเตียงชนิดสมบูรณ์
1.การอาบน้ำที่ห้องน้ำ
จุดประสงค์การอาบน้ำผู้ป้วยบนเตียงเพื่อ
2.ให้ผู้ป่วยรู้สึกสบาย
3.ประเมินการเคลื่อนไหวของร่างกาย
1.กำจัดสิ่งสกปรก
4.สังเกตความผิดปกติของผิวหนัง
กระตุ้นการไหลเวียนของโลหิตและป้องกันแผลกดทับ
การนวดหลัง(Back rub or back massage)
จุดประสงค์การนวดหลังเพื่อ
1.กระตุ้นการไหลเวียนโลหิต
ป้องกันแผลกดทับ
3.ให้กล้ามเนื้อผ่อนคลาย ลดความตึงตัว
4.กระตุ้นผิวหนังและต่อมเหงื่อให้ทำงานดีขึ้น
5.สังเกตความผิดปกติของผิวหนังบริเวณหลัง
วิธีปฏิบัติ
แนะนำตนเอง
นำเครื่องใช้ต่าง มาวางที่โต๊ะข้างเตียง
ล้างมือ
4.จัดท่านอนคว่ำและชิดริมเตียงด้านพยาบาลยืนมีหมอนเล็ก รองใต้หน้าอก
5.เลื่อนผ้าห่มมาบริเวณก้นกบ
ทาแป้งหรือทาครีม
7.นวดบริเวณหลังเรียงลำดับตามขั้นตอนดังนี้
7.1 Strokingเป็นการลูบตามแนวยาว
7.2 Frictionเป็นการใช้ฝ่ามือลูบแบบถูไปมาตามแนวยาว
7.5 Hackingเป็นการใช้สันมือสับเบา
7.3 Kneadingเป็นการบีบนวดกล้ามเนื้อ
7.4 Beatingเป็นการกำมือหลวม ทุบเบา
7.7 Strokingทำเหมือนข้อ 7.1ทำซ้ำประมาณ 5-6 ครั้ง
7.6Clappingเป็นการใช้อุ้งมือตบเบา
สวมเสื้อผ้าให้ผู้ป่วยและจัดให้นอนในท่าที่สบาย
เก็บของเครื่องใช้
ลงบันทึกทางการพยาบาล
3.1.4.2การดูแลความสะอาดปากและฟัน
วัตถุประสงค์ เพื่อ
1.ปากและฟันสะอาด มีความชุ่มชื่น
2.กำจัดกลิ่นปาก
3.ลดการอักเสบของเหงือก กระพุ้งแก้ม
4.สังเกตฟัน เหงือก กระพุ้งแก้มลิ้น
วิธีการทำความสะอาดปากและฟันผู้ป่วย
ที่ช่วยตนเองได้
ที่ช่วยเหลือตนเองได้น้อย
3.1.4.3การดูแลความสะอาดของเล็บ
จุดประสงค์เพื่อ
1.ให้เล็บสะอาด และสุขสบาย
2.ป้องกันการเกิดเล็บขบ
3.1.4.4การดูแลความสะอาดของตา
จุดประสงค์เพื่อ
2.ความสุขสบายของผู้ป่วย
1.กำจัดขี้ตา ทำให้ดวงตาสะอาด
3.ส่งเสริมภาพลักษณ์ของผู้ป่วย
3.1.4.5การดูแลทำความสะอาดของหู
จุดประสงค์
2.ทำความสะอาดใบหูและหลังใบหู
1.กำจัดสิ่งสกปรกภายในช่องหู
3.1.4.6การดูแลทำความสะอาดของจมูก
จุดประสงค์
1.กำจัดสิ่งขับถ่ายและสิ่งสกปรกภายในจมูก
2.ป้องกันสารคัดหลั่งแห้งยึดขนจมูกกับสายที่คาไว้
3.ป้องกันการเกิดแผลกดทับที่ด้านในรูจมูกจากสายที่คาไว้
3.1.4.7การดูแลความสะอาดของเส้นผมและหนังศีรษะ
วัตถุประสงค์
1.ขจัดความสกปรกและสารที่ใส่บนผม และหนังศีรษะ
2.ความสุขสบายและสดชื่นของผู้ป่วย
3.ส่งเสริมภาพลักษณ์ของผู้ป่วยและรู้สึกมีความมั่นใจ
3.1.4.8การทำวามสะอาดอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกของชายและหญิง
จุดประสงค์
1.กำจัดสิ่งขับถ่าย สิ่งสกปรก และกลิ่นไม่พึงประสงค์
2.ลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อของระบบทางเดินปัสสาวะในผู้ป่วยที่ได้รับ การสวนปัสสาวะคาไว้
เสริมสร้างความสุขบายให้กับผู้ป่วย
3.1.4.9กระบวนการพยาบาลในการส่งเสริมสุขอนามัยส่วนบุคคลของผู้ป่วย
การประเมินผู้ป่วย(Health assessment)
