Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

การใช้กระบวนการพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยใหญ่ที่มีปัญหาสุขภาพเกี่ยวกับความผิดป…

- - - - มักเป็นในเด็ก หายภายใน 6-12 เดือน และไม่กลับมาเป็นซ้ำ
  - - - Immunologic idiopathic purpura
      - Autoimmune thrombocytopenic purpura
  - - - petechiae, purpuric spot
      - echymosis, epistaxis
      - abnormal menstrual bleeding
  - - - หลีกเลี่ยงสาเหตุที่ทำให้เลือดออก
      - การห้ามเลือดที่ออกในจมูกด้วยการทำ anterior nasal packing ถ้ายังออกไม่หยุด ทำ posterior nasal packing
      - แนะนำให้มารดาและผู้ป่วยเข้าใจเกี่ยวกับโรคที่เป็นอยู่เป็นสิ่งสำคัญ
      - ให้เกล็ดเลือดเฉพาะในรายที่มีเลือดออกรุนแรง หรือออกในอวัยวะที่สำคัญ เช่น สมอง หรือในการผ่าตัด
    - - ให้ยา Pednisolone 1 - 2 มก./กก./วัน ยาจะช่วยเพิ่มความแข็งแรงของหลอดเลือด
      - ทำผ่าตัดเอาม้ามออก ( splenectomy ) ในรายที่รักษาด้วย Pednisolone ไม่ได้ผล
- - - - บาดแผล ทำ pressure dressing นานประมาณ 10 - 15 นาที หรือจนเลือดหยุด
      - งดการเคลื่อนไหวบริเวณนั้นและยกบริเวณที่มีเลือดออกให้สูงเหนือกว่าระดับหัวใจ
      - ให้ผู้ป่วยนอนพักบนเตียง
      - Epistaxis ใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้บีบปีกจมูกทั้งสองข้าง และวางกระเป๋าน้ำแข็งหรือ cold pack ที่บริเวณหน้าผาก จัดให้นั่งอยู่ในท่าโยกตัวไปด้านหน้าเล็กน้อย เพื่อให้ผู้ป่วยคายเลือดที่ไหลลงคอได้สะดวก ถ้าเลือดออกมากและไม่หยุดไหล แพทย์จะทำ anterior nasal packing
      - Bleeding per gum & teeth ถ้ามองเห็นจุดที่เลือดออก ให้ผู้ป่วยกัด gauze ที่บริเวณนั้นไว้
        ถ้าออกทั่วๆไปไม่มาก ให้บ้วนปากเบาๆ ด้วยน้ำเย็นห้ามดึงลิ่มเลือดออก
      - พันข้อด้วย elastic bandage งดการเคลื่อนไหวข้อนั้น ประคบด้วยความเย็นใน 24 ชั่วโมงแรก
    - - ให้การพยาบาลอย่างนุ่มนวล การอาบน้ำผู้ป่วยต้องทำอย่างเบามือ ใช้แปรงสีฟันชนิดขนอ่อน ขณะที่มีเลือดออกต้องงดแปรงฟัน
      - ขณะที่ผู้ป่วยหลับหรือสลึมสลือ ให้ยกไม้กั้นเตียงขึ้นทุกครั้งป้องกันเด็กตกเตียง
      - ห้ามฉีดยาทางกล้ามเนื้อ ถ้า platelets น้อยกว่า 60,000 เซลล์/ลบ.มม.
      - การเจาะเลือด การแทงเข็มให้สารน้ำควรให้ผู้ที่มีความชำนาญเป็นผู้ทำหลังเอาเข็มออกต้องกดรอยเข็มไว้นานๆประมาณ 5 - 10 นาทีและต้องแน่ใจว่าเลือดหยุดจริง
      - ถ้า IV leakaged ต้องหยุดการให้ทันที เพราะอาจทำให้เลือดออกมาใต้ชั้นผิวหนังนอกเส้นเลือด ทำให้เกิด tissue necrosisได้
- - - - พิษของงูชนิดนี้มีลักษณะเป็น thromboplastin-like กล่าวคือ จะกระตุ้น factor X และเปลี่ยน โปรธร็อมบิน ให้กลายเป็น ธร็อมบิน ใน common pathway ของกระบวนการแข็งตัวของเลือด (coagulation cascade) จะไปกระตุ้น ไฟบริโนเจน ให้เป็น ไฟบริน และไปกระตุ้น แฟดเตอร์ XIII ซึ่งจะทำให้ เกิดเป็นลิ่มเลือดทั่วทั้งร่างกายที่เรียกว่าภาวะเลือดจับลิ่มในหลอดเลือดแพร่กระจาย (DIC) จึงเกิดภาวะเลือดออกผิดปรกติ และยังมีการลดลงของเกล็ดเลือดจากภาวะ DIC อีกด้วย
    - - พิษของงูชนิดนี้มีลักษณะเป็น thrombin-like กล่าวคือจะกระตุ้น ไฟบริโนเจน ให้เป็นไฟบรินแต่เป็นเพียง fibrin monomer ไม่เกิด cross-linked fibrin จึงไม่มีภาวะ DIC ภาวะเลือดออกผิดปรกติเกิดจากการที่ ไฟบริโนเจน ถูกใช้ไปหมด นอกจากนี้พิษงูยังมีผลทำลายเกล็ดเลือด ให้มีการลดลงของเกล็ดเลือดด้วย
  - - - Aspirin ห้ามให้ในผู้ป่วยถูกงูที่มีพิษต่อระบบเลือดกัด
      - acetaminophen ห้ามให้ในผู้ป่วยที่ถูกงูที่มีพิษต่อระบบประสาทกก
  - - - ข้อบ่งชี้ในการให้เซรุ่มแก้พิษงู
        
