Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Gastrointestinal tract pathology - Coggle Diagram

- - - - ปากแหว่ง เกิดที่ด้านบนของริมฝีปากลักษณะคล้ายช่องว่างเล็กๆ แหว่งไม่สมบูรณ์หรือแหว่งบางส่วน ถ้ารอยแตกนี้ไปถึงจมูกเรียกว่าปากแหว่งสมบูรณ์ สาเหตุมาจากการเชื่องกันผิดของขากรรไกร
      - เพดานโหว่ มาจากกระดูกศรีษะประกอบเป็นเพดานแข็ง 2 แผ่นไม่เชื่อมกัน ผู้ชายส่วนมากเป็นปากแหว่งร่วมด้วย มีลิ้นไก้แฉก สาเหตุมาจากความบกพร่องของการเชื่อมของส่วนที่ยื่นเพดานปากด้านข้าง
        
        แบ่งเป็น
        
        ชนิดสมบูรณ์ คือมีรอยแยกทั้งเพดานแข็งและอ่อน
        
        ชนิดไม่สมบูรณ์ คือมีช่องปากอยู่ที่ด้านเพดานอ่อน
  - - - เคลือบฟัน (enamal) ส่วนที่แข็.ที่สุดของฟัน ส่วนประกอบของแคลเซียมและฟอสเฟต
      - เนื้อฟัน (dentine) แข็งน้อยกว่าเคลือบฟัน ชั้นนี้สร้างและสลายอยู่ตลอดเวลา
      - โฟรงประสาทฟัน (pulp) เป็นที่อยู่ของเส้นเลือดที่นำอาหารมาเลี้ยงฟัน นำของเสียออกจากฟัน
      - เคลือบรากฟัน (cementum) ส่วนเนื้อเยื่อปริทันต์อยู่ภายในรากฟัน ด้สนหลังเหงือกเส้นประสาทไหลเวียนมาก
      - เหงือก (gingiva) เนื้อเยื่อที่หุ้มตัวฟันและขากรรไกร
    - - เศษอาหารหมักหมม
      - ทำให้เกิดแบคทีเรีย
      - เกิดการอักเสบ
    - - การอัดเสบของเนื้อเยื่อที่อยู่รอบฟัน
      - มักเกิดที่เหงือกก่อนแล้วลุกลามไปที่เนื้อเยื่อ
      - ถ้าอักเสบเรื้อรังทำให้เหงือกล่น
      - เป็นสาเหตุสำคัญของการสูญเสียฟันในคนอายุ 35ปีขึ้นไป
    - - รอยโรคมีการทำลายสาร enamal และ dentine
      - โรคแทรกซ้อนที่สำคัญคือ Osteomyelitis และ Cellulitis
    - - เกิดจาก herpes simplex virus
      - ระยะแรกเป็น vesicle ขนาดเล็ก ของริมฝีปาก
      - ต่อมาแตกเป็นแผล
      - ถ้าร่างกายภูมิต้านทานลดลงจะเกิดรอยโรคบริเวณเดิม
    - - เป็นแผลที่เกิดซ้ำในช่องปาก
      - มักเป็นแผลตื้น แผลเดียวหรือหลายแผลได้
      - คุมด้วย exudate สีเทารอบๆเป็นสีแดงหายภายใน 1สัปดาห์
    - - เกิดจากเชื้อรา Candida albicans)
      - พบในเด็กเล็กที่มีภูมิต้านท้านต่ำ ได้รับยาปฏิชีวนะ
      - บริเวณอักเสบจะคลุมด้วย fibro-suppurative
        exudate ที่มีเชื้อราปนอยู่
    - - Acute tonsillitis
        
        เกิดจากเชื้อ Streptococcus Staphylococcus
        
        พบ tonsil บวมโต มี exudate สีขาว คลุมอยู่
        ที่ผิว
        
        ภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญคือ Peritonsillar
        abscess
      - Chronic hypertrophic tonsillitis
        
