Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

พยาธิสรีรวิทยาระบบทางเดินอาหาร - Coggle Diagram

- - - - สร้างน้ำดี ซึ่งจำเป็นต่อการย่อยไขมัน
    - - ทำหน้าที่บดเคี้ยวอาหารและคลุกเคล้ากับน้ำลายได้เป็นอาหารเคี้ยวแล้ว (bolus) ก่อนส่งเข้าสู่ทางเดินอาหาร
    - - มีส่วนในการกลืนอาหาร
    - - ส่งอาหารที่เคี้ยวแล้วจากคอไปยังกระเพาะอาหาร
    - - กักเก็บน้ำดีที่สร้างจากตับและที่ได้จากการรับประทานอาหาร
    - - กักเก็บอาหารที่เคี้ยวแล้วไว้ด้วยการทำงานของน้ำหลั่งกระเพาะที่มีฤทธิ์กัดกร่อนรุนแรง
    - - สร้างน้ำหลั่งตับอ่อน ซึ่งประกอบด้วยเอนไซม์ที่จำเป็นต่อการย่อยอาหาร
    - - เป็นบริเวณที่อาหารถูกย่อยด้วยการทำงานของเอนไซม์ในลำไส้ น้ำหลั่งตับอ่อน และน้ำดี
    - - การย่อยและการดูดซึมสารอาหารไปสร้างเสริมเนื้อเยื่อสิ้นสุดลงที่ลำไส้ใหญ่ (colon)
    - - ตลอดความยาวของลำไส้เล็ก สารอาหารจะถูกดูดซึมเข้าสู่เลือดเพื่อกระจายไปทั่วร่างกาย
    - - อยู่ส่วนท้ายของลำไส้ใหญ่ มีหน้าที่เก็บกากอาหารที่ได้จากกระบวนการย่อยก่อนขับถ่ายออกเป็นอุจจาระ
- - - - สามารถเกิดได้ตั้งแต่ทารกอยู่ในครรภ์มารดาในช่วงเดือนที่2 และเดือนที่3 ของการตั้งครรภ์ ทำให้เกิดความผิดพลาดในการสร้างอวัยวะ ได้แก่ ปากและเพดาน
      - ปากแหว่ง
        
        เกิดที่ด้านบนชองริมฝีปากในลักษณะช่องว่างเล็กๆ หรือเว้าเล็กน้อย เรียกว่า ปากแหว่งไม่สมบูรณ์ หรือปากแหว่งบางส่วน
        
        ถ้ารอยแยกนี้ต่อเนื่องไปถึงจมูกเรียกว่า ปากแหว่งสมบูรณ์ อาจเกิดข้างเดียวหรือสองข้างก็ได้
        
        สาเหตุจากการเชื่อมของขากรรไกรบนและส่วนยื่นจมูกด้านใกล้กลาง เพื่อเป็นเพดาน ปากปฐมภูมิ ไม่สมบูรณ์
      - เพดานโหว่
        
        เป็นภาวะที่เเผ่นกระดูกของกะโหลกศีรษะที่ประกอบเป็นเพดานแข็ง 2 แผ่นไม่เชื่อมต่อกัน
        
        สาเหตุจากความบกพร่องของการเชื่อมของส่วนยื่นเพดานปากด้านข้าง ผนังกลางจมูก และ/หรือส่วนยื่นเพดานปากกลาง เพื่อเป็นเพดานปากทุติยภูมิ
        