        มีภาวะเลือดออกผิดปกติ
        
        VCT นานกว่า 20 นาที หรือ 20 WBCT ผิดปกติ
        
        จำนวนเกร็ดเลือด ต่ำกว่า 10 x 109 ต่อลิตร
      - ขนาดของเซรุ่มแก้พิษงูที่ใช้
        
        30 มล. สำหรับความรุนแรงปานกลาง
        
        50 มล. สำหรับความรุนแรงมาก
      - การติดตามผู้ป่วย
        
        ติดตามภาวะเลือดออก และ VCT ทุก 6 ชั่วโมง
        
        หากยังมีภาวะเลือดออก หรือVCT ยังผิดปกติ สามารถให้เซรุ่มแก้พิษงูซ้ำได้อีก จน VCT ปกติ
        
        ควรทำ VCT ซ้ำอีกประมาณ 24 ชั่วโมง โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงมาก
      - ในผู้ป่วยที่ถูกงูแมวเซากัด
        
        ติดตามการตรวจวัดปริมาณปัสสาวะทุก 6 ชั่วโมง
        
        พิจารณาทำ hemodialysis เมื่อมีข้อบ่งชี้
        
        fluid overload
        
        uremia
        
        ผลการตรวจเลือดผิดปกติ อย่างน้อย 1 อย่าง
        
        Creatinine สูงกว่า 10 มก.ต่อดล.
        
        BUN สูงกว่า 100 มก.ต่อดล.
        
        Potassium สูงกว่า 7 mEq ต่อลิตร
  - - - Temparature ต่ำ, Joint Pain, Cyanosis
      - Focal ischemia, Petechiae, Ecchemosis
      - Superficial gangrene, Subcutaneous hemorrhage
    - - Pluse ต่ำลง
      - Cappillary filling น้อยกว่า 3 sec
      - Tachycardia
    - - Hypoxia, Dyspea, Chest pain
      - Breath sound บริเวณที่มี Clot ขนาดใหญ่ลดลง
      - มีอาการของ acute respiratory distress syndrome
    - - Gastric pain, Heartburn
      - Hemoptysis
      - Melana
      - Peritonral bleeding
    - - Urine output ลดลง
      - Bun, Cr เพิ่มขึ้น
      - Hematuria
    - - Alternation and orentation ลดลง
      - Pupillary reaction ลดลง
      - Strength and movement ability ลดลง
      - Anxiety, Conjunctival hemorrhage
      - Headache, Vissual disturbances
  - - - ASA, NSAID, Beta-lactam antibiotic
      - Response to heparin therapy
    - - V/S, N/S
      - Hemodynamics
      - Abdominal girth
      - Urine output
      - External bleeding
      - Fibrinogen level
- - - - ภาวะซีดจากการสร้างเม็ดเลือดแดงลดลง
        
        จากการขาดสารอาหารที่จำเป็นในการสร้างเม็ดเลือดแดง
        
        ขาดธาตุเหล็ก (Iron deficiency anemia)
        
        ขาดโฟเลต (Folate deficiency anemia)
        
