Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การประเมินและการดูแลภาวะสุขภาพมารดา หลังคลอดปกติและการส่งเสริมสุขภาพมารดา…
การประเมินและการดูแลภาวะสุขภาพมารดา
หลังคลอดปกติและการส่งเสริมสุขภาพมารดา
หลังคลอดปกติ
การเปลี่ยนแปลงด้านสรีรวิทยา
ระบบหัวใจและหลอดเลือด
หลังคลอดปริมาณเลือดที่ออกจากหัวใจจะเพิ่มสูงขึ้น ชีพจรหลังคลอดจะต่ำลง เหลือ 60-70 ครั้ง/นาที จะมี Stroke volume เพิ่มขึ้น การที่มี cardiac output และจะเข้าสู่ภาวะปกติความดันโลหิตไม่มีการเปลี่ยนแปลง
ระบบทางเดินปัสสาวะ
หลังคลอดใหม่รอบ ๆ รูเปิดของท่อปัสสาวะมักมี อาการบวมช้ำกระเพาะปัสสาวะมีความตึงตัวลดลงด้วยเหตุนี้ มารดาหลังคลอดจึงมักถ่ายปัสสาวะลำบาก
ระบบทางเดินหายใจ
ปอดขยายได้ดีขึ้น อาการหายใจเหนื่อยในระยะหลังคลอดลดลง อัตราการหายใจ 16-24 ครั้ง/นาที
น้ำหนักตัว
หลังคลอดทันที
น้ำหนักจะลดลง 4-8 kg ในระยะ 3-5 วัน
ภายหลังคลอด
ลดลงอีก 2-3 kg หลังจากนั้น ขึ้นอยู่กับการดูแลตนเอง
ระบบสืบพันธุ์
มดลูกบริเวณยอดมดลูกจะหดรัดตัวทำให้มดลูกลดต่ำลงมาอยู่ระดับสะดือหรือต่ำกว่า หลังจากนั้นจะลดลงวันละ 1 ซม. 1-2 สัปดาห์ก็จะคลำไม่เจอ
2-3 วันหลังคลอด Decidua จะแบ่งเป็น 2 ชั้น
ชั้นผิวบน
ชั้นผิวบนจะหลุดสลาย ไปและลอกตัวออกเป็นส่วนของน้ำคาวปลา (Lochia)
ชั้นล่าง
ประกอบด้วยเยื่อบุโพรง มดลูกซึ่งมี Endometrial gland อยู่จะเป็นตัวสร้างเยื่อบุโพรงมดลูกใหม่ มาปกคลุมบริเวณที่ไม่มีเยื่อ บุโพรงมดลูกภายใน 10 วันหลังคลอด
เต้านม
มีอาการเต้านมคัดตึง รู้สึกปวดเต้านม หากลองบีบที่หัวนมจะพบน้ำเหลือง ๆ ที่เรียกว่า นมน้ำเหลือง เรียกว่า Colostum และจะหลั่งน้ำนมแท้วันที่ 2-3 ภายหลังตั้งครรภ์
การเปลี่ยนแปลงทางด้านจิตสังคม
การปรับตัวของมารดา Reva Rubin
ระยะกึ่งพึ่งพา
เกิดขึ้นระหว่าง 3-10 วัน มารดาสามารถดูแลตนเองได้บ้าง ค่อยๆแข็งแรงขึ้น สนใจตัวเองน้อยลง สนใจทารกมากขึ้น
ระยะอิสระ
เกิดหลังวันที่ 10 ของการคลอด มารดาจะเริ่มมีปฏิสัมพันธ์กับสังคมโดยยังคงห่วงใยบุตร
ระยะพึ่งพา
1-2 วันแรกหลังคลอดมารดาจะพูดแต่เรื่องของตน ประสบการณ์การคลอด อาการอ่อนเพลีย มากกว่าที่จะนึกถึงทารก
การประเมินภาวะสุขภาพ
Bowel movement
ใน 2-3 วัน มารดาอาจมีอาการท้องอืด
Bottom
ประเมินฝีเย็บและทวารหนัก เพื่อดูว่ามีการแยกของแผลฝีเย็บหรือไม่
Bonding and Attachment
พัฒนาการความรักใคร่ผูกพันของมารดาและบุตร
Bladder
มารดาหลังคลอดต้องปัสสาวะภายใน 6-8 ชั่วโมง
Breast and lactation
พยาบาลต้องประเมินเกี่ยวกับลักษณะหัวนมเต้านม มีปริมาณลักษณะน้ำนม
Blue
ประเมินว่ามารดาสามารถปรับตัวต่อบทบาทมารดาได้หรือไม่
Body temperature
2.Baby V / S
ความผิดปกติของร่างกาย รีเฟล็กซ์ของทารก ประเมินการดูดนม
Background
ประเมินภูมิหลังคลอดของมารดาเกี่ยวกับเศรษฐกิจ การตั้งครรภ์ การคลอด
