Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

การพยาบาลเด็กที่ปัญหาเซลเจริญผิดปกติ, อ้างอิง:อ.กัลยา ศรีมหันต์.บทที่ 10…

- - - - พบผู้ใหญ่ ชุกตามอายุ
    - - พบเด็กอายุมากกว่า4ปี=ผู้ใหญ่
    - - พบผู้ใหญ่>เด็ก ชาย>หญิง
    - - พบทั้งเด็กอายุ 2-5ปีและผู้ใหญ่
  - - - คนในครอบครัวเป็นโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันชนิด ALL
      - ในฝาแฝดที่เป็นโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันชนิด ALL
      - เด็กที่เป็นดาวน์ซินโดรม (Down’s syndrome)
    - - ประวัติรับยาเคมีบำบัดรักษามะเร็งอื่น
      - สัมผัสสารพิษ โดยเฉพาะเบนซิน สารฟอร์มาลดีไฮด์
      - พิษจากสิ่งแวดล้อม ควันบุหรี่และสูบบุหรี่
      - รับรังสีไอออนไนซ์ปริมาณสูง
- - - - เบื่ออาหาร น้ำหนักลด อ่อนเพลียไม่ทราบสาเหตุ
      - ไอเรื้อรัง หายใจไม่สะดวก ต่อทอนซิลโต
      - มีไข้ หนาว สั่น เหงื่อออกมากตอนกลางคืน คันทั่วร่างกาย
      - ปวดศีรษะ
      - คลำพบก้อน
    - - ซีด มีเลือดออกง่าย จุดเลือดออก
      - เป็นในช่องท้อง แน่นท้อง อาหารไม่ย่อย ท้องโต
  - - - ผู้มีภูมิคุ้มกันลดลง
    - - ครอบครัวมีประวัติเป็นโรค
    - - สารเคมีปราบศัตรูพืช น้ำยาย้อมผม เป็นต้น
    - - ติดเชื้อไวรัส
- - - - เนื้อไตชั้นพาเรนไคมา(Parenchyma)กลายเป็นเนื้องอก คลำหน้าท้อง เป็นไตข้างหนึ่ง
    - - ไม่ให้คลำบ่อย เพราะก้อนอาจแตก แพร่กระจายได้
  - - - ก้อนในท้อง ท้องโต ปวดท้อง ตาโปนมีรอยช้ำรอบตา(raccoon eyes) ไข้ ปวดกระดูก
    - - ตอบสนองต่อการรักษาไม่ดี
    - - เนื้องอกจากเซลล์ระบบประสาท เกิดทุกที่ที่มีเนื้อเยื่อ
    - - พบบ่อยเด็กอายุน้อยกว่า 5 ปี
- - - - พบใน(acute leukemia)หรือรักษาด้วยยาเคมีหรือการฉายรังสีหรือทัง2ร่วมกัน
      - เม็ดเลือดขาวต่ำสุดในช่วง10-14หลังได้ยากลับสุ่ปกติ3-4 wk
      - ยาเข้าในไขกระดูกอาจเกิดเร็ว 1-2 วัน
    - - ติดเชื้อมีน้อยหรือไม่มีเพราะเม็ดเลือดขาวน้อย
    - - เม็ดเลือดขาวนิวโทรฟิวในเลือดน้อยกว่า 500 เซลล์/ลบ.มม.หรือมีANC น้อยกว่า 1000 เซลล์/ลบ.มม. แต่มีแนวโน้มว่าจะลดลงจนน้อยกว่า 500 เซลล์/ลบ.มม.
    - - ยาต้านเชื้อรา
        (amphotericin B)
        
        ผลกระทบมาก
        
        พิษต่อไต creatinine ในเลือดสูงขึ้น และไตผิดปกติในการขับกรด (renaltubular acidosis)
        
        ผลข้างเคียง
        
        ไข้ หนาวสั่น คลื่นไส้/อาเจียน ความดันต่ำ ชัก แพ้รุนแรง
      - ความหมาย
        
        นิวโทรพีเนียนาน1 wk อาจเกิดsystemic fungal infectionสูง มีfebrile neutropenia นานกว่า 5 วันและไม่มีแนวโน้มที่ภาวะนิวโทรพีเนียจะดีขึ้น
    - - หน้าที่
        
        ลดเวลาเกิดนิวโทรพีเนียหลังได้ยา ผลิตนิวโทรฟิวเร็วขึ้น
      - การให้
        
        หลังวันสุดท้ายแต่ละในรอบของการให้ยาที่กดไขกระดูกผ่านไป 24ชม
      - ผลข้างเคียง
        
        ปวดกระดูก (bone pain) เริ่ม2-3วันหลังได้ หายเมื่อนิวโทรฟิวเข้าเลือด
  - - - เกิดระหว่างรักษาด้วยยาเคมีหรือรังสีรักษาหรือเซลล์มะเร็งมากและไวต่อยา เกิดภายใน 72 ชม.รักษาleukemia และ lymphoma
    - - โพแทสเซียมสูง
        
