Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 13 การพยาบาลทารกที่มีภาวะเสี่ยง, นางสาวอ้อย ตาลเสาร์ 36/0 เลขที่ 62…
บทที่ 13 การพยาบาลทารกที่มีภาวะเสี่ยง
จำแนกประเภททารก
ตามน้ำหนัก
Low birth weight infant (LBW infant) คือ
ทารกที่มีน้ำหนักแรกเกิดต่ำกว่า 2,500 กรัม แบ่งได้อีก เช่น
Very low birth weight คือ น้ำหนักต่ำกว่า 1,500 กรัม
Extremely low birth weight (ELBW) คือน้ำหนักต่ำกว่า 1,000 กรัม
Normal birth weight infant (NBW infant) คือ ทารกที่มีน้ำหนักแรกเกิด 2,500 กรัม ถึง3,800 – 4,000 กรัม
ตามอายุครรภ์
ครบกำหนด (Term or mature infant)มีอายุครรภ์ มากกว่า 37 - 41 สัปดาห์
ก่อนกำหนด (Preterm infant) คืออายุครรภ์น้อยกว่า 37 สัปดาห์
หลังกำหนด (Posterm infant) อายุครรภ์มากกว่า 41 สัปดาห์
การพยาบาลทารกคลอดก่อนกำหนด
ลักษณะ
น้ำหนักน้อย, ผิวหนังบางสีแดงและเหี่ยวย่น
หายใจไม่สม่ำเสมอ,ท้องป่อง,ร้องเบา,หัวนมเล็ก
ลายมือเรียบ,อวัยวะเพศเล็ก
1)ปัญหาอุณหภูมิ
Incubator
(ตู้อบ)
ควบคุมอุณหภูมิ
ค่าปกติ 37 o C (+/-0.2o C)
ควรใส่ปรอทสำหรับวัดอุณหภูมิตู้อบ
ปรับอุณหภูมิตู้อบเพิ่มขึ้นครั้งละ 0.2๐ C ทุก 15 – 30 นาที
(max 38o C)
การพยาบาล
1)เปิดตู้อบตามจำเป็น
2)ป้องกันสูญความร้อน
3)ตรวจ T ทุก 4 ชม
4)ทำความสะอาดตู้
Hypothermia
( < 36.5 )
อุหณหภูมิต่ำ
การวินิจฉัย
<36.5oC (วัดทางทวารหนัก)
อาการแสดง
ใบหน้าแดงผิวหนังเย็น เขียวคล้ำ หยุดหายใจ หายใจลำบาก
ภาวะแทรกซ้อน
น้ำตาลในเลือดต่ำ ภาวะเลือดเป็นกรด
ท้องอืด เลือดออกในโพรงสมอง +ปอด
ไตวาย
ลำไส้เน่า,ขาดน้ำ
น้ำหนักลด
2)ปัญหาทางเดินหายใจพิษออกซิเจน
ประเภทที่พบ
Respiratory Distress Syndrome (RDS)
อาการแสดง
หายใจลำบาก,เขียว
เลือดเป็นกรด
ภาพถ่ายรังสีปอดมีลักษณะ ground glass appearance
หายใจล้มเหลวได้ภายใน 24 ชั่วโมงแรกเกิด
การป้องกัน
เสี่ยงจะคลอดก่อนกาหนดแต่ถุงน้ำครำ่ยังไม่แตก ควรได้ antenatal corticosteroids อย่างน้อย 24 ชั่วโมงก่อนคลอด
Betamethazone 12 มิลลิกรัมทางกล้ามเนื้อทุก 24 ชั่วโมงจนครบ 2 ครั้ง
Dexamethazone 6 มิลลิกรัมทางกล้ามเนือทุก 12 ชั่วโมงจนครบ 4 ครั้ง
การป้องกันไม่ให้ทารกขาดออกซิเจนในระยะแรกเกิด จะทำให้เลือดเป็นกรด
ความหมาย
ภาวะหายใจลำบากเนื่องจากการขาดสารลดแรงตึงผิว
การรักษา
ใช้เครื่องช่วยหายใจ หรือ CPAP
ป้องกันไม่ให้เกิดภาวะแทรกซ้อนจากการได้รับออกซิเจน
ให้สารลดแรงตึงผิวเพื่อทำให้ความยืดหยุ่นของปอดดีขึ้น
รักษาประคับประคอง
apnea of prematurity
(AOP)
ชนิด
centralapneaภาวะหยุดหายใจที่ไม่มีการเคลื่อนไหวของทรวงอกหรือกะบังลม
obstruction apnea ภาวะหยุดหายใจที่มีการเคลื่อนไหวของทรวงอกหรือกะบังลม
ความหมาย
หยุดหายใจนานกว่า20 วินาทีมีcyanosis
สาเหตุ
GERD, Infection , Metabolic disorder,drug
การดูแลระบบทางเดินหายใจ
