Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

โครงสร้างและหน้าที่ของเซลล์ - Coggle Diagram

- - - - อยู่ด้านนอกติดเยื่อหุ้มเซลล์ ลักษณะบางใส
    - - อยู่ด้านใน ใกล้นิวเคลียส มีสีเข้มกว่า
  - - - เป็นส่วนที่ไม่มีชีวิต ลักษณะกึ่งเหลวกึ่งแข็ง
        อยู่ในรูปของ Colloid
    - - Non-membrane bounded organelle
        
        Ribosome
        
        สังเคราะห์โปรตีน พบทั้งเซลล์ยูคาริโอดและโปรคาริโอด
        
        ประกอบด้วย ribosome RNA และ โปรตีนโดยแยกออกเป็น2 subunit คือ
        หน่วยใหญ่และเล็ก
        
        มีหน่วยวัดคือ Svedberg
        ไรโบโซมของเซลล์โปรคาริโอตมีขนาด 70 s ประกอบด้วยหน่วยย่อย50s & 30s
        ยูคาริโอตมีไรโบโซมขนาด 80 s
        ในการสังเคราะห์โปรตีนบางครั้งไรโบโซมจะอยู่รวมกันจำนวนมาก
        เรียกว่า Polysome
        
        cytoskeleton
        
        เป็นเส้นใยโปรตีนที่เชื่อมเป็นร่างแหเพื่อค้ำจุนรูปร่างของเซลล์
        
        Microfilament
        
        เกิดจากโปรตีน Actin จำนวน 2 สายบิดพันเป็นเกลียว
        
        มีหน้าที่เกี่ยวกับการหดตัวของกล้ามเนื้อ การเกิด Microvilli
        และให้เซลล์คงรูปร่าง
        
        Microtubule
        
        มีลักษณะเป็นท่อรูปทรงกระบอกกลวงเกิดจากโปรตีน Tubulin เป็นองค์ประกอบของ Spindle fiber
        เป็นโครงสร้างของ Cilia & Flagellum (9+2)
        
        เป็นที่ยึดเกาะและเคลื่อนที่ของออร์แกเนลล์
        
        Intermediate filament
        
        เกิดได้จากโปรตีนหลายชนิด ประกอบเป็นเส้นใย 4 สายจำนวน 8 ชุด
        พันบิดเป็นเกลียว
        
        ทำให้เกิดรูปร่างและค้ำจุนเซลล์เสริมความแข็งแรงในเซลล์ผิวหนังและทำให้เกิดการสร้าง-สลาย Nuclear membrane
        
        centriole
        
        ประกอบด้วย Microtubule เรียงเป็น 9 กลุ่มแต่ละกลุ่มมี 3
        อันตรงกลางไม่มีเขียนสูตรโครงสร้างได้ 9 + 0
        
        รูปทรงกระบอกไม่พบในเซลล์พืช มักพบอยู่ใกล้นิวเคลียส
        
        แบ่งตัวเป็น 2 แท่งตั้งฉากกันจะสังเคราะห์ไมโครทิวบูลได้
        เรียกระยะนี้ว่า Centrosome
        
        มีหน้าที่สร้าง spindle fiber ควบคุมการเคลื่อนที่ของโครโมโซมขณะเซลล์แบ่งตัว
        เป็น Basal body ทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนไหว
      - membrane bounded organelle
        
        Endoplasmic reticulum
        
        มีลักษณะเป็นถุงแบนพับไปมาส่วนของท่อติดกับเยื่อหุ้มนิวเคลียส
        
        smooth endoplasmic reticulum
        
        เป็นท่อกลมขดไปมาไม่มีไรโบโซมเกาะ พบมากในเซลล์ที่มีหน้าที่กำจัดสารพิษ นอกจากนี้ยังสังเคราะห์ Lipid และในเซลล์กล้ามเนื้อมีหน้าที่พิเศษคือสะสมและปลดปล่อยแคลเซียมไอออน
        
