Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

เนื้องอกและมะเร็ง - Coggle Diagram

- - - - 1.1 โปรโต-ออนโคยีน (proto-oncogene) หมายถึง ยีนปกติ มีหน้าที่ส่งเสริมให้เซลล์เติบโตและปรับเปลี่ยนรูปร่างให้เหมาะสมกับหน้าที่เฉพาะของเซลล์ปกติ
      - 1.2 ยีนมะเร็ง (oncogene) หมายถึง ยีนผิดปกติหรือยีนมะเร็ง เกิดจากการกลายพันธุ์ (mutation)
        ของโปรโต-ออนโคยีน สามารถผลิตโปรตีนมะเร็ง (oncoprotein)
    - - 2.1 ยีนสนับสนุนการแสดงออก (promoter gene) หมายถึง ยีนปกติมีหน้าที่กระตุ้นการทำงาน
        ของยีนถ่ายทอดลักษณะที่อยู่ในความควบคุม
      - 2.2 ยืนกดการแสดงออก (tumor suppressor gene) หมายถึง ยีนปกติ มีหน้าที่ปิดกั้นไม่ให้เซลล์
        แบ่งตัวมากเกินไป ตัวที่สำคัญคือ โปรตีน p53
- - - - 1.1 G1 (growth) phase เป็นระยะที่เซลล์มีการสังเคราะห์โปรตีนและมีการเจริญเติบโต
        อย่างรวดเร็ว G1 เป็นช่วงที่มีระยะเวลาผันแปรได้มากที่สุด กรณีที่เซลล์ไม่มีการแบ่งตัว เซลล์บางชนิดจะหยุดอยู่
        ในระยะ G1 หรือหลุดออกจากวัฏจักรของเซลล์ เข้าระยะ G0 ซึ่งต้องอาศัยปัจจัยกระตุ้นเพื่อแบ่งเซลล์ต้องและเข้า
        สู่วัฏจักรของเซลล์ต่อไปได้
      - 1.2 S phase (growth and DNA synthesis) เป็นระยะที่เซลล์สร้าง ดีเอ็นเอ จำลอง
        ขึ้นมาซึ่งจะมีการสร้างโปรตีนฮีสโตน (histone) ขึ้นมาใหม่แล้วรวมกับ ดีเอ็นเอ ที่สร้างขึ้นมกลายเป็นโครมาติน
      - 1.3 G2 (growth) phase เป็นระยะที่เซลล์สร้างเอนไซม์และโปรตีนต่างๆเพื่อใช้ในการ
        แบ่งตัวและพร้อมที่จะแบ่งตัว
    - - 2.1 การแบ่งนิวเคลียสของเซลล์ร่างกาย (mitosis) คือ การเพิ่มจำนวนของเซลล์ตั้งต้นแบ่งตัว
        เป็นเซลล์ลูก 2 เซลล์เซลล์ลูกแต่ละเซลล์จะมีลักษณะทางพันธุกรรมและจำนวนโครโมโซมเหมือนเซลล์ตั้งต้น พบ
        การเพิ่มจำนวนเซลล์วิธีนี้ในเซลล์ของร่างกาย
      - 2.2 การแบ่งนิวเคลียสเซลล์ของเซลล์สืบพันธุ์ (meiosis ) คือ การเพิ่มจำนวนเซลล์สืบพันธุ์ โดยเซลล์
        ลูกแต่ละเซลล์จะมีจำนวนโครโมโซมเพียงครึ่งหนึ่งของเซลล์ตั้งต้น เป็นการแบ่งเซลล์ของเซลล์สืบพันธุ์เพศหญิง
        และเพศชาย เพื่อถ่ายทอดสารพันธุ์กรรมจากรุ่นพ่อแม่ไปสู่รุ่นลูก
- - - - สาเหตุทางกายภาพ (physical) เช่น แรงกระทบที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน หรือเกิดซ้ำบ่อยครั้ง
        ตัวอย่าง เช่น มะเร็งริมฝีปากบริเวณที่ถูกกล้องยาสูบกดประจำ
      - สารเคมีก่อมะเร็ง (carcinogenic chemical) แบ่งตามคุณสมบัติการเกิดมะเร็งได้ 2 กลุ่มย่อย คือ
        
        2.1. สารก่อมะเร็งสมบูรณ์ (complete carcinogen) หมายถึง สารเคมีที่สามารถทำให้เกิดมะเร็ง
        ด้วยสารเพียงชนิดเดียว เช่น อัลฟาทอกซิล (aflatoxin) ทำให้เกิดมะเร็งตับ
        
        2.2 สารก่อมะเร็งไม่สมบูรณ์ (incomplete carcinogen) หมายถึง สารเคมีที่ไม่สามารถทำให้เกิดมะเร็งโดยตรง แต่เมื่อมีการเร่งปฏิกิริยาทางชีวภาพด้วยสารส่งเสริมการเกิดมะเร็ง(tumor promoter) จะทำให้เกิดมะเร็งขึ้นได้ เช่น สารก่อมะเร็ง DMBA (dimethylbenzanthracene)
      - รังสี (radiation) ได้แก่ รังสีเหนือม่วง (ultraviolet ray, UV) รังสีแกมมา (gamma ray) รังสีเอกซ์
        (X-ray) สารกัมมันตรังสี เช่น P, I หรือ Coทำให้เกิดมะเร็งผิวหนัง มะเร็งเม็ดเลือดขาว การได้รับรังสีมากเกินไปจะ
        ทำให้ tumor suppressor gene เกิดการกลายพันธุ์
      - จุลชีพ (microorganism) ได้แก่
        
        • พยาธิใบไม้ในตับ (Opisthorchis viverrini) ในปลา ปู หอย เมื่อรับประทานดิบๆ ทำให้เกิด
        มะเร็งเซลล์บุท่อน้ำดี (cholangiocarcinoma)
        
        • Ebstein Barr virus ทำให้เกิดมะเร็งต่อมน้ำเหลือง มะเร็งหลังโพรงจมูก และมะเร็งหลอดคอ
        
        • Hepatitis B virus, Hepatitis C virus, ทำให้เกิดมะเร็งตับ (Hepatocellular carcinoma)
        
        • Human papilloma virus ทำให้เกิดมะเร็งปากมดลูก
        
        • HIV ทำให้เกิด Kaposi’s sarcoma
        
        • Helicobacter pylori ทำให้เกิดมะเร็งของกระเพาะอาหาร (gastric adenocarcinoma)
      - ความไม่สมดุลของอาหารและโภชนาการ การรับประทานอาหารที่มีไขมันปริมาณสูง มีกากใยน้อยจะ
        สัมพันธ์กับการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่และมะเร็งเต้านมเกี่ยวข้องกับการเกิดมะเร็งเต้านมและมะเร็งต่อมลูกหมาก
      - อาชีพและที่พักอาศัย นักรังสีวิทยาที่ได้รับรังสีเอกซ์บ่อยๆ มีโอกาสเสี่ยงที่จะเกิดมะเร็งผิวหนังและ
        มะเร็งเม็ดเลือดขาวมากว่าคนอาชีพอื่น คนทำงานในโรงงานผลิตแลคเกอร์ ช่างทำเฟอร์นิเจอร์ มีโอกาสได้รับเบนซีน (benzene) มาก มีโอกาสเกิดมะเร็งเม็ดเลือดขาวและมะเร็งโพรงจมูกมากกว่าคนอาชีพอื่น