Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การพยาบาลผู้ป่วยที่มีปัญหาระบบเลือด - Coggle Diagram
การพยาบาลผู้ป่วยที่มีปัญหาระบบเลือด
Anemia
สาเหตุ
เสียเลือดจากร่างกาย
จากเม็ดเลือดแดงถูกทำลายเพิ่มมากขึ้น
ภาวะซีดจากการติดเชื้อ
ภาวะซีดเนื่องจากยา สารเคมี Venome
ภาวะซีดจากเม็ดเลือดแดงแตก หรือถูกทำลายเร็วกว่าปกติ
ความผิดปกติภายในเม็ดเลือดแดง
ความผิดปกติภายนอกเม็ดเลือดแดง
จากการสร้างเม็ดเลือดแดงลดลง
พยาธิสภาพของโรคต่างๆ
การทำงานของไขกระดูกล้มเหลว
จากการขาดสารอาการที่จำเป็นต่อการสร้างเม็ดเลือดแดง
อาการและอาการแสดง
ต่อมน้ำเหลืองโต
ปัสสาวะมีสีคล้ำ
ม้ามโต
ปวดท้องอย่างมาก
มีแผลบริเวณผิวหนัง
HB ช =13กรัม ญ=12กรัม
จำนวนเม็ดเลือดแดงในร่างกายน้อยลง หรือน้อยกว่าปกติ
Thalassemia
ผลมาจากการที่ร่างกายสร้างสายฮีโมโกบินที่ปกติลดลงเป็นผลให้สายโกลบินที่เหลือเพิ่มสูงขึ้น ฮีโมโกลบินที่ผิดปกติเหล่านี้ไม่สามารถทำหน้าที่ได้ตามปกติ จะตกตะกอนเมื่อเมื่อเซลล์แก่ทำให้เม็ดเลือดอายุสั้นลง
อาการและอาการแสดง
ซีด โหนกแก้มสูง
หน้าผากนูนใหญ่ตาเหลือง
ผิวหนังคล้ำ เพราะเม็ดเลือดแดงแตกมากทำให้เหล็กเพิ่มมากขึ้น
ท้องโต เพราะตับ ม้ามโต
การเจริญเติบโตช้ากว่าเด็กปกติ
สาเหตุ
เป็นความผิดปกติของการสังเคราะห์ฮีโมโกลบิน ซึ่งถ่ายทอดทางพันธุกรรม
การวินิจฉัย
การตรวจร่างกาย
การตรวจทางห้องปฎิบัติการ และการตรวจพิเศษอื่นๆ
การซักประวัติ ประวัติเกี่ยวกับครอบครัว
ภาวะที่สร้าง Globin ลดลงหรือไม่สร้างเลย
การรักษา
รักษาต้นเหตุ
การเปลี่ยนยีน
การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด
ปลูกถ่ายไขกระดูก
แบบประคับประคอง รักษาตามอาการ
ยาขับเหล็ก
การตัดม้าม
ให้เลือด
กรดโฟลิก
การรักษาอาการแทรกซ้อน
ผู้ป่วยควรหลีกเลี่ยงอากหารที่มีธาตุเหล็กสูง
Snake bite
Pit-viper พิษของงูมีลักษณะเป็น Thrombin-like ไม่เกิดCross-linked fibrin จึงไม่มีภาวะ DIC ทำลายเกล็ดเลือดให้มีการลดลงของเกล็ดเลือด
การรักษาทั่วไป
ให้ยาแก้ปวด
ให้ยาต้านจุลชีพ
ปลอบใจและให้ความมั่นใจกับผู้ป่วย
ให้ยากันบาดทะยัก
รักษาภาวะฉุกเฉิน
viper พิษของงูชนิดThromboplatin-like ทำให้เกิดลิ่มเลือดทั่วร่างกายที่เรียกว่าภาวะเลือดจับลิ่มในหลอดเลือดแพร่กระจาย จะเกิดภาวะเลือดออกผิดปกติ ยังมีการลดลงของเกล็ดเลือดจากภาวะ DIC
อาการ
มีอาการเลือดออกผิดปกติ
ปวดตามกล้ามเนื้อ
ปวด บวม แดงร้อน แต่ไม่มาก
ทำให้เกิดภาวะเลือดออกง่าย
กรณีสงสัยงูพิษต่อระบบเลือด
PT, PPT,TT
ตรวจ Complete Blood count ปริมาณเกล็ดเลือดลดลง
การให้เซรุ่ม
งูกะปะ VCT>20นาที ให้เซรุ่ม 50 มล
งูเขียวหางไหม้ให้เซรุ่ม50 มล.