        ชนิดสมบูรณ์ คือ มีรอยแยกทั้งเพดานแข็งและเพดานอ่อน บางครั้งอาจมีที่ขากรรไกร
        
        ชนิดไม่สมบูรณ์ คือ มีช่องอยู่ที่เพดานปาก
        มักเป็นเพดานอ่อน
  - - - เกิดจากเชื้อ Streptococcus
      - พบ tonsil บวมโต มีexudate สีขาวคลุมอยู่ที่ผิว
      - ภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญ คือ Peritonsilar abscess
    - - เกิดจากการอักเสบของ tonsil เป็นๆหายๆ
      - พบ tonsil มีขนาดใหญ่กว่า 2 ซม. เนื่องจากมี lymphoid hyperplasia
- - - - ภาวะที่เยื่อบุกระเพาะอาหารถูกทำลาย และเกิดแผลบริเวณเยื่อบุกระเพาะอาหาร พบโรคนี้ได้ทุกเพศทุกวัย
      - ตำแหน่งที่พบได้ เช่น หลอดอาหารส่วนล่างกระเพาะอาหาร ลำไส้เล็กส่วนต้นที่ติดกับกระเพาะอาหาร
      - เกิดจากความเสียสมดุลระหว่างปริมาณกรดที่หลั่งในกระเพาะอาหารกับความต้านทานต่อกรด
      - โรคกระเพาะอาหารแบบเฉียบพลัน (Acute ulcer)
        
        มีลักษณะเป็นแผลตื้นไม่ลึกถึงชั้นกล้ามเนื้อกระเพาะอาหาร
        
        มักพบเป็นแผลหลายจุดเกิดขึ้นเป็นครั้งคราว และหายเองประมาณ 6 สัปดาห์
        
        มักพบมากในผู้ป่วยหลังการผ่าตัดหรือมีโรคติดเชื้อรุนแรง
      - โรคกระเพาะอาหารแบบเรื้อรัง (Chronic peptic ulcer)
        
        มีลักษณะเป็นแผลลึกถึงชั้นกล้ามเนื้อกระเพาะอาหาร
        
        แผลมีลักษณะเรื้อรัง ขอบแผลนูนบวม เมื่อแผลหายจะเกิดรอยแผลเป็นแบ่งเป็น 2 ชนิด
        
        แผลที่กระเพาะอาหาร (Gastric ulcer)
        
        เป็นแผลที่พบได้ในทุกส่วนของกระเพาะอาหารทั้งส่วนกระเพาะอาหาร ฟันดัส ไพโรริก และแอนทรัม
        
        สาเหตุมักพบเกิดจากความสามารถในการป้องกันกรดและเปปซินของกระเพาะอาหารลดลงทำให้เกิดแผลได้ง่าย
        
        แผลในลำไส้เล็กส่วนต้น (Duodenal ulcer)
        
        เป็นชนิดที่มีแผลเกิดบริเวณลำไส้เล็กส่วนต้น
        สาเหตุจากการหลั่งกรดที่มากขึ้น
        
        มักพบในทุกวัย โดยเฉพาะคนที่มีภาวะความเครียดสูงอารมณ์แปรปรวน และมีความวิตกกังวลมากรวมถึงพฤติกรรมการดื่มสุราและสูบบุหรี่
        
        Peptic ulcer perforate
        
        น้ำย่อยในกระเพาะมีฤทธิ์เป็นกรดเมื่อกระเพาะทะลุกรดในกระเพ ณ จะหลั่งออกมาในช่องท้องทำให้เยื่อบุช่องท้อง peritoneum อักเสบเรียกช่องท้องอักเสบ peritonitis
        
        ผู้ป่วยมีอาการปวดท้องอย่างมากหากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมอาจจะทำให้เกิดโรคแทรกซ้อน และทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตได้
        
        สาเหตุ
        
        การติดเชื้อ Helicobacter pylori
        
        การใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAID
    - - การอักเสบของกระเปาะบริเวณเยื่อบุลำไส้ใหญ่ที่ส่งผลให้เกิดอาการปวดท้องอย่างเฉียบพลันรุนแรง โรคนี้ไม่สามารถรักษาให้หายขาด ทำได้เพียงควบคุมอาการด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหารและออกกำลังกาย
    - - เป็นการอักเสบของ gastric mucosa จากสารระคายเคืองและความบกพร่องกลไกป้องกัน
      - ชนิดกระเพาะอาหารอักเสบ
        
