Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การพยาบาลเด็กและวัยรุ่นที่มีความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อและพันธุกรรม -…
การพยาบาลเด็กและวัยรุ่นที่มีความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อและพันธุกรรม
โรคเบาจืดในเด็ก
(Diabetes Insipidus- DI)
อาการและอาการแสดง
กระหายนํ้ามาก ดื่มนํ้ามาก (polydipsia)
อาการขาดน้ำอย่างรุนแรง
ปัสสาวะมากและบ่อย (polyuria) ปัสสาวะมากกว่า 4ลิตรต่อวัน
ภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรงจนช็อก / หมดสติ
การวินิจฉัย
การซักประวัติ ตามอาการและอาการแสดง
ตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการตรวจพิเศษ
serum osmolarity > 290 mmol/kg)
Urine osmolality < 150mOs/kg)
Urine specific gravity < 1.005 ในทารก และ < 1.010 ในเด็กโต
พยาธิสภาพ
ส่งต่อไปยัง ต่อมใต้สมองส่วนหลัง ให้หลั่งฮอร์โมน ADH
ADH มีหน้าที่ ควบคุมการหลั่งกลับของท่อหน่วยไต
Antidiuretic hormone (ADH) / Vasopressin สร้างจาก hypothalamus
เมื่อร่างกายขาด ADH
ปัสสาวะที่ขับออก ความจำเพาะต่ำ
ร่างกายขาดนํ้า
Na สูง
ท่อไตดูดกลับน้ำลดลง
การรักษา
ให้ฮอร์โทนทดแทน
รักษาสมดุลของสารน้ําและ electrolyte ให้ IV ป้องกันภาวะขาดน้ํา
รักษาที่ต้นเหตุที่ทําให้มีการหลั่งฮอร์โมน ADH ลดลง
รักษาตามอาการ
เป้าหมายในการรักษาโรคเบาจืด เพื่อให้ผู้ป่วยปลอดภัยจากภาวะขาดน้ํา
สาเหตุ
เกิดจากพยาธิสภาพ/ โรคในสมอง
ความผิดปกติของไต (nephrogenic diabetes insipidus)
กลุ่มอาการที่มีลักษณะของความผิดปกติในการกระหายนํ้า
ความผิดปกติของสมอง (hypothalamic /central diabetes insipidus)
เบาหวาน (Diabetes Mellitus)
โรคเบาหวานชนิดที่หนึ่ง
(TYPE 1 DIABETES MELLITUS, T1DM)
สาเหตุ
Genetic factor ความผิดปกติทางพันธุกรรม
ส่วนน้อยไม่ทราบสาเหตุ
ความผิดปกติของระบบ Autoimmune เป็นสาเหตุที่พบมากที่สุด 90%
ผลิต Insulin ลดลง/ ไม่สามารถผลิต Insulin ได้
ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย ไปทําลาย β-cell ที่ตับอ่่อน
พยาธิสภาพ
ขบวนการ cellular-mediated ของระบบ Autoimmune ที่ผิดปกติ
ไปทําลาย β-cell ใน Islet of Langerhans ของตับอ่อน
ตับอ่อนไม่สามารถผลิต Insulin ได้ เมื่อร่างกายไม่มีInsulin/ Insulin น้อย
ร่างกายจึงนํา carbohydrate ไปใช้ไม้ได้/ ไม่เพียงพอ
อาการและอาการแสดง
กระหายน้ํามาก
หิวบ่อย กินจุ
ปัสสาวะบ่อยและมาก
น้ําหนักลด
อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย คันตามผิวหนัง ติดเชื้อง่าย แผลหายช้า
