Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
( ทารกน้ำหนักตัวผิดปกติ ความผิดปกติเกี่ยวกับอายุครรภ์ทารกแรกเกิดน้ำหนักตัว…
( ทารกน้ำหนักตัวผิดปกติ ความผิดปกติเกี่ยวกับอายุครรภ์ทารกแรกเกิดน้ำหนักตัวน้อย)
ทารกคลอดก่อนกำหนด (Preterm baby) และน้ำหนักตัวน้อย (Low birth weightinfant)
ความหมาย
ทารกที่เกิดเมื่ออายุครรภ์น้อยกว่า 37 สัปดาห์เต็มหรือน้อยกว่า 259 วัน และมีน้ำหนักตัวน้อยกว่า 2,500 กรัม
ลักษณะของทารกคลอดก่อนกำหนด
รูปร่างรวมทั้งแขนขามีขนาดเล็ก
ศีรษะจะมีขนาดใหญ่เมื่อเทียบกับลำตัว กะโหลกศีรษะนุ่ม รอยต่อกะโหลกศีรษะและขม่อมกว้าง
น้ำหนักตัวน้อย
เปลือกตาบวมและนูนออกมา ตามักปิดตลอดเวลา
ผิวหนังบางสีแดงและเหี่ยวย่น มองเห็นเส้นเลือดใต้ผิวหนังได้ชัดเจน มักบวมตามมือและเท้า
ไขเคลือบตัว (vernix caseosa) มีน้อยหรือไม่มีเลย
พบขนอ่อน (Lanugo hair) ได้ที่บริเวณใบหน้า หลังและแขน ส่วนผมมีน้อย
ลายฝ่ามือฝ่าเท้ามีน้อยและเรียบ เล็บมือเล็บเท้าอ่อนนิ่มและสั้น
กล้ามเนื้อมีกำลังน้อย เมื่อขยับแขนขาคล้ายอาการกระตุก ขณะนอนหงาย มีการเคลื่อนไหวน้อย
หัวนมมีขนาดเล็ก หรือมองไม่เห็นหัวนม
เสียงร้องเบา และร้องน้อยกว่าทารกแรกเกิดคลอดครบกำหนด
หายใจไม่สม่ำเสมอ มีการกลั้นหายใจเป็นระยะ (Periodic breathing) เขียวและหยุดหายใจ (Apnea) ได้ง่าย
ผลกระทบของภาวะคลอดก่อนกำหนดต่อทารก
ระบบทางเดินหายใจ เนื่องจากศูนย์ควบคุมการหายใจใน Medulla ยังเจริญไม่เต็มที่ กล้ามเนื้อช่วยการหายใจไม่สมบูรณ์ทำให้เกิดการหยุดหายใจเป็นช่วงๆ
ระบบประสาท ที่พบบ่อยได้แก่ ภาวะอุณหภูมิกายต่ำหรือสูงเกินไป ภาวะพิษของออกซิเจนต่อตาในทารกคลอดก่อนกำหนด
ระบบหัวใจและระบบเลือด ที่พบบ่อย ได้แก่ โรคหัวใจพิการแต่กำเนิดชนิดหลอดเลือดที่เชื่อมระหว่างหลอดเลือดดำ เข้าสู่ปอดและหลอดเลือดแดงออกไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกาย
ระบบทางเดินอาหารและภาวะโภชนาการที่พบบ่อยได้แก่ ภาวะลำไส้ขาดเลือดมาเลี้ยง
ระบบภูมิต้านทาน ที่พบบ่อยได้แก่ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (sepsis)
ระบบเมตาบอลิซึมและต่อมไร้ท่อ ที่พบบ่อย ได้แก่ ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (hypoglycemia)ภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำ (hypocalcemia) และภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยผิดปกติแต่กำเนิด
บทบาทการพยาบาล
2.ดูแลทางเดินหายใจ โดยทำทางเดินหายใจให้โล่ง จัดให้นอนตะแคงหน้าไปด้านใดด้านหนึ่งหรือนอนศีรษะสูง
3.ดูแลให้ได้รับนมมารดาหรือนมผสมตามแผนการรักษาที่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย
1.ดูแลควบคุมอุณหภูมิร่างกายโดยการห่อตัวและให้อยู่ใต้ radiant warmer 36.5-37 องศาเซลเซียส
4.ดูแลและแนะนำมารดาบิดาในการป้องกันการติดเชื้อ เนื่องจากทารกมีภูมิคุ้มกันยังทำงานไม่สมบูรณ์ โดยดูแลทำความสะอาดร่างกาย ทำความสะอาดสะดือ ป้ายตาด้วยยาปฏิชีวนะ
5.ดูแลให้วิตามินเค 1 มิลลิกรัมฉีดเข้ากล้ามเนื้อเพื่อป้องกันภาวะเลือดออกง่าย
ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
เสี่ยงต่อภาวะพร่องออกซิเจนเนื่องจากประสิทธิภาพการทำงานของปอดไม่สมบูรณ์