Body Condition
ประเมินสภาพทั่วไปของมารดา เกี่ยวกับภาวะซีด ความอ่อนเพลีย การลุกจากเตียง
Belief
ความเชื่อมารดาหลังคลอดและครอบครัว
Belly and fundus
มดลูกหลังคลอดต้องมีการหดรัดตัวอยู่เสมอ มดลูกถูกต้องมีขนาดลดลงอยู่เรื่อย ๆ อย่างน้อยวันละครึ่งถึงหนึ่งนิ้ว
Bleeding an Lochia
24 ชั่วโมงแรก สิ่งที่ถูกขับออกต้องเป็นสีแดงสดต่อมาจะสีจาง ๆ
การพยาบาลมารดาและทารกในระยะหลังคลอด
การพักผ่อน
24 ชั่วโมงหลังคลอด
มารดายังคงจำเป็นที่จะต้องได้รับการนอนหลับพักผ่อนเพียงพอเพราะยังมี ความอ่อนเพลียอยู่
หลังคลอดใหม่ ๆ
หากมารดานอนไม่หลับ
ควรหาสาเหตุ เช่น อาการปวดหลัง
จัดสภาพแวดล้อมให้น่าอยู่และเงียบสงบ
มารดามักจะง่วงนอนเนื่องจากสูญเสียพลังงานในระยะคลอด
การออกกำลังกาย
บริหารกล้ามเนื้อหน้าท้อง และคอ
บริหารกล้ามเนื้อหน้าท้อง หลัง สะโพก
บริหารกล้ามเนื้ออก
การให้นมบุตร
ควรจัดตารางเวลาให้นมบุตร
วิธีการให้นมบุตร
คำแนะนำสำหรับมารดา
ควรให้คำแนะนำให้เห็นถึงคุณค่านมมารดา
ควรฟอกสบู่ที่เต้านม ตอนอาบน้ำเท่านั้น
การรับประทานอาหาร
อาหารที่ควรรับประทาน
ดื่มนมวันละ 2-3แก้ว ไข่วันละ 1 ฟอง
ดื่มน้ำวันละ 8-10 แก้ว และหลังจากให้นมบุตรควรดื่มน้ำ 1-2 แก้วทุกครั้ง
อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง
อาหารที่มีรสเข้มข้น อาหารหมักดอง หรือมีกลิ่นฉุน
งดแอลกอฮอล์ทุกชนิด
น้ำชา กาแฟ จะทำให้บุตรท้องผูก ปวดท้องและส่งผลให้การหลั่งน้ำนมลดลง
การทำความสะอาดร่างกาย
24 ชั่วโมงแรก
ต้องการความช่วยเหลือด้านการทำความสะอาดร่างกายทั่วไปและเฉพาะที่ ได้แก่ การเช็ดตัว การเปลี่ยนเสื้อผ้า
หลังจาก 24 ชั่วโมง
สามารถอาบน้ำ ฟอกสบู่ได้ตามปกติ และเช็ดตัวให้แห้ง โดยเฉพาะฝีเย็บและอวัยวะสืบพันธ์ภายนอก
การมีเพศสัมพันธ์
ควรงดมีเพศสัมพันธ์ในช่วง 4-6 สัปดาห์หลังคลอด
หากหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ไม่ได้ควรสวมถุงยางอนามัย
คลอดเอง 4 สัปดาห์สามารถมีเพศสัมพันธ์ได้ หากผ่าคลอดอาจรอให้ถึง 6 สัปดาห์แล้วมาตรวจแผลที่มดลูกก่อนว่าแห้งดี หรือยังแล้วจึงมีเพศสัมพันธ์ได้
การคุมกำเนิด
แบบชั่วคราว
ยาเม็ดคุมกำเนิด
ยาฉีดคุมกำเนิด
ยาฝังคุมกำเนิด
ถุงยางอนามัย
ห่วงอนามัย
แบบถาวร
หมันหญิง
หมันชาย
การส่งเสริมสัมพันธภาพระหว่างมารดาทารก
ส่งเสริมให้มารดามีโอกาสสัมผัสทารกใน ระยะ Sensitive period คือ ในระยะ 30-45 นาทีหลังคลอด
พยาบาลช่วยเหลือให้กำลังใจและให้คำแนะนำเกี่ยวกับการเลี้ยงดูบุตร
สร้างสัมพันธภาพระหว่างมารดากับทารก เช่น การพูดคุยการเรียกชื่อทารก การยิ้ม
กระตุ้นให้มารดาเกิดความรู้สึกที่ดีกับทารก
ให้เวลาแก่มารดาในการสร้างความคุ้นเคยกับทารก
จัดให้บิดา มารดา ทารกได้มีโอกาสอยู่ด้วยกันตามลำพังโดยเร็ว
การนำภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ามาผสมผสานในการดูแลสุขภาพมารดาทารก