        Rough endoplasmic reticulum
        
        เป็นท่อแบนขดไปมามีไรโบโซมเกาะทำหน้าที่สังเคราะห์โปรตีน
        โดยไรโบโซมแล้วบรรจุใส่ vesicle
        
        lysosome
        
        เป็นถุง รูปร่างกลมรี ภายในมีเอนไซม์หลายชนิดอยู่โดยเฉพาะเอนไซม์กลุ่ม Hydrolase
        พบในสัตว์อาจพบในพืชบางชนิด มีหน้าที่ย่อยสลายองค์ประกอบที่มาจากภายนอกเซลล์
        
        Primary lysosome
        
        เกิดมาจาก Golgi body
        
        secondary lysosome
        
        เกิดจากไรโซโซมปฐมภูมิรวมตัวกับ vacuole
        -หากรวมตัวกับ food vacuole เรียกว่า Heterophagy
        -หากรวมตัวกับ Autophagosome เรียกว่า autophagy / autosis
        
        residual body
        
        ส่วนที่เหลือหลังจากการย่อยจะขับถ่ายออกนอกเซลล์ แต่บางเซลล์อาจมีการสะสมทำให้เกิดการแก่ของเซลล์
        
        peroxisome
        
        คล้ายไลโซโซมแต่สามารถแบ่งตัวเองได้ ภายในประกอบด้วยเอนไซม์หลายชนิดพบมากในตับไต หน้าที่คือสร้างเอนไซม์ catalase แล้วมาย่อย Hydrogen peroxide ให้กลายเป็นน้ำและออกซิเจน
        
        vacuole
        
        ในพืชจะมีขนาดใหญ่กว่าสัตว์ แบ่งออกเป็น
        
        food vacuole
        
        ทำหน้าที่บรรจุอาหารที่รับเข้ามาเพื่อทำการย่อยสลายต่อไป พบในเซลล์ของโพรทิสต์บางชนิดและเซลล์เม็ดเลือดขาวของคน
        
        contractile vacuole
        
        ทำหน้าที่รักษาสมดุลของน้ำภายในเซลล์ พบในเซลล์ของโพรทิสต์บางชนิด
        
        Central vacuole
        
        ทำหน้าที่สะสมสารบางชนิด พบเฉพาะในพืช
        
        Golgi complex
        
        รูปร่างคล้ายชามเรียกว่า cisterna โครงสร้างคล้าย SER แต่ไม่อยู่ติดนิวเคลียสมีหน้าที่รับสารที่ RER สร้างแล้วนำมาทำให้เข้มข้นก่อนนำเรียงออกนอกเซลล์
        
        นอกจากนี้ยังมีหน้าที่พิเศษอื่นๆได้แก่ การสร้าง Acrosome ซึ่งอยู่ที่หัวของสเปิร์ม การสร้างเข็มพิษของไฮดราและกระพรุน การสร้างเอนไซม์ในพืชและสัตว์
        
        mitochondria
        
        แหล่งพลังงานของเซลล์ เยื่อหุ้มชั้นนอกเรียบ เยื่อหุ้มชั้นในจะขับเข้าไปเป็นรอยหยัก ภายในบรรจุของเหลวเรียก Matrix
        
        plastid
        
        พบเฉพาะในพืช
        
        Chromoplast
        
        มีรงควัตถุสีต่างๆพบในพืชที่มีอายุมาก เปลือกของผลไม้ กลีบดอก
        
        Leucoplast
        
        เป็นพลาสติดไม่มีสีในรากและลำต้น
        
        Chloroplast
        
        มีรงควัตถุสีเขียวพบตามส่วนที่มีสีเขียว เป็นแหล่งเกิดปฏิกิริยาการสังเคราะห์ด้วยแสง
      - Nucleus
        
        chromatin
        
        เป็นเส้นใย ย้อมสีติด มีหน้าที่ควบคุมกิจกรรมต่างๆและควบคุมการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม
        