การวางแผนการพยาบาล (Planning)
การปฏิบัติการพยาบาล (Implementation)
การวินิจฉัยทางการพยาบาล (Nursing diagnosis)
การประเมินผลการพยาบาล (Evaluation)
3.2การส่งเสริมการพักผ่อนนอนหลับ
3.2.1 ความหมายของการพักผ่อนและการนอนหลับ
การพักผ่อน(Rest)หมายถึง
การพักกิจกรรมการทำงานของร่างกาย
ผ่อนคลายและมีความสงบทั้งจิตใจและร่างกาย
แบ่งออกเป็น
Absolute bed rest
Bed rest
การนอนหลับ
เอนกายลงในท่าสงบนิ่งและหลับตา
อวัยวะทุกส่วนทำงานลดลง :
การเคลื่อนไหวของร่างกายลดลง
มีการตอบสนองต่อสิ่งเร้าลดลง
ระดับการรู้สติลดลง
3.2.2 ความสำคัญของการพักผ่อนและการนอนหลับ
ควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย
ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้และความจำ
สงวนพลังงาน
ซ่อมแซมและสร้างเนื้อเยื่อขึ้นใหม่
ส่งเสริมการเจริญเติบโต
3.2.3การนอนหลับ
ผลกระทบจากปัญหาการนอนหลับ
ผลกระทบทางสังคม
ผลกระทบต่อร่างกาย
ผลกระทบต่อสติปัญญาและการรับรู้
ผลกระทบต่อจิตใจและอารมณ์
วงจรการนอน
1)ช่วงหลับธรรมดา (Non-rapid eye movement sleep: NREM)
ระยะที่ 2 (หลับตื้น)
ระยะที่ 3 (หลับปานกลาง)
ระยะที่ 1 (เริ่มมีความง่วง)
ระยะที่ 4 (หลับลึก)
2) ช่วงหลับฝัน (Rapid eye movement sleep: REM)
กล้ามเนื้อต่างๆของร่างกายแทบจะหยุดการทำงานกันหมด
เเต่ระบบหัวใจทำงาน
3.2.4ปัจจัยที่มีผลต่อการพักผ่อนและการนอนหลับ
ปัจจัยภายใน
1) ปัจจัยส่วนบุคคลได้แก่
อายุ
เพศ
2) ความไม่สุขสบาย
ท่านอนที่ไม่เหมาะส
อาการคลื่นไส้ อาเจียน
การใส่สายยางและท่อระบายต่าง
ภาวะไข้หลังผ่าตัด
ความเจ็บปวด
3)ความวิตกกังวล
รบกวนคุณภาพของการนอนหลับ
ทำให้หลับยากหรือไม่หลับ
ปัจจัยภายนอก
ความไม่คุ้นเคยต่อสถานที่สิ่งแวดล้อมของโรงพยาบาล
กิจกรรมการรักษาพยาบาล
แสง
อาหาร
อุณหภูมิ
ยา
เสียง
3.2.5การประเมินคุณภาพการนอนหลับและ การนอนหลับที่ผิดปกติ
Insomnia
1)การนอนหลับไม่เพียงพอชั่วคราว (Transient insomnia)
3-5 วัน
2) การนอนหลับไม่เพียงพอระยะสั้น (Short term insomnia)
ระยะเวลาไม่เกิน 3 สัปดาห์
3) การนอนหลับไม่เพียงพอแบบเรื้อรัง (Chronic insomnia
นานกว่า 1 เดือนขึ้นไป
มีสาเหตุจาก
1) โรคทางจิตเวช
2) โรคทางอายุรกรรม
4) โรคของการนอนหลับโดยตรง
3) อาการข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์ของยารักษาโรคบางชนิด
Hypersomnia
เป็นการนอนหลับมาก
ง่วงนอนมากกว่าปกติ
การหลับที่เกิดขึ้นนั้นไม่สามารถฝืนได้
Parasomnia
เป็นพฤติกรรมที่ควรเกิดขณะตื่นแต่กลับเกิดขณะหลับ
แบ่งออกเป็น 4 แบบ
1) ความผิดปกติของการตื่น (around disorder)
อาการสับสน
ละเมอเดิน
ฝันร้าย
3) กลุ่มอาการที่เกิดขึ้นขณะหลับชนิดที่มีการกรอกตา
ภาวะฝันร้าย
ภาวะผีอำ
2) ความผิดปกติที่เกิดขึ้นในช่วงจากหลับมาตื่น หรือจากตื่นมาหลับ
อาการขากระตุกขณะกำลังหลับ