        Acute gastritis
        
        สาเหตุ ระคายเคืองจากอาหาร ยา แอลกอฮอล์ การติดเชื้อ
        
        พยาธิสภาพเริ่มจากอาการเลือดคั่งและบวมของเยื่อบุกระเพาะอาหาร
        
        อาจพบรอยโรคเรียก acute hemorrhagic erosive gastritis
        
        Chronic gastritis
        
        สาเหตุ : การทันกลับน้ำดี, การระคายเคืองเรื้อรัง
        การดื่มเหล้า ยา ASA การติดเชื้อ Helicobacter pylori
        
        รอยโรค : รอยแผลเป็นลุกลามเลือดออกแผลในกระเพาะ
- - - - ยังไม่ทราบว่าอะไรเป็นสาเหตุ บางรายพบว่า เกิดหลังการติดเชื้อของลำไส้ หรือจากความผิดปกติในผนังของลำไส้เล็กที่เป็นมาตั้งแต่กำเนิด เช่น ก้อนติ่งเนื้อ (Polyps) หรือกระพุ้งของลำไส้ (Meckel's diverticulum)
  - - - จากการอักเสบหรือภายหลังการผ่าตัดในช่องท้อง
- - - - มักพบในเพศชาย
      - พยาธิสภาพพบที่ rectum และ sigmoid colon ไม่มี ganglion cell ใน colon จึงไม่มี peristalsis ทำให้ content ผ่านไม่ได้
      - Colon ส่วนที่อยู่เหนือกว่ามีผนังหนาและพองออก
    - - เกิดจากเนื้อเยื่อที่แยกระหว่าง rectum กับ Anus ที่ควรหายไปตั้งแต่ทารกในครรภ์อายุ 8 สัปดาห์ยังคงอยู่
        เกิดภาวะลำไส้อุดตันได้
  - - - เป็นความผิดปกติของหลอดเลือดบริเวณนั้น
      - เกิดจากการเพิ่มความดันในหลอดเลือดดำนาน ๆ เกิดจากการเบ่งอุจจาระบ่อยๆ จากท้องผูก การยกของหนัก การยืนนาน ๆ รวมทั้งการตั้งครรภ์ ทำให้เลือดไหลกลับไม่สะดวก
- - - - ระดับ bilirubin ในเลือดสูงกว่าปกติสองเท่า
      - อาการ : ผิวหนัง ตา sclera เหลือง
      - สาเหตุ : มีการแตก RBC เพิ่มขึ้น
    - - ภาวะท้องมานเป็นการสะสมของเหลวในช่องท้อง โดยมีสาเหตุจากโรคตับเรื้อรัง มะเร็ง หัวใจขวาล้มเหลว
        ตับอ่อนอักเสบ nephrotic syndrome
    - - การอุดตันที่เกิดในเส้นเลือดพอร์ตัล (Prehepatic block)
      - การอุดตันที่เกิดขึ้นในตับส่วน sinusoids (Intrahepatic sinusoidal block)
      - การอุดตันที่เกิดขึ้นในเส้นเลือดดำเฮปพาติก (Posthepatic block)
    - - เป็นการอักเสบของตับเกิดจากการติดเชื้อ virus หรือ reaction จากยาและสารเคมีมีการทำลาย parenchymal cell และมี transaminases (SGOT , SGPT) ปล่อยเข้ากระแสเลือด
    - - เป็นความผิดปกติของตับที่เกิดจากการอักเสบมี fibrosis และมี nodular regeneration ทำให้มีความผิดปกติทั้งโครงสร้างและหน้าที่ของตับ
      - ตับรูปร่างบิดเบี้ยว คลำพบเป็นก้อนแข็ง ทำให้เกิดการอุดตันของทางเดินน้ำดีเกิด portal hypertention
  - - - นิ่วในทางเดินน้ำดี (Gallstones)
        