        nucleolus
        
        มีลักษณะเป็นก้อนอนุภาคหนาทึบและย้อมติดสีเข้มที่สุด
        
        ที่มีกิจกรรมสูงจะมีขนาดใหญ่ส่วนในเซลล์ที่มีกิจกรรมต่ำจะมีขนาดเล็ก
        
        ทำหน้าที่สังเคราะห์ RNA ชนิดต่างๆ
        
        nuclear membrane
        
        -เยื่อหุ้ม 2 ชั้น Outer membrane เชื่อมรวมกับ RER
        
        -inner membrane อยู่ติดกับของเหลว
        
        -มีรูเรียกว่า Nuclear pore
        
        เป็นก้อนทึบแสงอยู่บริเวณกลางเซลล์ เป็นที่อยู่ของ
        สารพันธุกรรมทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของเซลล์
- - - - ประกอบด้วย Phospholipid และ Protein เป็นหลัก
        มีสาย Carbohydrate เกาะด้านนอก และ Cytoskeleton ด้านใน
      - เคลื่อนที่แนวระนาบได้ เรียกว่า Fluid mosaic model
      - Phospholipid
        
        ส่วนหัว
        
        มีขั้ว(ชอบน้ำ)
        
        ส่วนหาง
        
        ไม่มีขั้ว(ไม่ชอบน้ำ)
        
        เรียงตัว2ชั้น โดยหันส่วนหางเข้าหากัน
      - มีส่วนประกอบของ Phospholipid ทำให้เยื่อหุ้มสามารถหลุดออกและเชื่อมกันได้ ทำให้เกิดการสร้าง Vesicle นำไปใช้โดยการลำเลียงสาร
        เข้า-ออกเซลล์
      - โปรตีนกระจายตัวแทรกตามส่วนต่างๆ
        ของโมเลกุล Phospholipid
        
        Transport protein ทำหน้าที่ลำเลียงสาร
        
        Receptor protein รับสารนอกเซลล์ที่มากระตุ้นแล้วส่งสัญญาณไปในเซลล์
        
        Enzymatic protein ทำหน้าที่เร่งปฏิกิริยาในเซลล์
      - ทำหน้าที่ควบคุมการเข้า-ออกขอลสาร
        ห่อหุ้มให้เซลล์คงรูป
        รับสัมผัสสาร
        มีความต่างศักย์ไฟฟ้า
    - - เป็นสารเคลือบเซลล์ ไม่พบในสัตว์
        เป็นส่วนที่ไม่มีชีวิตของเซลล์(no activity)
      - ทำหน้าที่เพิ่มความแข็งแรงให่เซลล์ องค์ประกอบคือ Cellulose
      - จำแนกเป็น
        
        Middle lamella
        ผนังเซลล์ที่สร้างเป็นลำดับแรกหลังจากการ
        เกิดแผ่นกั้นเซลล์ ประกอบด้วย Pectin
        
        Primary cell wall
        ถัดจาก Middle lamella มีcellulose เป็นหลัก
        
        Secondary cell wall พบในเซลล์พืชบางชนิด
        ประกอบด้วย cellulose & Lignin
      - บางบริเวณของผนังเซลล์ จะมีสายไซโทพลาสซึม(Plasmodesmata)
        เชื่อมระหว่าง2เซลล์ที่อยู่ติดกัน เกิดในช่วงการสร้างผนังเซลล์
      - องค์ประกอบที่ต่างกันของเวลล์แต่ละชนิด
        Diatom มี silica
        สาหร่ายสีแดง มี Agar
        Fungi มี chitin
        แบคทีเรียและสาหร่ายเขียวแกมน้ำเงิน มี Peptidoglycan
    - - พบในสัตว์ ทำหน้าที่รับรู้ระหว่างเซลล์ข้างเคียง
      - ถ้าสูญเสียการรับรู้จะทำให้เวลล์แบ่งตัวไม่หยุดยั้ง
        ทำให้เกิดเนื้องอกและมะเร็งได้
      - เป็นได้ทั้ง Glycoprotein และ Glycolipid