ด้านมารดา
การนวด
ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือด
การเข้ากระโจม
กระตุ้นการไหลเวียนเลือด ขับน้ำคาวปลา
การอยู่ไฟ
ทำให้การไหลเวียนโลหิตดี มดลูกเข้าอู่เร็ว
การประคบสมุนไพร
กระตุ้นระบบไหลเวียนเลือด ลดอาการบวม
การทับหม้อเกลือ
ทำให้มดลูกเข้าอู่เร็ว กระตุ้นการไหลเวียนเลือด
ด้านทารก
การโกนผมไฟ
เชื่อว่าหากทารกได้รับการโกนผมไฟจะเป็นเด็กที่เลี้ยงง่าย ไม่ดื้อ ไม่ซน แข็งแรง และฉลาด
ตั้งชื่อบุตร
เชื่อว่าควรตั้งชื่อบุตรให้มีความหมายดีๆ
ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะสุขภาพของมารดาทารกในระยะหลังคลอดปกติ
ความเชื่อและวัฒนธรรม
หญิงตั้งครรภ์ต่างมีวัฒนธรรมต่างกันออกไปตามท้องถิ่นต่าง ๆ ที่อาศัยส่งผลให้มีความเชื่อในการปฏิบัติตนที่แตกต่างกันออกไป
ค่านิยม
หญิงตั้งครรภ์ที่มีความคิดเห็น และค่านิยมต่อการตั้งครรภ์ยอมรับ ปรับตัว และปฏิบัติตัวได้ดี สามารถยอมรับการตั้งครรภ์ และมีการเตรียมตัวเพื่อรับบทบาทการเป็นมารดาที่ดี
สิ่งแวดล้อม
สิ่งแวดล้อมที่เต็มไปด้วยสารเคมี มีผลต่อการสร้างอวัยวะของทารกและสุขภาพของมารดา รวมถึงปัจจัยเสี่ยงต่างๆที่กระทบต่อมารดาและทารก เช่น เศรษฐกิจ ความเครียด
ปัจจัยส่วนบุคคลของมารดา
อายุน้อยกว่า 20 ปี หรือมากกว่า 35 ปี
ระดับการศึกษาสูง การดูแลตนเองและทารกดีกว่า
ภาวะสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์
การสนับสนุนทางสังคม คือ มีบุคคลแสดงความรัก ความห่วงใย
บทบาทมารดา บิดา บุตรคนก่อนและบุคคลในครอบครัว
บทบาทมารดา-บิดา
ให้บิดามีส่วนร่วมในการเลี้ยงดูบุตร เช่น ช่วยอาบน้ำให้ลุก ช่วยเปลี่ยนผ้าอ้อมให้ลูก
การเข้าฟังคำแนะนำ การเลี้ยงดูด้วยนมแม่
ให้กำลังใจคุณแม่ขณะให้นมลูก
บทบาทของบุคคลในครอบครัว
บทบาทด้านการเลี้ยงดูบุตรหลาน ให้ความรัก ความอบอุ่น ในระหว่างเครือญาติอย่างเหนียวแน่น
ควรให้มีกิจกรรมร่วมกันของครอบครัวอีกหนึ่งชีวิตร่วมทั้งมีการแสดงความยินดี
วิถีการดำเนินชีวิตของมารดาหลังคลอดที่เปลี่ยนไป
การเลี้ยงดูบุตร
มารดาจะต้องคอยดูแลให้นมบุตร ซักผ้าของบุตร
มารดาจะพูดคุยหยอกล้อกับทารกบ่อยครั้ง โดยจะหอมแก้ม อุ้ม กอด
ต้องดูแลเอาใจใส่บุตรเป็นอย่างดี
ความรับผิดชอบ
มีการพูดคุยกันระหว่างสามีภรรยาในการร่วมมือกันเลี้ยงดูบุตร
ต้องหารายได้เพิ่มจากเดิมจะได้บริหารเงินให้เพียงพอกับสมาชิก
สามีภรรยามีเวลาในการดูแลบุตรและครอบครัว
ความเชื่อค่านิยม
มารดาจะนำกระเป๋าน้ำร้อนหรือก้อนหินที่ร้อน (วางบนเตาถ่าน) แล้วนำมาห่อผ้า มาวางที่หน้าท้องเพื่อให้หน้าท้องยุบ
การรับประทานหัวปลีจะทำให้น้ำนมไหลดีขึ้น
เมื่อลูกเป็นหวัดให้อาบน้ำด้วยยอดมะขาม
หญิงหลังคลอดใหม่ ๆ ต้องรับประทานพริกไทย เพื่อให้หน้าท้องยุบ
นางสาวเสาวนีย์ สุทธิการ
รหัสนักศึกษา 612901089