งุแมวเซา VCT>20 นาที ให้เซรุ่ม 60มล.
การดูแลผู้ป่วย
ขนาดเซรุ่มที่ใช้ 30มล.รุนแรงปานกลาง 50 มล.รุนแรงมาก
การติดตามผู้ป่วย
ข้อบ่งชี้ในการให้เซรุ่มพิษงู
ภาวะเลือดออกผิดปกติ
VCT นานกว่า20 นาที
จำนวนเกล็ดเลือดต่ำกว่า100,000ต่อL
ในผู้ป่วยที่ถูกงูแมวเซากัดติดตามการตรวจปัสสาวะทุก6ชม
ระมัดระวังภาวะเสี่ยงต่อเลือดออก
การตรวจทางห้องปฎิบัติการ
Fibrinogen ต่ำ
FDP สูง
PT,PTT,TT prolong
Euglobulin clot lysis น้อยกว่าหรือเท่ากับ1 ชม
Plt ต่ำ
อาการ DIC
Respiratory system
GI
Circulartory system
Renal system
Integumentary system
Neurogic system
ภาวะแทรกซ้อน
Pulmonary emboli or hemorrhage
Acute respiratory distress sysdrome
Gangrene
Stroke
Renal failure
การพยาบาลผู้ป่วย DIC
หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีผลต่อหน้าที่ของเกล็ดเลือด
Monitor
Hemodynamics
Abdominal girth
V/S , N/S
Urine output
External bleeding
หลีกเลี่ยงกิจกรรมต่างๆ ที่ทำให้เกิด Increase intracranial pressure
Suction โดยใช้ Low pressure
หลีกเลี่ยงการใช้ยาเข้ากล้ามเนื้อ
สังเกต Clot รอบ IV site และ Injections sites
Patient and family support
Thrombocyte,Platelet
กลไกการห้ามเลือด
Platelet aggregation
Coagulation,Clot
การเกิดการกระตุ้นโปรทรอมบิน
การเกิดการหดตัวของก้อนเลือด
Vasoconstriction
ลักษณะอาการเลือดออกที่ผิดปกติ
Hemarthrosis ภาวะที่มีเลือดออกในข้อ
Epistaxis ภาวะเลือดออกจากจมูก
Hematoma
ภาวะที่มีเลือดคั่งเป็นก้อน
ฺBleeding per gum ภาวะเลือดออกจากเหงือกและไรฟัน
Purpura
เลือดออกใต้ผิวหนัง
ออกเป็นจุดๆเล็กๆเรียกว่า Petechiae
ออกเป็นจ้ำใหญ่ๆ Echymosis
intracrenial hemorrhage ภาวะเลือดออกในสมอง
กำเนิดมาจากไขกระูก มีเซลล์ที่เรียกว่า Thrombocyte ทำหน้าที่เกี่ยวกับการแข็งตัวของเลือด ช่วยให้เลือดหยุดไหล
สาเหตุของเลือดออกผิดปกติ
หลอดเลือดเปราะ
ติดเชื้อ ขาดอาหาร ขาดวิตามิน
ความผิดปกติของหลอดเลือด
ความพร่องในปัจจัยการแข็งตัวของเลือด
เป็นองค์ประกอบของเลือดที่มีขนาดเล็กที่สุด ประมาณ2-4 ไมครอน