        ขาดวิตามินบี12 (Vitamin B12 dediciency anemia)
        
        ขาดโปรตีน ไขมัน วิตามิน และแร่ธาตุ
        
        จากการทำงานของไขกระดูกล้มเหลว
        
        ไขกระดูกฝ่อ (Aplastic anemia)
        
        โรคที่มีการขาดเม็ดเลือดทุกชนิด (Pancytopenia)
        
        พยาธิสภาพ
        
        ความผิดปกติของเซลล์ต้นกำเนิดในไขกระดูก พบว่า เซลล์ต้นกำเนิดมีคุณสมบัติผิดปกติไปจากเดิม เซลล์ฝ่อ ทำให้จำนวนเซลล์ในไขกระดูกลดลงมาก
        
        เรียกว่า Pancytopenia
        
        สาเหตุ
        
        โดยสาเหตุที่แน่ชัดยังไม่ทราบ อาจเกิดจากพิษของยาหรือสารเคมีไปทำลายไขกระดูก
        
        ภาวะที่ไขกระดูกล้มเหลวไม่สามารถสร้างเม็ดเลือดได้ตามปกติ ทำให้เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว และเกล็ดเลือดต่ำกว่าระดับปกติ
        
        เกิดจากความผิดปกติของโครโมโซมแต่กำเนิด (Fanconi syndrome) ทำให้เลือดพร่องเม็ดเลือดทุกชนิดสามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้
        
        อาการ
        
        มีจุดเลือดออกที่เยื่อบุเปลือกตาหรือเรตินา
        
        พบจำนวนเม็ดเลือดแดงน้อยกว่า 1 ล้านเซลล์/ลบ.มม.
        
        มีอาการอ่อนเพลีย และหายใจลำบากเมื่อออกแรง
        
        เลือดออกง่ายเนื่องจากเกล็ดเลือดต่ำ
        
        พบเม็ดเลือดขาวในเลือดต่ำกว่า 2,000 เซลล์/ลบ.มม. เป็นชนิดลิมโฟไซม์
        
        พบจ้ำเขียวตามผิวหนัง เหงือกและฟัน มีไข้จากการติดเชื้อในร่างกาย
        
        การวินิจฉัย
        
        การซักประวัติ
        
        การตรวจร่างกาย
        
        การตรวจทางห้องปฏิบัติการและการตรวจพิเศษอื่น ๆ
        
        ลักษณะเซลล์เม็ดเลือดแดงมีขนาดและการติดสีปกติ Reticulocyte count ต่ำมาก
        
        เกล็ดเลือดและจำนวนเม็ดเลือดขาวต่ำ
        
        เจาะตรวจดูเซลล์ไขกระดูกจะพบมีจำนวนเซลล์ลดน้อยลงมาก
        
        การรักษา
        
        การรักษาที่ได้ผล ต้องแยกสาเหตุและให้การรักษาอย่างดี
        
        ให้ Packed red cell, Platelet และให้เลือดชนิดต่าง ๆ
        
        การปลูกถ่ายไขกระดูกสำหรับผู้ป่วยที่มีเม็ดเลือดขาวต่ำ
        
        ให้ยาปฏิชีวนะเมื่อมีการติดเชื้อ
        
        ให้ออกซิเจนสำหรับผู้ป่วยที่มีระดับฮีโมโกลบินต่ำ
        
        ให้ยาเคมีบำบัดหรือรังสีรักษา
        
        ภาวะแทรกซ้อน
        
        มีการเสียเลือดอย่างทันทีทันใด และมีการติดเชื้อจากการที่ผู้ป่วยได้รับยากดภูมิคุ้มกัน
        
        มะเร็งต่อมน้ำเหลือง (Lymphocardinoma)
        
        มะเร็งไขกระดูก (Multiple myeloma)
        
        มะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukemia)
        
        จากการพยาธิสภาพของโรคต่าง
        
        โรคไตวายเรื้อรัง
        
        โรคตับ
        
        โรคเอสแอลอี (Systemic lupus erythematosus; SLE)
        
        โรครูมาตอยด์ (Rheumatoid)
        
        ภาวะซีดจากธาลัสซีเมีย (Thalassemia)
        