นอนหัวสูงเงยคอเล็กน้อย
สังเกตอาการบุ๋ม หายใจเร็ว ปีกจมูกบาน
Suctionเมื่อจำเป็น ดูการสำลัก
Perinatal asphyxia
BPD (Bronchopulmonary
Dysplasia)
ROP (Retinopathy of Prematurity)
ความหมาย
ลักษณะสำคัญ คือ การงอกผิดปกติของเส้นเลือด (neovascularization) บริเวณรอยต่อระหว่างจอประสาทตาที่มีเลือดไปเลี้ยงและจอประสาทตา
ความรุนแรงมี 5 ระยะ
เกณฑ์ประเมิน
APGAR SCORE
สาเหตุ
ภาวะแทรกซ้อน
โรคหัวใจ เบาหวาน ไต
ครรภ์แฝด,ติดยาเสพติด
อายุน้อยกว่า 16 ปี หรือมากกว่า 35 ปี
3)ปัญหาการติดเชื้อ
NEC (Necrotizing Enterocolitis) ปัญหาระบบทางเดินอาหาร
สาเหตุ
พร่องออกซิเจน
ได้รับอาหารเร็วเกินไป
ลำไส้ขาดเลือดไปเลี้ยง
ย่อยและการดูดซึมไม่ดี
การพยาบาล
NPO,
ห้ามวัดปรอททางทวาร
แยกเด็กติดเชื้อกับผู้ดูแล
ให้ยาปฏิชีวนะตามแผนการรักษา, ยึดหลัก aseptic technique
เฝ้าระวังติดเชื้อ+ เฝ้าระวังภาวะลำไส้ทะลุ
Sepsis
4) ปัญหาเลือดออกในช่องสมอง
IVH (Intra-ventricular Hemorrhage)
Hydrocephalus
5)ปัญหาระบบหัวใจ,เลือด
Anemia
PDA (Patent Ductus
Ateriosus)
การรักษา
ใช้ยา Indomethacin
ใช้ยา ibuprofen
Neonatal Jaundice หรือ Hyperbilirubinemia
6)ปัญหาทางโภชนาการและการดูดกลืน
Hypoglycemia
NEC (Necrotizing Enterocolitis)
GER (Gastroesophageal Reflux)
7)ปัญหาพัฒนาการล้าช้า
ส่งเสริมสายสัมพันธ์พ่อแม่ลูก
Eye to eye contact
Skin to skin contact
การพยาบาลทารกคลอดก่อนกำหนด
ให้สารน้ำและอาหารอย่างเพียงพอ
ควบคุมอุณหภูมิของร่างกายให้อยู่ในระดับปกติ (36.8 - 37.2)
ป้องกันการเกิดการแตกทำลายของผิวหนัง
ป้องกันการเกิด Retinopathy of Prematurity (ROP)
ดูแลด้านการหายใจให้ได้รับออกซิเจนอย่างเพียงพอ
ดูแลการได้รับวิตามินและเกลือแร่
ป้องกันการเกิดน้าตาลในเลือดต่ำ
ป้องกันการติดเชื้อ
ส่งเสริมพัฒนาการของทารกแรกเกิด
ป้องกันการเกิดเลือดออกและโลหิตจาง
ส่งเสริมสัมพันธภาพบิดามารดา-ทารก
สมดุลของน้ำกรด-ด่าง และอิเลคโทรลัยต์
การพยาบาลทารกครบกำหนด
MAS
การพยาบาล
ดูแลให้ได้รับออกซิเจน
วัดความดันโลหิตทุก2- 4 ชั่วโมง เฝ้าระวังการเกิดความดันต่ำจาก PPHN
รบกวนทารกให้น้อยที่สุด
สังเกตอาการติดเชื้อ
ความรุนแรงแบ่ง3ระดับ
อาการรุนแรงมากทารกจะมีระบบหายใจล้มเหลวทันทีหรือภายใน2-3 ชั่วโมงหลงัเกิด
อาการรุนแรงปานกลางอาการหายใจเร็วมีความรุนแรงมากขึ้น มีการดึงรั้งของช่องซี่โครง
อาการรุนแรงน้อยทารกมีอาการหายใจเร็วระยะสั้นๆเพียง24-72ชวั่โมงทาให้แรงดันลดลงและมีค่าความเป็นกรด-ด่าง
คือ ภาวะตื่นตัวของทารกแรกเกิดเรียกว่า vigorous 10 ถึง 15 วินาทีหลังเกิด มีอาการดังนี้
มีแรงหายใจด้วยตนเองได้ดี
กำลังกล้ามเนื้อดี
การเต้นของหัวใจมากกว่า 100 ครั้งต่อนาที
แบ่ง2ลักษณะ
ลักษณะทางพยาธิสรีรวิทยาการเคลื่อนตัวของลำไส้ที่พัฒนาสมบูรณ์แล้วของทารก