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
Touniqute test
Clot retraction
Bleeding time
Venous clotting time
Platelet count
Partial thromboplastin time (PTT)
Prothrombin time (PT)
Thrombin time (TT)
สาเหตุของภาวะเกล็ดเลือดต่ำ
เกล็ดเลือดถูกบีบไปอยู่ที่หนึ่งที่ใด
การใช้เกล็ดเลือดมากเกินไป
เกล็ดเลือดถูกทำลายมาก
เกล็ดเลือดต่ำเพราะมีปริมาณน้ำในร่างกายมาก
สร้างจากไขกระดูกได้น้อย
ภาวะไขกระดูกฝ่อ
มะเร็งเม็ดเลือดขาว
ภาวะซีดจากการเสียเลือด
การตรวจร่างกาย
จุดเลือดออกใต้ผิวหนัง หรือภาวะเลือดออก
สะสมภายในเนื้อเยื้อจนเกิดเป็นก้อนขึ้น
การตรวจผิวหนัง จุดจ้ำเลือดตามตัว
อาการ
เหนื่อยง่ายหรือรู้สึกเหน่อยผิดปกติเวลาออกแรง
อาการซีด
อ่อนเพลีย ไม่สดชื้น
เป็นลม หน้ามืด วิงเวียน
อาการทางสมอง สมองช้า เวียนศีรษะ หลงลืม ขาดสติในการทำงาน
เลือดไปเลี้ยงขาไม่เพียงพอ ปวดขา เดินได้ไม่ไกล
อาการหัวใจขาดเลือด เจ็บหน้าอกง่ายขึ้น
อาการในระบบทางเดินอาหาร เบื่ออาหาร ท้องอืด
อาการแสดง
อาการที่ช่วยชี้แนะถึงสาเหตุของภาวะซีด
ตัวเหลือง ตาเหลือง
มีจุดจ้ำเลือดตามตัว
ลิ้นเลี้ยนจากการขาดธาตุเหล็ก
เล็บอ่อนยุบเป็นแอ่ง
ความดันโลหิตสูง ภาวะซีดจากไตวายเรื้อรัง
ความดันโลหิตต่ำ จากการเสียเลือดอย่างรวดเร็ว
ต่อมน้ำเหลืองโต
อาการที่บอกว่าซีด
สีของเยื้อบุด้านในเปลือกตา
ดูจากสีผิวบริเวณฝ่ามือ
การเสียเลือดมากกว่า1 ใน3 ของปริมาณเลือดทั้งหมดในร่างกาย
ระยะของภาวะซีด
Acute
เป็นเลือดแดงถูกทำลายอย่างเฉียบพลัน
เสียเลือดอย่างเฉียบพลัน จากเลือดกำเดา อุบัติเหตุ เลือดออกจากแผลในกระเพาะอาหาร
เกิดจากมะเร็งเม็ดเลือดขาวอย่างเฉียบพลัน
Cronic
ประวัติการเสียเลือดชนิดเรื้อรัง ทำให้เกิดภาวะขาดธาตุเหล็ก
ลักษณะของธาลัสซีเมียจากหน้าตาและผิวพรรณ
ลักษณะทางคลีนิคของโรคตับ โรคไต โรค SLE
ลักษณะทางคลินิคของการขาดสารอาหาร
การรักษา
การรักษาเฉพาะ รักษาที่สาเหตุ
การรักษาทั่วไป บำบัดอาการของภาวะซีด
Idiopathic thrombocypenic purpura
ผลการตรวจทางห้องทดลอง
Hematrocrit อยู่ในเกณฑ์ปกติ
WBC ปกติ
เกล็ดเลือดต่ำกว่า60,000เซลล์/ลบ.มม. รายที่รุนแรงต่ำกว่า 20,000เซลล์/ลบ.มม.