เสี่ยงต่อภาวะอุณหภูมิกายต่ำ เนื่องจากกลไกการควบคุมอุณหภูมิของร่างกายทำงานไม่สมบูรณ
เสี่ยงต่อภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ เนื่องจากมีไขมันใต้ผิวหนังน้อย
ทารกแรกเกิดน้ำหนักมากกว่าอายุครรภ์ (Large for gestational age)
ความหมาย
ทารกแรกเกิดที่มีน้ำหนักตัวมากกว่า percentile ที่ 90 หรือมากกว่า 4,000 กรัมในทารกคลอดครบกำหนด
สาเหตุ
มักพบในมารดาที่มีระดับน้ำตาลในเลือดที่มีระดับสูงจากภาวะเบาหวาน โดยกลูโคสจะผ่านรกมาสู่ทารกในครรภ์ทำให้ทารกมีภาวะน้ำตาลในเลือดสูง ซึ่งจะไปกระตุ้นตับอ่อนให้หลั่งอินซูลินเพิ่มขึ้น จะเกิดภาวะอินซูลินในเลือดมากเกิน (Hyperinsulinemia) และมีผลให้มีการเปลี่ยนน้ำตาลเป็นไกลโคเจน เพิ่มขึ้น มีการสะสมไขมันตามอวัยวะต่างๆ ทารกจึงมีน้ำหนักมากกว่าปกติ
ผลกระทบต่อทารก
น้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia) ภายหลังคลอด
ภาวะบิลิรูบินในเลือดสูง (Hyperbilirubinemia)
คลอดยาก
ภาวะเลือดข้น (Polycythemia)
ภาวะแคลเซียม แมกนีเซียมในเลือดต่ำ
ความพิการแต่กำเนิด
ผนังกั้นหัวใจห้องล่างมีรูรั่ว หลอดเลือดแดงใหญ่ตีบตัน
ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
เสี่ยงต่อภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ เนื่องจากไม่ได้รับน้ำตาลจากมารดาภายหลังคลอด
กิจกรรมการพยาบาล
ป้องกันสาเหตุที่ส่งเสริมให้ทารกมีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ เช่น ภาวะที่มีอุณหภูมิร่างกายต่ำ ภาวะขาดออกซิเจน เป็นต้น
ติดตามผลระดับน้ำตาลในเลือด
ดูแลให้ทารกได้รับนมมารดาภายหลังคลอด หรืออาจให้นมผสมในกรณีมีข้อบ่งชี้ทาง การแพทย์หรือน้ำนมมารดายังไม่ไหล รวมทั้งดูแลให้ทารกได้รับสารน้ำ และสารอาหารทางหลอดเลือดดำกรณีมีแผนการรักษา
เฝ้าระวังสังเกตอาการทางคลินิกของภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอย่างใกล้ชิด ถ้าพบความผิดปกติให้รายงานแพทย์
ทารกคลอดเกินกำหนด (Postterm baby)
ความหมาย
ทารกที่เกิดเมื่ออายุครรภ์มากกว่า 42 สัปดาห์
ลักษณะของทารกคลอดเกินกำหนด
มีภาวะทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ
ผมและเล็บจะยาวขึ้นเรื่อย ๆ
ผิวหนังแห้งแตก เหี่ยวย่น และหลุดลอก เนื่องจากสูญเสียไขมันใต้ผิวหนัง
มีการสะสมไขมันใต้ผิวหนังลดลง มีการหลุดลอกของไข ทำให้ผิวหนังทารกสัมผัสกับน้ำคร่ำทำให้ผิวหนังเหี่ยวย่น
มีขี้เทาเคลือบติดตามตัว
รูปร่างผอม มีลักษณะขาดสารอาหาร แต่ตื่นตัว (alert)
หน้าตาดูแก่กว่าเด็กทั่วไป
บทบาทการพยาบาล
ในระยะรอคลอดให้ติดตามผลการตรวจ EFM ทุก 1-2 ชั่วโมง
ในระยะคลอด ดูแลป้องกันการได้รับบาดเจ็บจากการคลอด
ในระยะหลังคลอด ดูแลดูดสิ่งคัดหลั่งจากปากและจมูก
ทารกที่มี APGAR score ปกติให้ดูแลเหมือนทารกแรกเกิดทั่วไป แต่ทารกที่มี APGAR score ต่ำกว่าปกติให้ดูแลให้เหมาะสมตามระดับของภาวะพร่องออกซิเจนแรกคลอด
ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
เสี่ยงต่อภาวะขาดออกซิเจนแรกคลอด เนื่องจากการหายใจลำบากจากการสูดสำลักขี้เทา
เสี่ยงต่อภาวะขาดออกซิเจน เนื่องจากรกเสื่อม สายสะดือถูกกด และการสำลักน้ำคร่ำในระยะคลอด