ภาวะเลือดเป็นกรดจากคีโตน
คั่งในกระแสเลือด (diabetic ketoacidosis: DKA)
การรักษา
ให้ความรู้เกี่ยวกับโรค ชนิดที่เป็น การรักษา และเป้าหมายในการรักษา
การปรับขนาด Insulin ตามการกิน & การออกกําลังกาย
รักษาด้วย Insulin ทดแทน ในปริมาณที่เหมาะสมตลอดชีวิต
การคัดกรอง
ไม่มีการตรวจคัดกรอง
เบาหวานชนิดที่สอง
(TYPE 2 DIABETES MELLITUS, T2DM)
สาเหตุ
มักพบในเด็กอ้วน/ อ้วนมาก
จากการรับประทานอาหารที่มีพลังงานสูง ขาดการออกกำลังกาย
ร่างกายมีภาวะดื้อต่ออินซูลิน (insulin resistance)
พยาธิสภาพ
ระยะแรก
ตับอ่อนผลิต Insulin ได้ตามปกติ
ระยะต่อมา ภาวะดื้อ ต่อ Insulin เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ภาวะน้ำตาลในเลือดสูง
ตับอ่อน ผลิต Insulin ได้ไม่เพียงพอ
ุ
อ้วน >> ร่างกายดื้อต่อ Insulin
อาการและอาการแสดง
ปัสสาวะมาก + บ่อย หลับไปแล้วตื่นมาปัสสาวะ
มีีการเปลี่ยนแปลงของผิวหนัง (acanthosis
ระยะแรกยังไม่มีอาการ อาการมักค่อยเป็ นค่อยไป
บางรายอาจมีภาวะเลือดเป็ นกรดจากคีโตนคั่ง
เด็กจะอ้วนหรืออ้วนมาก
ภาวะแทรกซ้อน
Moderate hyperglycemia
Diabetic ketoacidosis (DKA)
Hypoglycemia
การวินิจฉัย
OGTT > 200 mg/dl
fasting blood sugar(FBS) > 126 mg/dl (ปกติ 80-120 มก./มล)
อาการและอาการแสดง ปัสสาวะมากและบ่อย กินเก่ง นํ้าหนักตัวลด
HbA1C > 6.5% ขึ้นไป
ตรวจระดับ Ketone จากปัสสาวะ
ตรวจระดับ autoimmune ได้ผลบวก
การคัดกรอง
ตรวจคัดกรองในเด็กอายุ > 10 ปีขึ้นไป
มีปัจจัยเสี่ยง 2 ใน 3 ข้อ
ตรวจร่างกาย พบ acanthosis nigricans
BP ≥ 130/85 mmHg
มีพ่อแม่พี่น้องเป็ น DM
การรักษา
ยากินไม่ได้ผล ให้เริ่มการรักษาด้วยยาฉีดอินซูลิน
ยาที่ใช้รักษาเบาหวานชนิดที่ 2 ในวัยรุ่น ปัจจุบันมียาเพียง 2 ชนิด คือ อินซูลินและ Metformin เท่านั้น
การปรับวิถีชีวิตด้วย อาหารสุขภาพ และการออกกาลังกาย
การควบคุมอาหารและการออกกาลังกายอย่างสมํ่าเสมอ
คำแนะนำ
การให้ความรู้โรคเบาหวาน
การให้อินซูลินที่เหมาะสม
แนะนําอาการและอาการแสดงของภาวะนํ้าตาลตํ่าในเลือดและภาวะนํ้าตาลในเลือดสูง
สอนการจดบันทึกข้อมูลอินซูลิน
สอนเรื่องการวางแผนโภชนาการที่เหมาะสม
การออกกําลังกายที่เหมาะสม
การเตรียมความพร้อมก่อนกลับบ้าน การมาตรวจตามนัด
ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
2.เสี่ยงต่อภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ เนื่องจากได้รับอินซูลินมากเกินไป
มีการสูญเสียความคงสภาพของผิวหนัง เนื่องจากการไหลเวียนโลหิตไปตามส่วนต่างๆของร่างกายลดลง
อาจมีภาวะเลือดเป็นกรด ไม่สมดุลของสารน้ำและอิเล็กโทรไลต์