Bone marrow พบตัวอ่อนของเกล็ดเลือดเพิ่มขึ้น
Platelet antibody
ลักษณะอาการ
Petechiae
Purpuric spot
เลือดออกตามผิวหนัง และอวัยวะต่างๆ
echymosis
เลือดออกจากการมีเกล็ดเลือดต่ำ สร้างPlateletantibody ขึ้นมาทำลายเกล้ดเลือดของตัวเอง ทำให้มีเลือดออกใต้ผิดหนัง
การรักษา
การห้ามเลือดที่ออกในจมูกโดยการทำ anterior nasal packing
แนะนำให้มารดาและผู้ป่วยเข้าใจเกี่ยวกับโรคที่เป็นอยู่
หลีกเลี่ยงสาเหตุที่ทำให้เลือดออก
้ให้เกล็ดเลือดเฉพาะในรายที่มีเลือดออกรุนแรง
การรักษาจำเพาะ
ให้ยา Pednisolone
ทำผ่าตัดเอาม้ามออก
Thrombocytopenia
การพยาบาลเมื่อมีเลือดออก
บาดแผลทำ Pressure dressing
Purpura ให้ผู้ป่วยนอนพักบนเตียง
เพื่อช่วยให้เลือดหยุดและป้องกันไม่ให้เลือดออกโดยการ Stop bleeding
Epistsxis ใช้นิ้วหัวม่มือและนิ้วชี้บีบจมูกทั้งสองข้าง
Bleeding per gum&teeth ให้ผู้ป่วยกัด gauze บ้วนปากเบาๆ ด้วยน้ำเย็น
Hemarthrosis พันข้อด้วย elastic bandage งดการเคลื่อนไหว ยกข้อให้สูง
ห้ามฉีดยาทางกล้ามเนื้อ
การเจาะเลือด แทงเข็มควรให้ผู้ที่มีความชำนาญเป็นผู้ทำ
ถ้าIV leakaged ต้องหยุดการให้ทันที
อาการ
Nosebleeds
Mennorrhagia
Purpura
Hematuria
Ecchymosis
Blood in stool
Petechiae
ภาวะพร่อง G-6-PD
อาการและอาการแสดง
Acute
ไตล้มเหลวเฉียบพลัน
ถ่ายปัสสาวะออกมาป็นสีดำ
Cronic
ซีดแบบทาลัสซีเมีย หรือภาวะพร่องเอนไซม์อื่นๆ
การวินิจฉัย
การตรวจร่างกาย
การตรวจทางห้องปฎิัติการ และตรวจพิเศษอื่นๆ
ซักประวัติ
พยาธิสรีรวิทยา
G-6-PD เป็นเอนไซม์ที่มีเม็ดเลือดแดงเป็นตัวช่วยในการ Glycolysis ซึ่งเป็นกระบวนการสร้างพลังงาน หากมีความผิดปกติ เป็นสาเหตุให้มีการแตกของเม็ดเลือดแดง
การรักษา
ให้เลือด Packed red cell
ดูแลอย่างใกล้ชิด
หาสาเหตุและเหลีกเลี่ยงแก้ไข
ให้คำแนะนำญาติและผู้ป่วย
สาเหตุ
สารบางอย่าง เช่น ยา
ถ่ายทอดทางพันธุกรรม X-linked
ภาวะซีดจากการสร้างเม็ดเลือดแดงลดลง
สาเหตุ
ความผิดปกติของเซลลล์ที่สร้างเม็ดเลือดแดง
ขาดสารอาหารที่จำเป็น
ภาวะซีดจากพยาธิสภาพของโรคต่างๆ
ซีดจากการขาดธาตุเหล็ก
ซีดจากการขาดวิตตามินบี12
ความผิดปกติในการสังเคราะห์ฮีโมโกลบิน ซึ่งเป็นกระบวนการสำคัญในการสร้างเม็ดเลือดแดง
Iron-deficiency anemia : IDA
อาการและอาการแสดง
มึนงง สับสน หัวใจล้มเหลว มุมปากอักเสบ
ซีด เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย เวียนศีรษะ หน้ามืด
ภาวะแทรกซ้อน
จ้ำเลือดตามผิวหนัง ปัสสาวะเป็นเลือด
เลือดออกที่เหงือก
การติดเชื้อ ภาวะปอดอักเสบ การเสียเลือด
ผลของการขาดธาตุเหล็กต่อร่างกาย