        กล้ามเนื้ออ่อนเเรง ชา หัวใจเต้นผิดจังหวะ
      - ฟอตเฟสและแคลเซียมสูง
        
        ตระคริว ชักเกร็ง ชัก ไตวาย หัวใจเต้นผิดจังหวะ
      - กรดยูริกสูง
        
        ง่วงซึม ทางเดินปัสสาวะอุดตัน ไตวาย
    - - เซลล์มะเร็งสลายเร็วหลังได้ยาเคมีแล้วปล่อยส่วนประกอบของเซลล์เกินขีดจำกัดของร่างกายควบคุมได้
    - - จากอาการทางคลินิกร่วมกับตรวจทางห้องปฏิบัติการ
  - - - งดอาหารลวก ย่าง รวมทั้งผักสด ผลไม้ที่มีเปลือกบาง ให้นมยูเอชที
    - - ติดตามประเมิน V/S ทุก 15นาที 4 ครั้ง หลังจากนั้นทุก 1⁄2 ชั่วโมงจนกว่าจะ Stable
      - ก่อนให้เลือดแพทย์จะให้ยา Pre-med ดูให้เลือดหมดใน 3-4 ชม.
      - ให้เลือด(Pack Red Cell) จึงต้องดูแลผู้ป่วยขณะให้เลือด
      - ติดตามค่า Hct
    - - Xylocaine Viscus
        
        ครั้งละ1 ml.ให้ผู้ป่วยอมไว้ ประมาณ 2-3 นาทีและบ้วนทิ้งไม่ควรกลืนเนื่อง
      - Nystatin oral suspention
        
        อมยา2-3นาที กลืนได้ ไม่ต้องให้น้ำตาม ให้หลังนม รักษา7-14วัน
      - บ้วนปากด้วย 0.9%NSS ไม่แปรงฟันถ้าเกร็ดเลือดต่ำกว่า50,000 cell/cu.mm มากกว่าให้แปรงสีฟันขนนุ่ม
    - - ให้Platlet concentration แบบfree flow หลักการให้คือให้หมดภายใน 1⁄2 -1 ชั่วโมง
    - - หลังให้ยาให้นอนราบ 6-8 ชั่วโมงป้องกันการเกิด Herniation ของสมอง
      - พลิกตะแคงตัวได้แต่ไม่ให้ลุกขึ้นนั่ง
      - ให้ยาเข้าระบบประสาทส่วนกลาง จากให้ยาทางหลอดเลือดดำเข้าไม่ถึง
      - น้ำไขสันหลังออกเท่ากับจำนวนยาที่ใส่เข้าไป โดยนับหยดน้ำไขสันหลัง 15 หยดต่อ 1 ซีซี
      - การทำ LP แพทย์จะส่งน้ำไขสันหลังไปตรวจเพื่อดูค่า Ptn และ sugar
      - ค่าปกติของน้ำตาลใน CSF (50-80 mg/dl) ค่าปกติของโปรตีน 12-60 mg/dl
  - - - ผมรวงหลังได้ยา2-3สัปดาห์ งอกหลังหยุดยา2-3เดือน อาจไม่เหมือนเดิม
    - - กระเพาะปัสสาวะอักเสบ
        
        ต้องได้รับน้ำมากพอทั้งทางหลอดเลือดดำและปาก
        
        ให้7.5% NaHCO3 ติดตามค่า sp.gr ให้ต่ำกว่า 1.010 และค่า PH ของปัสสาวะสูงกว่า 6.5-7
      - ผลเสียต่อไต เจาะเลือดดูค่าBUN Cr
      - ยาบางตัวทำลายไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ
    - - เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน(ให้ยาOnsia (ondansetron) ) แผลในปากและคอ ปวดท้อง ท้องเดิน ท้องผูก
      - ติดเชื้อช่องปาก ให้บ้วนปากด้วย0.9%NSS ทุกครั้งหลังรับประทานอาหาร/ทุก2ชม.
      - ติดเชื้อทางเดินอาหารให้ทาน Low Bacterial diet
    - - ตัวตาเหลือง , อ่อนเพลีย, ปวดชายโครงด้านขวา, ท้องโตขึ้นหรือเท้าบวม
    - - เม็ดเลือดขาวต่ำ
        (Leukopenia)
        
        ประเมินได้จากค่า ANC
        
        (% neutrophils+%bands) x total WBC/100
        
        แบ่งภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ
        
        เม็ดเลือดขาวต่ำปานกลาง
        
        ANC 500-1000 เซลล์/ลบ.มม.
        