        ภาวะที่ทำให้มีการสร้างสายโกลบิน (Globin) ลดลงหรือไม่สร้างเลย
        
        สาเหตุ
        
        ความผิดปกติของการสังเคราะห์ฮีโมโกลบินซึ่งถ่ายทอดทางกรรมพันธุ์ ทำให้มีการสร้างฮีโมโกลบินเอฟ (HbF) และฮีโมโกลบินแอลฟาทู (Hb2) มากเกินปกติในผู้ใหญ่
        
        โรคธาลัสซีเมียเมเจอร์ (Thalassemia major)
        
        คนในแถวเอเชียโดยเฉพาะจากประเทศไทย ฟิลิปปินส์
        
        จีนมักพบว่าเป็นโรคธาลัสซีเมียชนิดมีความผิดปกติของการสร้างสายแอลฟา (Alpha-defect thalassemia)
        
        พยาธิสภาพ
        
        พบได้ตั้งแต่แต่ Mild microcytosis จนถึงตายในมดลูก (Death in utero) ปรากฏอาการซีดจากโรคธารัสซีเมียเป็นชนิด Microcytic hypochromic hemolytic anemia
        
        อาการ
        
        โหนกแก้มสูง หน้าผากนูนใหญ่ตาเหลือง ดั้งจมูกแฟบ
        
        ผิวหนังคล้ำเพราะเม็ดเลือดแดงแตกมากทำให้เหล็กเพิ่มขึ้น
        
        ท้องโตเพราะตับม้ามโต
        
        เข้าสู่ภาวะหนุ่มสาวช้า การเจริญเติบโตจะช้ากว่าเด็กปกติ
        
        ถ่ายทอดทางพันธุกรรม
        
        α-trait (The carrier state)
        
        ปกติไม่มีอาการเลย จะพบ Mild microcytosis
        
        ซีดเล็กน้อยจนถึงซีดมาก
        
        บางรายอาจมีตับและม้ามโตเล็กน้อย
        
        ความผิดปกติของโครงกระดูกเนื่องจากมีการขยายตัวของไขกระดูก (Hyperplkasis of the bone marrow)
        
        ลักษณะหน้าตาแบบมองโกลอยด์ (Mongoloid face)
        
        สาเหตุ
        
        เกิด Hydrops fetalis และ Fulminant intrauterine congestive heart failure
        
        เด็กทารกมีหัวใจและตับโต บวมและท้องมานอย่างมาก (Massive ascites)
        
        เสียชีวิตตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดาได้
        
        เป็นสาเหตุให้มี Mild to moderate microcytic hypochromic anemia
        
        ม้ามโตเล็กน้อย ผิวหนังเป็นสีบรอนซ์ และมีการขยายตัวของไขกระดูก
        
        มีปัญหาเกี่ยวกับหัวใจและหากไม่ได้รับการรักษาจะมีอายุได้เพียง 6 ปี
        
        การวินิจฉัย
        
        . การซักประวัติ
        
        การตรวจร่างกาย พบหน้าบอกธาลัสซีเมีย (Thalassemic face)
        
        การตรวจทางห้องปฏิบัติการและการตรวจพิเศษอื่น ๆ
        
        3 more items...
        
        การรักษา
        
        แบบประคับประคอง
        
        การให้เลือดมี 2 แบบ คือ การให้เลือดอย่างสม่ำเสมอตลอดไป โดยระดับความเข้มข้นของเลือด (Hematocrit)
        
        ยาขับเหล็ก ผู้ป่วยจะได้รับเหล็กจากเลือดประมาณครั้งละ 230 มิลลิกรัม หรือปีละ 6 กรัม ควรให้ในรายที่ได้รับเลือดเป็นประจำ
        
        การตัดม้าม ผู้ป่วยที่ไม่ได้รับเลือด
        
        1.4 กรดโฟลิก (Folic acid) ซึ่งเป็นยาบำรุงเม็ดเลือด
        
        ผู้ป่วยควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีธาตุเหล็กสูงและหลีกเลี่ยงยาบำรุงที่มีธาตุเหล็ก
        
        การรักษาอาการแทรกซ้อน ได้แก่ ภาวะติดเชื้อ และหัวในล้มเหลว
        
        การรักษาต้นเหตุ
        
        การปลูกถ่ายไขกระดูก สามารถนำไขกระดูกจากพี่น้อง
        
        การเปลี่ยนยีน (Gene therapy)
        
        การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำหนดเม็ดเลือด เป็นหนทางเดียวที่จะรักษาโรคธาลัสซีเมียให้หายขาดได้
        