        เกิดจากการอักเสบของ tonsi เป็นๆหาย ๆ
        
        พบ tonsil มีขนาดใหญ่กว่า 2 ซม. เนื่องจากมี
        lymphoid hyperplasia
- - - - เป็นภาวะที่ไม่มีส่วนใดส่วนหนึ่งของ
        หลอดอาหาร
    - - เป็นภาวะที่บางส่วนของ
        หลอดอาหารตีบ
    - - จำนวน myenteric ganglion cell ในหลอดอาหารที่ทำหน้าที่ควบคุมการหดตัวบีบไล่อาหารมีจำนวนลดลงหรือไม่มีเลย
    - - หลอดเลือดดำโป่งพองบริเวณหลอดอาหารส่วนล่าง
      - เป็นเส้นเลือดที่ท่ออาหาร esophagนs ส่วนล่างขยายตัว ทำให้เกิดผนังของเส้นเลือดบางลงายต่อการฉีกขาดหรือแตก และมีเลือดออก
      - สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะเลือดออกคือ cirrhosis
      - หลอดเลือดดำมีขนาดคดเคี้ยว
    - - ทำให้พบส่วนที่เป็นทางเดินอาหาร อยู่ในทรวงอกได้
- - - - เป็นการอักเสบของ gastric mucosa จากการระคายเคืองและความบกพร่องของกลไกป้องกัน
      - mucosa เกิดอันตรายต่อเส้นเลือด เลือดออก รอยถลอก เสี่ยงเป็นมะเร็ง
    - - Acute gastritis
        
        สาเหตุ ระคายเคืองจากอาหาร ยา แอลกอฮอลล์ การติดเชื้อ
        
        พยาธิสภาพเริ่มจากอาการเลือดคลั่ง บวมของเยื่อบุกระเพาะอาหาร
        
        รอยโรคเรียก acute hemorrhagic erosive gastritis
      - Chronic gastritis
        
        สาเหตุ การท้นกลับของน้ำดี การระคายเคียงเรื้อรัง การดื่มเหล้า ยา ASA การติดเชื้อ
        
        รอยโรค จากรอยแผลเผ็นแล้วลุกลามเลือดออก แผลในกระเพาะอาหาร
  - - - เป็นภาวะเยื่อบุกระเพาะอาหารถูกทำลาย เกิดแผลบริเวณเยื่อบุกระเพาะอาการ
      - พบโรคนี้ได้ทุกเพศทุกวัย
      - ตำแหน่งที่พบ หลอดอาหารส่วนล่างกระเพาะอาหาร ลำไส้เล็กส่วนต้นติดกับกระเพาะอาหาร
      - จากความเสียสมดุลระหว่างปริมาณกร ที่หลั่งในกระเพาะอาหาร กับความต้านทานกรด
    - - โรคกระเพาะอาการเฉียบพลัน Acute ulcer ลักษณะเป็นแผลตื้น ไม่ลึกถึงชั้นกล้ามเนื้อ พบเป็นแผลหลายจุด เกิดเป็นครั้งคราวหายเอง พบในผู้ป่วยหลังผ่าตัดหรือติดเชื้อรุนแรง
      - โรคกระเพาะอาหารแบบเรื้อรัง Chronic peptic ulcer มีแผลลึดถึงชั้นกล้ามเนื้อ ลักษณะแผล ขอบแผลนูนบวมเมื่อหายจะเกิดเป็นแผลเป็น
        
        แบ่งเป็น 2 ชนิด
        
        แผลที่กระเพาะอาหาร (Gastric ulcer) พบแผลได้ทุกส่วนของกระเพาะอาหาร มักพบในคนอายุ 40ปีขึ้นไป เกิดจากความสามารถในการป้องกันกรด แลเปปซินของกระเพาะอาหารลดลงเกิดแผลได้
        
        แผลในลำไส้เล็กส่วนต้น (Duodenal ulcer) เป็นแผลบริเวณลำไส้เล็กส่วนต้น สาเหตุมาจากการหลั่งกรดมากเกินไปพบได้ทุกวัย โดยเฉพาะคนที่มีความเครียดสูง ดื่มสุรา
    - - จากการติดเชื้อ Helicobacter pylori
      - จากการกินอาหารหรือน้ำดื่มที่ปนเปื้อนเชื้อ
      - ระยะแรก กระเพาะอาหารอักเสบ จะเรื้อรังต่อมากลายเป็นแผล
      - การใช้ยาอักเสบพวก แอสไพริน กลุ่มยาแก้ปวดข้อ อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนเป็น เลือดออก แผลทะลุ
      - ยาที่ระคายเคืองต่อเยื่อบุกระเพาะอาหารโดยตรง
      - ปัจจัยอื่นๆ สูบบุหรี่ ความเครียด แอลลกอฮออล์ อาหาร
    - - ลักษณะ
        