ผลต่อเซลล์ผิวภายนอกและภายในร่างกาย มุมปากอักเสบ ลิ้นเลี้ยน
ผลต่อภูมิต้านทานของร่างกาย
การเปลี่ยนแปลงของเม็ดเลือดแดง ขนาดเล็กลง ฮีโมโกลบินลดลง เม็ดเลือดแดงสีจางลง
ผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของร่างกาย เหนื่อยงาน
ผลต่อการควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย
ผลต่อการตั้งครรภ์
ผลต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการของเด็ก
การได้รับธาตุเหล็กไม่เพียงพอ
กลุ่มที่ต้องการธาตุเหล็กเพิ่มมากขึ้น
กลุ่มที่ได้รับธาตุเหล็กจากสารอาหารไม่เพียงพอ
สารที่มีคุณสมบัติการต่อต้านธาตุเหล็ก
การดูดซึมธาตุเหล็กลดลง
ผู้ป่วยเรื้อรัง ผู้ป่วยที่รับประทานมังสาวิรัสิ
การวินิจฉัย
การตรจร่างกาย อาจดูว่าลิ้นแดง บวม เรียบ และเจ็บ
ระดับฮีโมโกลบินต่ำ
การซักประวัติ มีประวัติการเสียเลือด
การตรวจไขกระดูก
การศึกษาระบบทางเดินอาหาร
การเสียเลือดเฉียบพลัน เรื้อรัง ได้แก่ เสียเลือดจากอุบัติเหตุ มีประจำเดือนที่มากและนานกว่าปกติ
การรักษา
ให้เล็กโดยการรับประทานอาหารที่มีธาตุเหล็กเพิ่มมากขึ้น
ระมัดระวังผลข้างเตียงของยา
หลีกเลี่ยงสาเหตุของการเสียเลือด
ให้รับประทานร่วมกับวิตามินซีสูง
ภาวะซีดจากการขาดวิตามินบี12
พยาธิสรีรภาพ
การฝ่อของเยื้อบุกระเพาะอาหารส่วนต้น ทำให้ขาด Intrinsic factor อาจเกิดจากพันธุกรรม จึงทำให้วิตามินบี12 ที่สะสมไว้ถูกนำมาใช้จนหมด จะเกิดอาการขาดวิตามินบี12
สาเหตุ
เนื่องจากขาด Intrinsic factor ซึ่งเป็นโปรตีนที่สร้างจากเยื้อบุในกระเพาะอาหาร ภาวะซีดชนิดนี้เรียกว่า Pernicious anemia ซึ่งเป็นโรคทางพันธุกรรม
การได้รับวิตามินบี 12 ไม่เพียงพอ พบในผู้ป่วยมังสาวิรัติอย่่างเคร่งครัด
อาการและอาการแสดง
อาการเนื้อเยื้อได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ
อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย
อาการทางระบบประสาท
สับสน
ชาที่แขนขา
ความจำเสื่อม
อาการทางระบบอาหาร
คลื้นไส้อาเจียน
เบื่ออาหาร ท้องอืด ท้องอืด
อาหารไม่ย่อย
เม็ดเลือดแดงของผู้ที่ขาดวิตามินบี12 จะมีผนังเซลล์เปราะและแตกง่าย
การวินิจฉัย
การตรวจร่างกาย
ควบคุมการถ่ายอุจจาะและปัสสาวะไม่ได้
การซักประวัติ
ระดับฮีโมโกลบินต่ำ และจำนวนเม็ดเลือดแดงต่ำ
การตรวจทางห้องปฏิบัติการและตรวจพิเศษอื่นๆ
การตรวจไขกระดูก
การทดสอบ Schilling test
การรักษา
ให้ยาช่วยสร้างเม็ดเลือด
ภาวะซีดทำให้ผู้ป่วยอ่อนแรง อาจให้นอนพักบนเตียง
ให้รับประทานอาหารพวกปลา เนื้อสัตว์ นม ไข่
ผู้ป่วยหนักมีผลกับหัวใจและปอดอาจต้องให้เลือด
ให้เลือดเพื่อแก้ไขภาวะซีด