        ภาวะพร่องจี-6-พีดี (G-6-PD deficiency)
        
        สาเหตุ
        
        มีการถ่ายทอดทางพันธุกรรมแบบ X-linked หญิงที่เป็น Heterocygote จะเป็นพาหะ
        
        สารบางอย่าง
        
        Aspirin, Antimalarial drugs
        
        Sulfonamides
        
        Vitamin K
        
        พยาธิสภาพ
        
        เอนไซม์ที่มีกับเม็ดเลือดแดงเป็นตัวช่วยในการ Glycolysis ซึ่งเป็นกระบวนการสร้างพลังงานให้กับเซลล์เม็ดเลือดแดง
        
        การแตกแยกของเม็ดเลือดแดง เมื่อคนที่มีภาวะพร่อง จี-6-พีดี ไปสัมผัสกับสารบางอย่าง
        
        อาการ
        
        ภาวะซีดอย่างเฉียบพลัน
        
        เม็ดเลือดแดงเป็นจำนวนมากแตกอย่างรวดเร็วในหลอดเลือด
        
        มีอาการซีดลงอย่างรวดเร็วร่วมกับถ่ายปัสสาวะดำ
        
        อาจตามมาด้วยภาวะไตล้มเหลวเฉียบพลัน
        
        . ภาวะซีดเรื้อรัง
        
        พบน้อยอาการมักจะเกิดขึ้นทันทีเป็นโรคติดเชื้อ
        
        หรือหลังได้รับยาที่มีปฏิกิริยาต่อกัน
        
        การวินิจฉัย
        
        ซักประวัติ
        
        การตรวจร่างกาย
        
        การตรวจทางห้องปฏิบัติการและการตรวจพิเศษอื่น ๆ
        
        Coomb’s test ให้ผลลบ
        
        เม็ดเลือดมีลักษณะปกติ มีฮีโมโกลบินในปัสสาวะ
        
        ไม่มีการจัดกลุ่มของเม็ดเลือดแดง (Autoagglutination)
        
        การรักษา
        
        หาสาเหตุและหลีกเลี่ยงแก้ไข
        
        ให้เลือด ชนิด Packed red cell เพื่อหลีกเลี่ยงโปแตสเซียมสูง
        
        ดูแลผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด เพื่อลดภาวะแทรกซ้อน
        
        รักษาตามอาการ
        
        ให้คำแนะนำผู้ป่วยและญาติในการสังเกตอาการผิดปกติ หลีกเลี่ยงการใช้ยาโดยไม่จำเป็น ไม่ควรซื้อยารับประทานเอง
        
        สาเหตุภาวะซีดจากการขาดธาตุเหล็ก (Iron-deficiency anemia; IDA)
        
        การเสียเลือดชนิดเฉียบพลันหรือเรื้อรัง
        
        เสียเลือดจากอุบัติเหตุ มีประจำเดือนที่มากและนานกว่าปกติ
        
        การเสียเลือดในทางเดินอาหาร
        
        แผลในกระเพาะอาหาร
        
        เนื้องอกในลำไส้ตรง มะเร็งในช่องท้องหรือลำไส้ใหญ่
        
        การได้รับธาตุเหล็กไม่เพียงพอ
        
        กลุ่มที่มีความต้องการธาตุเหล็กเพิ่มขึ้น
        
        ทารกคลอดก่อนกำหนด
        
        วัยรุ่นหญิงเมื่อเริ่มมีประจำเดือน
        
        หญิงตั้งครรภ์
        
        กลุ่มที่ได้รับธาตุเหล็กจากสารอาหารไม่เพียงพอ
        
        ผู้ป่วยที่รับประทานอาหารมังสวิรัติ
        
        ได้รับสารที่มีคุณสมบัติต่อต้านการดูดซึมธาตุเหล็ก เช่น Carbonate, Phytate Tannte
        
        มีพยาธิสภาพของกระเพาะอาหารและลำไส้เล็กส่วนต้น ทำให้มีการดูดซึมธาตุเหล็กลดลง
        
        ผลของการขาดธาตุเหล็กต่อการทำงานของร่างกาย
        
        ต่อระบบโลหิตวิทยา
        
        ผู้ป่วยมักจะยังไม่ซีดและไม่มีอาการผิดปกติใด ๆ ต่อมาเมื่อขาดธาตุเหล็กมากขึ้นจนถึงระดับหนึ่ง ผู้ป่วยจะมีการเปลี่ยนแปลงของเม็ดเลือดแดง
        