        น้ำย่อยในกระเพาะมีฤทธิ์เป็นกรด
        
        ผู้ป่วยจะปวดท้องอย่างมาก
      - สาเหตุ
        
        การติดเชื้อ Helicobacter pylor
        
        การใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAID
- - - - Congenital atresia เป็นภาวะที่ไม่มีส่วน
        ใดส่วนหนึ่งของลำไส้เล็ก
      - Congenital stenosis เป็นภาวะที่
        บางส่วนของลำไส้เล็กตีบ
    - - เป็นภาวะที่ลำไส้เล็กส่วนต้นถูกกลืนโดยลำไส้เล็ก
        ส่วนปลาย
      - ส่วนที่กลืน เรียก ntussuscipien ส่วนที่ถูกกลืน
        เรียก intussusceptum
      - พบในเด็กเล็ก โดยเฉพาะเด็กผู้ชาย
      - สาเหตุ
        
        ยังไม่ทราบแน่ชัก
        
        เกิดหลังจากการติดเชื้อของลำไส้
        
        จากความผิดปกติของผนังลำไส้ ที่เป็นมาแต่กำเนิด
    - - การติดกันของลำไส้ หรือการที่ลำไส้ติดกับอวัยวะ
        ส่วนอื่น ทำให้มีการดึงรั้งลำไส้
      - Content ผ่านไม่สะดวก เป็นมากทำให้ลำไส้อุดตันได้
      - สาเหตุจากการอักเสบหรือภายหลังการผ่าตัดในช่อง
        ท้อง
    - - ภาวะที่สิ่งต่างๆในลำไส้ ได้แก่ น้ำ อาหาร น้ำย่อย
        และของเหลวต่างๆในลำไส้ไม่สามารถเคลื่อนผ่าน
      - ก่อให้เกิดอาการ แน่นท้อง อึด
        อัด ปวดท้อง คลื่นไส้อาเจียน และไม่ผายลม
      - ลำไส้ไม่บีบตัวขับเคลือนสิ่งต่างๆ
      - เกิดจากช่องทางเดินในลำไส้ตีบแคบหรืออุดตันทั้งหมด
- - - - พบในเพศชาย
      - พยาธิสภาพพบที่ rectum และ sigmoid colon
      - ไม่มี ganglion cell ใน colon ไม่มี peristaisisทำให้ content ผ่านไม่ได้
      - colon ส่วนเหนือกว่ามีผนังที่หนาและพองออก
    - - Imperforate anus
        
        เกิดจากเนื้อเยื่อที่แยกระหว่าง rectum กับ Anus ที่ควร
        หายไปตั้งแต่ทารกในครรภ์อายุ 8 สัปดาห์ ยังคงอยู่
        
        เกิดภาวะลำไส้อุดตันได้
      - Diverticular disease
        
        mucosa มีลักษณะคล้ายถุงยื่นเป็นติ่ง
        ออกไปจาค muscle layer ของผนัง colon
        
        พบในผู้สูงอายุ รับประทานอาหารที่มีกาก
        ใยอาหารน้อย,ไม่ออกกำลังกาย
        
        กิดการหนาตัวของกล้ามเนื้อรอบๆติ่ง เพิ่มแรงดัน ติ่งแตก abscess, peritonitis
      - Hemorrhoid
        
        ริดสีดวงทวาร เกิดจากการโตขึ้นของกลุ่มเส้นเลือด และเนื้อเยื่อ บริเวณส่วนปลายของลำไส้ตรง ที่เรียกว่าเนื้อเยื่อ บริเวณส่วนปลายของลำไส้ตรง ที่เรียกว่า
        
        hemorrhoidal tissue จะมีหน้าที่ ป้องกัน กล้ามเนื้อของทวารหนัก รวมทั้งหูรูด ระหว่าง ถ่ายอุจจาระ และช่วยให้ทวารหนักปิดได้สนิท ในขณะที่เราอยู่เฉย
        
        สาเหตุ
        
        มักเป็นความผิดปกติของหลอดเลือดบริเวณนั้น
        
        เกิดจากการเพิ่มความกดดันของหลอดเลือดนานๆ เกิดจากการเบ่งอุจจาระ บ่อยๆท้องผูก การยกของหนัก
- - - - ระดับ bilirubin ในเลือดสูงกว่าปกติสองเท่า
      - อาการ ผิวหนัง ตา sclera เหลือง
      - มีการแตก RBC เพิ่มขึ้น
      - สาเหตุ
        
        มีความบกพร่องของเซลล์ตับในการจับ bilirubin
        
        ลดการconjugation ของ bilirubin
        
        มีการอุดตันของทางเดินน้ำดีทั้งภายในและ
        ภายนอกตับ
    - - ภาวะท้องมานเป็นการสะสมของเหลวในช่องท้อง โดยมีสาเหตุจากโรคตับเรื่อรัง มะเร็ง หัวใจขวาล้มเหลว ตับอ่อนอักเสบ
        nephrotic syndromenephrotic syndrome
      - มีการรบกวนการไหลเวียนเลือดจาก liver สู่ hepatic vein และ
        vena cava
      - ภาวะalbumin ต่ำ
      - การหลั่งADH สูงขึ้น,Aldosterone สูงขึ้น
    - - แบ่งเป็น
        