        เม็ดเลือดขาวต่ำรุนแรง
        
        ANC ต่ำกว่า 500 เซลล์/ลบ.มม.ผู้ป่วยจะเสี่ยงต่อการติดเชื้อที่รุนแรง
        
        ANC ต่ำกว่า 100 เซลล์/ลบ.มม.เม็ดเลือดขาวต่ำระดับรุนแรงอย่างมาก
        
        เม็ดเลือดขาวต่ำเล็กน้อย
        
        ANC 1000-1500 เซลล์/ลบ.มม. งดให้ยา
        
        เม็ดเลือดขาวจะต่่ำสุดในวันที่ 6-12 หลังได้ยาและจะกลับสู่ภาวะปกติภายใน 21 วัน ต้องแยกห้อง
      - เกร็ดเลือดต่ำ
        (thrombocytopenia)
        
        น้อยกว่า 100,000/mm3ส่งผลให้เกิดภาวะเลือดออกง่ายกว่าปกติ
        
        ต่ำกว่า50,000เซลล์/ลบ.มม.เกิดอาการเลือดออกง่ายหยุดยาก
        
        ต่ำกว่า 10,000 เซลล์/ลบ.มม. เกิดเลือดออกในทางเดินอาหารหรือมีเลือดออกในสมอง
      - เม็ดเลือดแดง
        : RBC
        
        ผู้ป่วยที่ได้รับยาเคมีบำบัดจะมีภาวะซีด (Anemia)
        
        แพทย์อาจพิจารณาให้เลือดเมื่อระดับค่า Hb อยู่ที่ 8-10 gm/dl (ค่าปกติของ Hb มักจะเป็น 1/3 เท่าของ Hct.) Hct 24-30 gm/dl
      - ไขกระดูกผลิตเซลล์เม็ดเลือดต่างๆ ได้น้อยลง ต้องตรวจเลือดก่อน
    - - ป้องกันการติดเชื้อปอด
      - ให้ทุกศุกร์ เสาร์ อาทิตย์ ให้6 เดือนหลังจบการรักษา
  - - - พบ 24-48 ชม. เเคลเซียมในเลือดต่ำ ชักเกร็ง หัวใจเต้นผิดจังหวะ
      - ตกตะกอนเเคลเซียมฟอตเฟส มากกว่า58mg/dL ไตวายเฉียบพลัน
    - - พบ 48-72 ชม.สลายนิวคลีอิก ตกตะกอนผลึกยูริกท่อไต ไตวายเฉียบพลัน
    - - พบ 12-24ชม.หลังรักษา ผิดปกติแรกที่พบ ร้ายเเรงสูงสุด หัวใจเต้นผิดปกติและเสียชีวิต
- - - - ให้เลือดให้ระดับฮีโมโกลบินไม่น้อยกว่า 7-8 กรัม/ดล.
        ในระยะแรกก่อนโรคสงบ
    - - เกร็ดเลือดต่ำ ให้ก่อนให้ยา
  - - - ยาหลายชนิดในระยะโรคสงบ ทำลายเซลล์มะเร็งให้เหลือน้อย ใช้เวลา 4 สัปดาห์
      - ยาที่ใช้Metrotrexate, 6 – MP และ Cyclophosephamide
    - - ป้องกันโรคลุกลามเข้าระบบประสาท มักกลับเป็นซ้ำ
      - ยาที่ใช้ Metrotrexate, Hydrocortisoneและ ARA – C
    - - ทำลายเซลล์เวลาสั้นที่สุด อันตรายต่อเซลล์ปกติน้อย ไขกระดูกสร้างเซลล์เม็ดเลือดขาวปกติ ใน 4-6สัปดาห์
      - ยาที่ใช้ Vincristine, Adriamycin,L – Asparaginase และ Glucocorticoid
    - - ควบคุมและรักษาถาวร
      - ยาที่ใช้ 6 – MP โดยการรับประทานทุกวันร่วมกับMetrotrexate
  - - - มะเร็งเม็ดขาวเฉียบพลันยับยั้งการสร้าง Purine และกรดนิวคลีอิก
    - - Acute leukemiaยับยั้งการสร้างDNA และRNA และมีฤทธิ์กดการเจริญเติบโตของเซลล์
    - - จับหรือรวมกับดีเอ็นเอของเซลล์มะเร็ง(Cross link)
    - - (ALL)จะขัดขวางการสร้าง DNA
  - - - ป้องกันการติดเชื้อฉวยโอกาส
    - - ป้องกันการติดเชื้อเนื่องจากมีไข้
    - - ป้องกันอาการคลื่นไส้อาเจียน
    - - ป้องกันการติดเชื้อเนื่องจากมีไข้หลังได้รับยาเคมี