ลักษณะความผิดปกติทางพยาธิสภาพของรกและทารกในครรภ์ที่ตอบสนองต่อความเครียด
ปัญหาน้ำตาลในเลือดต่ำ
การดูแล
น้ำตาลในเลือดต่ำจะต้องตรวจหาระดับน้ำตาลภายใน1-2ชม. หลังคลอดและติดตามทุก1-2ชม.ใน6-8ชม.แรกหรือจนระดับน้ำตาลจะปกติ
ในรายไม่แสดงอาการให้กินนม หรือสารละลายกลูโคสถ้ากินไม่ได้ให้สารละลายกลูโคสทางหลอดเลือดดำ
ควบคุมอุณหภูมิห้ององและดูแลให้ความอบอุ่นแก่ทารก และสังเกตการเปลี่ยนแปลง
คือ ระดับน้ำตาลในพลาสมาต่ำกว่า 40 mg%
อาการแสดง
หยุดหายใจ ตัวอ่อนปวกเปียก อุณหภูมิกายต่้า ชักกระตุก
ซึม ไม่ดูดนม มีสะดุ้งผวา อาการสั่น ซีดหรือเขียว
สาเหตุ
ขาดออกซิเจนอุณหภูมิกายต่ำทำให้มีการใช้น้ำตาลมาก
glycogen ที่ตับสะสมไว้น้อยจึงสร้างกลูโคสได้จำกัด
ไม่ได้รับกลูโคสจากมารดา
ภาวะตัวเหลือง มีbilirubineในเลือดสูง
การพยาบาล
การพยาบาลExchange transfusion
อธิบายให้พ่อแม่ทราบ
เตรียมอุปกรณ์ช่วยฟื้นคืนชีพให้พร้อม
ดูแลให้ร่างกายทารกอบอุ่น
เปลี่ยนถ่ายเลือดต้องบันทึกปริมาณเข้าออก
สังเกตภาวะแทรกซ้อน
V/S ทุก 15 นาที และ 30 นาที
ปิดตาทารกด้วยผ้าปิดตา (eyes patches) เพื่อป้องกันการกระคายเคืองของแสงต่อตา
ถอดเสื้อผ้าทารกออกและจัดให้ทารกอยู่ในท่านอนหงาย หรือนอนคว่าและเปลี่ยนท่านอนทุก 2-4 ชม.เพื่อให้ผิวทุกส่วนได้สัมผัสแสง
ดูแลให้ทารกได้นอนอยู่บริเวณตรงกลางของแผงหลอดไฟในระยะห่างจากหลอดไฟ ประมาณ 35-50 เซนติเมตร
บันทึกและรายงานการเปลี่ยนแปลงของสัญญาณชีพทุก 2-4 ชม.
สังเกตลักษณะอุจจาระ ระหว่างการส่องไฟทารกอาจถ่ายอุจจาระบ่อยขึ้น
ดูแลให้ทารกได้รับการตรวจเลือดหาระดับบิลิรูบินในเลือดอย่างน้อยทุก12ชม. จนกว่าบิลิรูบินปกติ
อันตรายจากการมีบิลริลูบินสูง
ทำให้เกิด kernicterus เข้าสู่เซลล์สมอง
ทำให้สมองได้รับบาดเจ็บและมีการตายของเซลล์ประสาท ทำให้ทารกมีความพิการของสมองเกิดขึ้นถาวร
การรักษา
การส่องไฟ (phototherapy)
การเปลี่ยนถ่ายเลือด (exchange transfusion)
สาเหตุ
ดูดซึมของบิลิรูบินจากลาไส้มากขึ้น ลำไส้อุดตัน
สร้างบิลิรูบินเพิ่มมากขึ้นกำจัดน้อย เกิดติดเชื้อ
กำจัดบิลิรูบินได้น้อยลง ท่อน้ำดีอุดตัน
ดูดซึมของบิลิรูบินจากลำไส้มากขึน เลี้ยงลูกนมแม่
Breastfeeding jaundice เกิดจากได้รับน้ำนมช้า ไม่เพียงพอ บิลิรูบินดูดกลับ
Breastmilk jaundice syndrome พบในทารกอายุ 4-7 วัน
สร้างบิลลิรูบินเพิ่มขึ้นมากกว่าปกติ จากการทำลายเม็ดเลือดแดง
การวินิจฉัย
ประวัติครอบครัว
การตรวจร่างกาย
ซีด,เหลือง,ตับ ม้าม โต
มีจุดเลือดออก
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
ชนิด
ภาวะตัวเหลืองจากสรีรภาวะ (Physiological jaundice)
ภาวะตัวเหลืองจากพยาธิภาวะ ( Pathological jaundice)
ภาวะแทรกซ้อนส่องด้วยไฟ
น้ำหนักตัวลด,ตาบอดได้,ร่างกายเสียน้ำ
ถ่ายเหลว,ผิวคล้ำจากแสงส่อง
อุณหภูมิสูงต่ำกว่าปกติ,มีผื่นตามตัว
นางสาวอ้อย ตาลเสาร์ 36/0 เลขที่ 62 (612001143)