        การอุดตันที่เกิดในเส้นเลือดพอร์ตัล
        (Prehepatic block)
        
        การอุดตันที่เกิดขึ้นในตับส่วน sinusoids
        (Intrahepatic sinusoidal block)
        
        การอุดตันที่เกิดขึ้นในเส้นเลือดดำเฮปพาาติก
        (Posthepatic block)
      - การเกิด Portal hypertention ระยะยาว
        
        Varices
        
        splenomegaly
        
        ascites
        
        hepatic encephalopathy
    - - ป็นการอักเสบของตับเกิดจากการติดเชื้อ virusหรือreactionจากยาและสารเคมี มีการทำลายparenchymal cell และมี transaminases (SGOT
        ,SGPT) ปล่อยเข้ากระแสเลือด
      - Viral hepatitis
      - Drug induce hepatitis ได้แก่ Paracetamol
        ,Aspirin,Isoniazid
      - Alcohol hepatitis
    - - เป็นความผิดปกติของตับที่เกิดจากการอักเสบมี
        fibrosis และมี nodular regeneration ทำให้มีความผิดปกติทั้งโครงสร้างและหน้าที่ของตับ
      - ตับรูปร่างบิดเบี้ยว คลำพบเป็นก้อนแข็ง ทำให้เกิด
        การอุดตันของทางเดินน้ำดี เกิด portal hypertention
- - - - ก้อนนิ่วจะไปอุดตันท่อน้ำดี ส่งผลให้น้ำดีไหล
        ออกจากถุงน้ำดีเข้าสู่ลำไส้ไม่ได้
      - ความดันในถุงน้ำดีสูงขึ้น ไปกดเบียดหลอด
        เลือดต่างๆที่หล่อเลี้ยงถุงน้ำดี
      - ถุงน้ำดีจึงขาดเลือด เนื้อเยื่อถุงน้ำดีจึงเกิดการ
        บาดเจ็บ เกิดเป็นการอักเสบขึ้น
    - - นิ่วที่ประกอบด้วยโคเลสเตอรอล (Cholestero
        stones)
        
        พบบ่อยประมาณ 80% ของนิ่วในถุงน้ำดีทั้งหมด
        
        มีลักษณะแข็งเป็นก้อนสีขาว เหลือง หรือเขียว
        
        เกิดจากการมี Cholesterol เพิ่มขึ้นในน้ำดี หรือการบีบตัวของกล้ามเนื้อในถุงน้ำดีมีสมรรถภาพไม่เพียงพอ จึงไม่สามารถบีบสารออกได้หมด
        
        สาเหตุ
        
        การเปลี่ยนแปลงอัตราความเข้มข้นของน้ำดี
        
        การไม่เคลื่อนที่ของน้ำดี
      - Pigment or bilirubin stones
        
        มีขนาดเล็กกว่าและมีสีคล้ำกว่าชนิดที่เกิดจาก
        คอเลสเตอรอล
        
        มักพบในผู้ป่วยโรคตับแข็งหรือผู้ป่วยที่มีความผิดปกติของเลือด เช่น โรคโลหิตจางธาลัสซีเมีย
        โรคโลหิตจางจากการขาดเอนไซม์ G6PD
        
        สาเหตุ
        
        เกิดจากการมี Unconjugated bilirubin เพิ่มมากขึ้นในน้ำดี เนื่องจากมีการทำลายเม็ดเลือดแดงมากผิดปกติ หรือมีการอักเสบถุงน้ำดีและท่อน้ำดีเรื้อรัง
- - - - เกิดจากท่อในตับอ่อนได้รับบาดเจ็บ มีการแตก
      - การอุดตันของทางเดินน้ำดี ทำให้เลือดไหลเข้าสู่ตับอ่อน
      - แอลกอฮออล์ทำให้ตับอ่อนหลั่งน้ำย่อยมากขึ้น
  - - - สัมพันธุ์กับการดื่มสุรา สูบบุหรี่ รับประทานอาหารมัน
      - ภาวะแคลเซียมในเลือดสูง อุดตันท่อตับอ่อนเป็นเวลานาน
    - - Chronic calcifying pancreatitis
        มักพบในผู้ป่วยโรคพิษสุราเรื้อรัง
      - Chronic obstructive pancreatitis มีความสัมพันธ์กับการตีบของ Oddi sphinctor