ละเมอพูด
ศีรษะโขกกำแพง
4) กลุ่มอื่น ๆ
การนอนกัดฟัน
การปัสสาวะรดที่นอนขณะหลับ
การกรน
ผลที่เกิดจากการนอนหลับผิดปกติ
ผลจากการนอนไม่เพียงพอในการนอนชนิด REM
ความคิดบกพร่อง การรับรู้บกพร่อง
ประสาทหลอน
ผลจากการนอนไม่เพียงพอในการนอนชนิด NREM
เมื่อยล้า
คลื่นไส้อาเจียน
ท้องผูก เวียนศีรษะ
ผลในภาพรวมจะทำให้การทำงานของร่างกายขาดประสิทธิภาพ
ร่างกายอ่อนล้า
ขาดสมาธิ
3.2.6การส่งเสริมการพักผ่อนการนอนหลับ
การจัดสิ่งแวดล้อม
ความสะอาด ความเป็นระเบียบเรียบร้อย
ความพร้อมของอุปกรณ์
อุณหภูมิ
เสียง
กลิ่น
แบ่งออกเป็น
กลิ่นเหม็น
เหงื่อ อุจจาระ ปัสสาวะ หนอง เลือดและอาเจียน
กลิ่นหอม
กลิ่นสะอาด และสดชื่น
6.แสงสว่าง
ความเป็นส่วนตัว และมิดชิดอย่างปลอดภัย
ความอบอุ่น
การจัดท่าทางสำหรับผู้ป่วย
Fowler’s position
ท่านอนราบศีรษะสูง 30-90 องศา
Prone position
ท่านอนคว่ำ
Dorsal position
เป็นท่านอนหงายราบ ขาชิดติดกัน
Sitting position
ท่านั่งที่สุขสบายสำหรับผู้ป่วยได้เปลี่ยนอิริยาบถ
Lateral position
ท่านอนตะแคง
3.2.7 การทำเตียง
หมายถึง การเปลี่ยนเครื่องผ้าที่ใช้กับเครื่องนอนให้สะอาด เรียบร้อย การทำเตียง
มี 4 ชนิด คือ
1) การทำเตียงว่าง (Close bed)
จุดประสงค์
จัดสิ่งแวดล้อมสะอาดให้ส่งเสริมความสุขสบายให้หอผู้ป่วยเป็นระเบียบ เรียบร้อย สวยงามน่าอยู่พักอาศัย
จัดเตรียมความพร้อมเตรียมรับผู้ป่วยใหม่
2) การทำเตียงผู้ป่วยลุกจากเตียงได้ (Open/unoccupied bed)
จุดประสงค์
ให้ผู้ป่วยได้รับความสุขสบาย
2.ให้เตียงและสิ่งแวดล้อมสะอาด เรียบร้อย สวยงาม
3) การทำเตียงผู้ป่วยลุกจากเตียงไม่ได้ (Occupied bed)
จุดประสงค์
ให้ผู้ป่วยได้รับความสุขสบาย
2.ให้เตียงและสิ่งแวดล้อมสะอาด เรียบร้อย สวยงาม
4) การทำเตียงรับผู้ป่วยหลังผ่าตัดและผู้ป่วยที่ได้รับยาสลบ(Surgical/ether/anesthetic bed)
จุดประสงค์
เตรียมรับผู้ป่วยหลังจากไปรับการผ่าตัด หรือการตรวจพิเศษ
2.เตรียมความพร้อมในการช่วยเหลือเมื่อผู้ป่วยสำลักหรือลิ้นตก และเมื่อผู้ป่วยอยู่ในภาวะอันตราย
3.2.8กระบวนการพยาบาลในการส่งเสริมการพักผ่อนและการนอนหลับ
1.การประเมินภาวะสุขภาพ(Health assessment)
2.การวินิจฉัยทางการพยาบาล(Nursing diagnosis)
3.การวางแผนการพยาบาล(Planning)
การปฏิบัติการพยาบาล(Implementation)
แจ้งให้ผู้ป่วยทราบเรื่องแขกผู้มาเยี่ยม
จัดสิ่งแวดล้อมให้เงียบ แสงสว่างเพียงพอ
6.ไม่ให้ดื่มน้ำหลัง 6โมงเย็น
9.สร้างสัมพันธภาพให้ผู้ป่วยไว้วางใจและระบายความวิตกกังวล
ประเมินสาเหตุและแบบแผนการนอนตามปกติ
ให้มีกิจกรรมทำในตอนกลางวัน
2.ประเมินคุณภาพการนอนหลับทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ
7.งดกาแฟ ชา โค้ก ก่อนนอน
10.สอนเรื่องเทคนิคการคลายเครียด
4.จัดกิจกรรมการพยาบาลเป็นช่วง
11.พิจารณาให้ยาคลายเครียด
5.การประเมินผลการพยาบาล(Evaluation)