ภาวะซีดอะพลาสติก
สาเหตุ
เกิดจากความผิดปกติของโครโมโซมแต่กำเนิด
ได้รับสารที่เป็นอันตรายต่อไขกระดูกโดยตรง
เป็นภาวะที่ไขกระดูกล้มเหลว ไม่สามารถสร้างเม็ดเลือดไ้ด้ตามปกติ
อาการ และอาการแสดง
พบเม็ดเลือดแดงน้อยกว่า 1ล้านเซลล์/ลบ.มม. เรติคิวโลไซต์ต่ำ มีอาการอ่อนเพลีย หายใจลำบา
เลือดออกง่ายจากเกล็ดเลือดต่ำ
มีจุดเลือดออกที่เยื้อบุเปลือกตาหรือเรติน่า
อาจเกิดจากพิษของยาหรือสารเคมีไปทำลายไขกระดูก
พยาธิสรีรภาพ
เซลล์ต้นกำเนิดมีุณสมบัติผิดปกติไปจากเดิม เซลล์ฝ่อทำให้จำนวนเซลล์ในไขกระดูกลดลงมากจนถึงขั้นไม่มีเซลล์ในไขกระดูกเลย
ภาวะซีดจากไขกระดูกฝ่อ เนื่องจากไขกระดูกที่อยู่ในโพรงกระดูกทั่วร่างกายมีหน้าที่สร้างเม็ดเลือด หากมีความผิดปกติของไขกระดูกทำให้สร้างเม็ดเลือดได้น้อยลงทำให้เกิดภาวะซีดขึ้น
การวินิจฉัย
การตรวจร่างกาย จะพบว่าซีด
การตรวจทางห้องปฎิบัติการและการตรวจพิเศษอื่นๆ
การวักประวัติ การอ่อนเพลีย ไม่มีแรง
ลักษณะเซลล์เม็ดเลือดแดงมีขนาดการติดสีปกติ Reticulocyte count ต่ำมาก
การรักษา
ภาวะแทรกซ้อน มีการเสียเลือดอย่างทันทีทันใด และมีการติดเชื้อจากผู้ป่วยที่ได้รับภูมิคุ้มกัน
การรักษาที่ได้ผลต้องแยกสาเหตุและให้การรักษาอย่างดี
มะเร็งเม็ดเลือดขาว
มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเรื้อรัง
เกิดจากการที่ร่างกายสร้างเซลล์เม็ดเลือดที่ผิดปกติออกมาเป็นจำนวนมากกว่าเซลล์เม็ดเลือดที่ปกติ
ชนิด
AML พบมากในเด็กและผู้ใหญ่
CLL พบมากในอายุมากกว่า55 ปี
ALL เซลล์ส่วนใหญ่เป็นLymphocyte มักพบในเด็ก
CML พบในผู้ใหญ่
มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลัน
เกิดจากการเพิ่มจำนวนของเซลล์เม็ดเลือดตัวอ่อนอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ไขกระดูกไม่สามารถสร้างเซลล์เม็ดเลือดได้ตามปกติ
อาการ
ภาวะซีดจากเม็ดเลือดแดงลดลง
เลือดออกง่ายจากเกล็ดเลือดลดลง
ติดเชื้อเมื่อมีเม็ดเลือดขาวปกติลดลง
มะเร็งสามารถเกิดจากเม็ดเลือดขาวได้2 ชนิด
Iymphocyte
การที่พบเซลล์ในสาย Lymphoid ได้แก่ Lymphocytes และ Plasma cell ที่ผิดปกติเป็นจำนวนมากในกระแสเลือด
Myeloid
พบเซลลืที่ผิดปกติในสาย myeloid ได้แก่ Eosinophils, neutrophils, basophils เพิ่มมากขึ้นในกระแสเลือด
สาเหตุ
ความผิดปกติของโครโมโซม
ไวรัสบางชนิด
รังสี
สารก่อมะเร็ง
การรักษา
การปลูกถ่ายไขกระดูก
การสร้างภูมิคุ้มกัน
เคมีบำบัด
ผลข้างเคียงของการรักษา
คัน
ติดเชื้อง่าย เลือดออกผิดปกติ
เคมีบำบัด ผู้ป่วยคลื้นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ผมร่วง เป็นหมัน