        เริ่มเกิดอาการซึ่งเป็นผลจากภาวะซีด เช่น เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย เวียนศีรษะ
        
        หากซีดมาก ๆ อาจมีอาการและอาการแสดงของภาวะหัวใจล้มเหลวร่วมด้วย ผู้ป่วยที่ซีดมากอาจมีอาการมึนงง สับสน
        
        ผลต่อระบบอื่น ๆ
        
        ผลต่อเซลล์ผิวภายนอกและภายในร่างกาย (Epithelial cells)
        
        เล็บอ่อนแบนหรือเป็นรูปซ้อน (Koilonychia)
        
        มุมปากอักเสบ (Angular stomatitis)
        
        ลิ้นเลี่ยน (Glossitis)
        
        ผลต่อภูมิต้านทานของร่างกาย
        
        จำนวน T-lymphocyte ลดลง
        
        Lymphocyte transformation ถูกกด
        
        Myeloperoxidase ในเม็ดเลือดขาว และ Lactoferrin ลดลง
        
        ผลต่อประสิทธิภาพการทำงาน
        
        ประสิทธิภาพในการทำงานลดลง เนื่องจากอาการเหนื่อยง่าย
        
        ผลต่อการควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย
        
        ร่างกายจะไม่สามารถรักษาอุณหภูมิไว้ได้เมื่ออยู่ในภาวะที่มีอุณหภูมิต่ำ ๆ
        
        ผลต่อการตั้งครรภ์
        
        เกิดภาวะแทรกซ้อนของการตั้งครรภ์สูงขึ้นอย่างชัดเจน
        
        อัตราการตายของมารดาและทารกสูงขึ้น
        
        ทารกน้ำหนักน้อย มีการคลอดก่อนกำหนดสูงขึ้น
        
        ผลต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการของเด็ก
        
        การเจริญเติบโตและพัฒนาการช้ากว่าปกติ
        
        การวินิจฉัย
        
        การซักประวัติ มีประวัติการเสียเลือด
        
        การตรวจร่างกาย
        
        การตรวจไขกระดูก โดยการย้อมธาตุเหล็กจากไขกระดูก (Gold standard) จะไม่พบธาตุเหล็ก
        
        การวินิจฉัยจะต้องกำจัดภาวะซีดชนิดอื่นออกด้วย เช่น ธาลัสซีเมีย มะเร็ง และการอักเสบเรื้อรัง โรคตับและไต
        
        การรักษา
        
        หลีกเลี่ยงสาเหตุของการเสียเลือด
        
        ให้เหล็กโดยการรับประทานอาหารที่มีธาตุเหล็กมากขึ้น
        
        ระมัดระวังผลข้างเคียงของยา
        
        สีอุจจาระเปลี่ยนเป็นสีเขียวหรือดำ
        
        ท้องผูก ปวดท้อง ท้องอืด แน่นท้อง
        
        ไม่ควรกินยาลดกรด พร้อมกับ นม กาแฟ ช็อคโแลต เพราะจะลดการดูดซึมของธาตุเหล็ก
        
        ให้รับประทานร่วมกับวิตามินซีสูงในมื้อเดียวกันเพราะวิตามินซีจะช่วยทำให้ร่างกายสามารถดูดซึมธาตุเหล็กได้ดีขึ้น
        
        ภาวะซีดจากการขาดวิตามินบี12
        
        สาเหตุ
        
        ขาด Intrinsic factor ซึ่งเป็นโปรตีนที่สร้างจากเยื่อบุในกระเพาะอาหาร
        
        เรียกว่า ภาวะซีดเพอร์นิเซียส (Pernicious anemia)
        
        เป็นโรคทางพันธุกรรมที่มีการสร้างภูมิคุ้มกันต่อเซลล์เยื่อบุกระเพาะอาหารและโปรตีน
        
        การได้รับ วิตามินบี12 ไม่เพียงพอ
        
        พบในผู้ป่วยที่รับประทานอาหารมังสวิรัติอย่างเคร่งครัด
        
        พยาธิสภาพ
        
        มีการฝ่อของเยื่อบุของกระเพาะอาหารส่วนต้น (Glandular mucosa of gastric fundus) ทำให้ขาด Intrinsic factor อาจเกิดจากพันธุกรรม
        