4.บิดามารดาและเด็กมีความวิตกกังวลและขาดความรู้ในการปฏิบัติตัว
ภาวะพร่องไทรอยด์ฮอร์โมน (Hypothyroidism)
พยาธิสภาพ
สมองส่วนควบคุมการหลั่ง
การผลิต TH ถูกรบกวนจากความไม่สมดุลของสารอาหาร
ร่างกายเกิดความผิดปกติ
การสร้าง TH ไม่เพียงพอ
ประเภทของการขาดไทรอยด์ฮอร์โมน
แบ่งตามสาเหตุ
1.Primary hypothyroidism >> ผิดปกติที่ต่อมเอง >> ผลิต TH ลดลง
2.Secondary hypothyroid >> ผิดปกติจากขาด TSH
แบ่งตามระยะเวลาที่ตรวจพบ
อาการพบเมื่อแรกเกิด/ ขวบปี แรก
ภาวะ TH ตํ่าตั้งแต่แรกเกิด (Congenital hypothyroidism) / (Cretinism)
อาการแรกพบอายุ 1 ปี ขึ้นไป
ภาวะ TH ตํ่าภายหลัง (Acquired hypothyroidism)
อาการและอาการแสดง
ถ้าเป็นในวัยผ้ใหญ่ myxedema
นํ้าหนักเพิ่ม
ทนความหนาวไม่ได้
กล้ามเนื้ออ่อนแรง
อาการเหนื่อยง่าย
ถ้าเป็นชนิดที่เกิดหลังอายุ 2 ปี สติปัญญามักปกติ
ระยะต่อมา
cretinism หน้าตาที่เป็ นลักษณะเฉพาะของโรค
หน้าตาไม่น่ารัก ไม่ฉลาด ค่อนข้างซึม ไม่ว่องไว ปัญญาอ่อน
เจริญเติบโตช้า ตัวเตี้ยแคระชนิดไม่สมส่วน
ระยะ 3 เดือน
ร้องไห้น้อย ร้องเสียงแหบ
ติดเชื้อของระบบทางเดินหายใจบ่อย
กินนมน้อย นอนตลอดเวลา
ระยะ NEONATAL PEROID
ท้องป่อง (abdominal distention)
Edema
Large fontanelle
Hypothermia
สาเหตุ
3.ความผิดปกติที่เกิดจากการขาดธัยรอยด์ฮอร์โมนชั่วคราว (transient disorder)
ความผิดปกติจากการขาดไทรอยด์ฮอร์โมนที่เกิดขึ้นภายหลัง (acquired disorders)
การขาดไทรอยด์ฮอร์โมนแต่กําเนิด (congenital hypothyroidism)
การวินิจฉัย
TSH stimulation test
Thyroid ultrasound
Thyroid scan
E.K.G อาจพบว่าผิดปกต
CBC พบว่ามีภาวะซีด
ตรวจคัดกรองภาวะพร่องไทรอยด์แต่กําเนิด
ตรวจ TSH พบมีค่าสูง
ตรวจ T3, T4, FT4 พบค่า ตํ่ากว่าปกติ
ตรวจ free T4 และ TSH ในเลือด
การรักษา
ให้ Thyroid hormone ทดแทน ยากินที่นิยมใช้มี 3 ชนิด
sodium levothyroxine (L-thyroxine) ในรายที่เป็ นแต่กําเนิด
L-triiodothyronine (T3)
desiccated thyroid extract
ติดตามหลังการรักษา การเจริญเติบโตของร่างกาย
ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
ได้รับสารอาหารน้อยกวาความต้องการของร่างกายเนื่องจากการดูด
5.ท้องผูกเนื่องจากลําไส้มีการเคลื่อนไหวน้อยลง ซึ่งเป็ นผลจากการขาดไทรอยด์ฮอร์โมน
3.เสี่ยงต่อการเกิดอุณหภูมิต่ำ เนื่องจากการเผาผลาญในร่างกาย
6 .บิดามารดามีความวิตกกังวลและขาดความรู้เกี่ยวกับความผิดปกติที่บุตรเป็น
เสี่ยงต่อภาวะปัญญาอ่อนและพัฒนาการล่าช้า
มีภาวะพร่องไทรอยด์ฮอร์โมน เนื่องจากสร้างไทรอยด์ฮอร์โมนได้น้อย
ภาวะฮอร์โมนไทรอยด์สูง (Hyperthyroidism)