        นิ่วที่เกิดขึ้นและมีอยู่ในทางเดินน้ำดีอาจพบในถุงน้ำดีหรือท่อน้ำดีก็ได้เรียก Cholelithiasis ประกอบด้วย
        
        hepatolithiasis นิ่วที่เกิดในทางเดินน้ำดีภายในตับ มีแคลเซียมเป็นส่วนประกอบหลักมีสีน้ำตาลเรียก Brown pigment stones
        
        Cholecystitis การอักเสบของถุงน้ำดีจากโรคนิ่วในถุงน้ำดีก้อนนิ่วจะไปอุดตันท่อน้ำดี ส่งผลให้น้ำไหลออกจากถุงน้ำดีเข้าสู่ลำไส้ไม่ได้
        
        Choledocholithiasis นิ่วที่เกิดในทางเดินน้ำดีร่วม เกิดจากการอักเสบของท่อน้ำดี (Cholangitis)
        
        แบ่งเป็น 2 ชนิด
        
        นิ่วที่ประกอบด้วยโคเลสเตอรอล (Cholesterol stones)
        
        พบบ่อยประมาณ 80% ของนิ่วในถุงน้ำดีทั้งหมด
        มีลักษณะแข็งเป็นก้อนสีขาวเหลืองหรือเขียว
        
        เกิดจากการมี Cholesterol เพิ่มขึ้นเพิ่มขึ้นในน้ำดี หรือการบีบตัวของกล้ามเนื้อในถุงน้ำดีมีสมรรถภาพไม่เพียงพอจึงไม่สามารถบีบสารออกได้หมด
        
        สาเหตุและกลไกการเกิด
        
        การเปลี่ยนแปลงอัตราส่วนความเข้มข้นในน้ำดี
        
        การไม่เคลื่อนที่ของน้ำดี
        
        นิ่วที่ประกอบด้วยบิลิรูบิน (Pigment or bilirubin stones)
        
        มีขนาดเล็กกว่าและมีสีคล้ำกว่าชนิดที่เกิดจากคอเลสเตอรอล
        
        มักพบในผู้ป่วยโรคตับแข็งหรือผู้ป่วยที่มีความผิดปกติของเลือด เช่น โรคโลหิตจางธาลัสซีเมีย โรคโลหิตจางจากการขาดเอนไซม์ G6PD
        
        สาเหตุและกลไกการเกิด
        
        เกิดจากการมี unconjugated bilirubin เพิ่มมากขึ้นในน้ำดี เนื่องจากมีการทำลายเม็ดเลือดแดงมากผิดปกติหรือมีการอักเสบถุงน้ำดีและท่อน้ำดีเรื้อรัง
  - - - เกิดจากท่อในตับอ่อนได้รับบาดเจ็บหรือมีการแตกน้ำย่อยจากตับอ่อนจะย่อยเนื้อเยื่อตนเอง
      - การอุดตันทางเดินน้ำดีทำให้น้ำที่ไหลเข้าสู่ตับอ่อน
      - แอลกอฮอล์ทำให้ตับอ่อนหลั่น้ำย่อยมากขึ้นและทำให้ Oddi sphinctor หดเกร็ง
    - - มักมีความสัมพันธ์กับการดื่มเหล้า สูบบุหรี่ รับประทานอาหารมัน ภาวะแคลเซียมในเลือดสูงการอุดตันท่อในตับอ่อนเป็นเวลานาน
      - ตับอ่อนอักเสบเรื้อรังจะมีลักษณะความผิดปกติของโครงสร้างและหน้าที่อย่างต่อเนื่องแบ่งออกเป็น 2 ชนิด
        
        Chronic calcifying pancreatitis มักพบในผู้ป่วยโรคพิษสุราเรื้อรัง
        
        Chronic obstructive pancreatitis มีความสัมพันธ์กับการตีบของ Oddi sphinctor