        ความผิดปกตินี้อาจเกิดจากออโตอิมมูน
        
        อาการ
        
        อาการของเนื้อเยื่อได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ
        
        อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย
        
        หากผู้ป่วยมีภาวะซีดอย่างรุนแรงจะมีอาการหายใจลำบากมากขึ้น
        
        อาการทางระบบประสาท
        
        มีอาการสั่นเดินแล้วล้ม
        
        ความจำเสื่อม สับสน ชาที่แขนขา กล้ามเนื้อขาไม่มีแรง
        
        ไม่มีรีเฟล็กซ์
        
        อาการในระบบทางเดินอาหาร
        
        อาหารไม่ย่อย คลื่นไส้ อาเจียน
        
        เบื่ออาหาร ท้องอืด ท้องผูก ท้องเสีย
        
        การวินิจฉัย
        
        การซักประวัติ
        
        การตรวจร่างกาย
        
        อาจพบว่าผู้ป่วยซึมเศร้า เดินเซ และความจำเสื่อม Babinsi’s sign และ Romberg’s sign ให้ผลบวก
        
        การตรวจทางห้องปฏิบัติการและการตรวจพิเศษอื่น ๆ
        
        ระดับฮีโมโกลบินต่ำ และจำนวนเม็ดเลือดแดงต่ำ
        
        การตรวจไขกระดูกพบ Erythroid hyperplasia และ Megaloblasts
        
        การทดสอบ Schilling test
        
        การรักษา
        
        ให้เลือดเพื่อแก้ไขภาวะซีด
        
        ให้รับประทานอาหารพวกปลา เนื้อสัตว์ นม และไข่
        
        ให้ยาช่วยสร้างเม็ดเลือด
        
        Ferrous sulfate
        
        Cyanocobalamin กรดโฟลิก
        
        ฉีดวิตามินบี12 จำนวน 1,000 ไมโครกรัม/วัน เข้ากล้ามเนื้อ เป็นเวลา 2 สัปดาห์
        
        ให้พักบนเตียงจนกว่าฮีโมโกลบินจะสูงขึ้น
        
        ผู้ป่วยหนักมีผลกับหัวใจและปอดอาจต้องให้เลือด ให้ยาดิจิตาลีส ยาขับปัสสาวะ ให้อาหารจืด (Low sodium)
        
        ผู้ป่วยที่รักษาด้วยวิตามินบี12 โดยการฉีด อาจมีอาการผิดปกติทางระบบประสาทอย่างถาวร
        
        ภาวะซีดจากการเสียเลือดจากร่างกาย
        
        เสียเลือดมากกว่า 1 ใน 3 ของปริมาณเลือดทั้งหมดของร่างกาย
        
        พบในสตรีที่เสียเลือดมากผิดปกติจากการมีประจำเดือน และจากอุบัติเหตุ
        
        อาการ
        
        อาการซีด
        
        อาการเหนื่อยง่ายหรือรู้สึกเหนื่อยผิดปกติเวลาที่ต้องออกแรง
        
        อาการอ่อนเพลีย ไม่สดชื่น ไม่มีแรงเคลื่อนไหว
        
        อาการเป็นลม หน้ามืด วิงเวียน อาจทำให้หกล้มได้
        
        อาการทางสมอง เช่น รู้สึกสมองช้า เวียนศีรษะ หลงลืมง่าย
        
        อาการหัวใจขาดเลือด มักพบในผู้ป่วยที่มีโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ
        
        อาการเลือดไปเลี้ยงที่ขาไม่เพียงพอ พบในผู้ป่วยที่มีโรคหลอดเลือดของขา
        
        อาการในระบบทางเดินอาหาร เช่น เบื่ออาหาร ท้องอืด
        
        อาการแสดง
        
        ลิ้นเลี่ยน
        
        เล็บอ่อนยุบเป็นแอ่ง
        
        ความดันโลหิตต่ำ
        
        ตับและม้ามโต
        
        ต่อมน้ำเหลืองโต
        
        อาการบวม ผิวแห้ง มักพบในโรคไต
        
        อาการขึ้นผื่นที่ใบหน้าและผมร่วง พบในโรคเอสแอลอี
        
        ท้องมาน (Ascites) พบในโรคตับแข็ง
        
        ข้อบวม พิการ พบในโรคข้อเรื้อรัง เช่น ข้ออักเสบรูมาตอยด์
        
        ระยะของภาวะซีด
        
        ภาวะซีดชนิดเฉียบพลัน
        
        เกิดขึ้นใน 7-10 วัน
        
        เสียเลือดอย่างเฉียบพลัน เช่น จากเลือดกำเดา (Epistaxis) ไอเป็นเลือด (Hemoptysis)
        
        เม็ดเลือดแดงถูกทำลายอย่างเฉียบพลันจะมีอาการร่วม คือ ดีซ่าน ปัสสาวะสีเข้ม
        
        อาจเกิดจากมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลัน
        
        ภาวะซีดชนิดเรื้อรัง
        
        เกิดขึ้นมากกว่า 10 วัน
        
        ประวัติการเสียเลือดชนิดเรื้อรัง ทำให้เกิดภาวะขาดธาตุเหล็ก
        
        ลักษณะของธาลัสซีเมียจากหน้าตาและผิวพรรณ
        
        ลักษณะทางคลินิกของโรคตับ
        โรคไต โรคเอสแอลอี
        
        ลักษณะทางคลินิกของการขาดสารอาหาร
        
        การตรวจร่างกาย
        
        การตรวจผิวหนัง
        
        จุดจ้ำเลือดตามตัว (Ecchymosis)
        
        จุดเลือดออกใต้ผิวหนัง (Petechiae)
        
        ภาวะที่เลือดออกและสะสมภายในเนื้อเยื่อจนเกิดเป็นก้อนขึ้น (Hematoma)
        
        การรักษา
        
        การรักษาทั่วไป
        
        การบำบัดอาการของภาวะซีด
        
        ระหว่างที่ทำการรักษาที่เป็นสาเหตุของภาวะซีด
        
        การรักษาเฉพาะ
        
        ยากำจัดพยาธิและให้ยาที่มีธาตุเหล็กควบคู่กันไป
        
        การพยาบาล
        
        พฤติกรรมการรับประทานยาที่ถูกต้อง
        
        อาหารที่มีธาตุเหล็กและโปรตีนสูง
        
        การให้คำปรึกษาเกี่ยวกับโรคที่เป็นสาเหตุของการเกิดภาวะซีด
        
        การพักผ่อน และการออกกำลังกาย
      - ภาวะซีดจากเม็ดเลือดแดงถูกทำลายเพิ่มขึ้นหรือมากผิดปกติ
      - ภาวะซีดจากการเสียเลือดจากร่างกาย
- - - - การที่พบเซลล์ในสาย Lymphoid ที่ผิดปกติเป็นจำนวนมากในกระแสเลือด
      - ได้แก่ Lymphocytes และ plasma cells
    - - การที่พบเซลล์ที่ผิดปกติในสาย myeloidเพิ่มมากขึ้นในกระแสเลือด
      - ได้แก่ eosinophils, neutrophils, และ basophils
  - - - เกิดจากการที่ร่างกายสร้างเซลล์เม็ดเลือดที่ผิดปกติออกมาเป็นจำนวนมากกว่าเซลล์เม็ดเลือดที่ปกติ
      - Chronic lymphocytic leukemia [CLL] พบมากในอายุมากกว่า 55 ปี
      - Chronic myeloid leukemia [CML] พบในผู้ใหญ่
    - - เกิดจากการเพิ่มจำนวนของเซลล์เม็ดเลือดตัวอ่อนอย่างรวดเร็ว ซึ่งส่งผลให้ไขกระดูกไม่สามารถสร้างเซลล์เม็ดเลือดที่ปกติได้ มักเกิดกับเด็ก
      - Acute myeloid leukemia [AML] พบมากในเด็กและผู้ใหญ่
      - Acute lymphocytic leukemia [ALL] เซลล์ส่วนใหญ่เป็น lymphocyte มักพบในเด็ก
  - - - โครโมโซม (Chromosomal aberration)
      - ไวรัสบางชนิด
        
        ไวรัสเฮชทีแอลวี (Human T-lymphotropic virus Type I หรือเรียกย่อว่า HTLV-1)
  - - - เกิดจากการที่เซลล์ปกติถูกทำลาย ผู้ป่วยจะคลื่นไส้อาเจียน เบื่ออาหาร ผมร่วง เป็นหมัน
    - - บริเวณที่ฉายแสงขนหรือผมจะร่วง ผิวบริเวณดังกล่าวจะแห้ง คัน ห้ามใช้ lotion ก่อนปรึกษาแพทย์
    - - เสี่ยงต่อการติดเชื้อ เลือดออกผิดปกติ