พยาธิสภาพ
อัตราการเผาผลาญสารสูงขึ้น
ร่างกายต้องใช้พลังงานเพิ่มมากขึ้น
หัวใจเต้นเร็ว เพื่อเพิ่มปริมาตรของเลือดที่ออกจากหัวใจ (cardiac out put)
ความดันเลือดซิสโตลิก (systolic) สูง
อาการและอาการแสดง
ตาโปน ส่วนใหญ่มักมีตาโปน ทั้ง 2 ข้าง / ข้างเดียว/ ไม่มีตาโปน
มีหนังมีสีชมพูเรื่อ ตัวอุ่น เหงื่ออกตลอดเวลา
ในเด็กเล็กอาจถ่ายปัสสาวะรดที่นอน
คอพอก ในเด็ก มักมีขนาดใหญ่ทั้งก้อน
การรักษา
รับประทานยาต้านไทรรอยด์ต่อเนื่อง เป็นระยะเวลานาน
การผ่าตัด นิยมตัดไทรอยด์ออกบางส่วน (Subtotal thyroidectomy)
ระดับฮอร์โมนในร่างกายเป็ นปกติ , ระงับอาการของฮอร์โมนไทรรอยด์มากเกินไป
ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
อ่อนเพลีย ไม่สุขสบายเนื่องจากพักผ่อนไม่เพียงพอจากพยาธิสภาพของโรค
วิตกกังวลเนื่องจากภาพลักษณ์เปลี่ยนแปลง
การเจริญเติบโตตํ่ากว่าเกณฑ์เนื่องจากร่างกายมีการเผาผลาญอาหารสูง
วิตกกังวลเนื่องจากขาดความร้เกี่ยวกับแผนการรักษาและการปฏิบัติตัว
สาเหตุ
มะเร็งของต่อมไทรอยด์
คอพอกเป็นพิษ
Graves’ Disease ความผิดปกติที่เกิด
ขึ้นกับระบบภูมิคุ้มกันของต่อมไทรอยด์
ต่อมไทรอยด์อักเสบเฉียบพลัน
การได้รับฮอร์โมนไทรอยด์มากเกิน
กล่มอาการดาวน์
ุ (Down’s Syndrome)
การรักษา
ให้การรักษาแบบประคับประคองตามอาการและภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น
ม่งเน้นให้เด็กสามารถช่วยเหลือตนเองได้ในชีวิตประจําวัน
ไม่สามารถรักษาให้หายเป็นปกติได้
ไม่มีการรักษาเฉพาะ
ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
ข้อวินิจฉัยที่ 5 เสี่ยงต่อการได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ
ข้อวินิจฉัยที่ 4 เสี่ยงต่อการมีบุตรคนต่อไปเป็นกลุ่มอาการดาวน์ซ้ำ
ข้อวินิจฉัยที่ 1 บิดามารดามีความเครียดและไม่ยอมรับสภาพของบุตรที่มีภาวะปัญญาอ่อน
ข้อวินิจฉัยที่ 2 บิดามารดาขาดความรู้ในการดูแลเด็กดาวน์
การวินิจฉัย
ตรวจวิเคราะห์โครโมโซมของทารก
ประวัติครอบครัว
Ultrasound
อาการและอาการแสดง
ภาวะแทรกซ้อน
Respiratory infection
Aspiration pneumonia
CHD >>> Ventricular Septal Defect (VSD)
อาการและอาการแสดง
กล้ามเนื้ออ่อนปวกเปี ยก (Hypotonia) ตัวนิ่ม
ภาวะต่อมไทรอยด์บกพร่อง
ภาวะปัญญาอ่อน
Mongoloid face
ปากเล็ก ลิ้นมักยื่นออกมา
สาเหตุ
โครโมโซมคู่ที่ 21 เกินไป 1 แท่ง
(มี 3 แท่งแทนที่จะมี 2 แท่ง)
โรคฟี นิลคีโตนเรีย
Phenylketonuria (PKU)
การวินิจฉัย
อายุ > 48 ชั่วโมงขึ้นไป + ได้กินนม/ โปรตีนทดแทน
(ถ้าทารกไม่ได้กินนม / ไม่ระบุเรื่อง การกินนม ในใบประวัติ จะไม่รายงานผลตรวจ Phe) หยดใส่
กระดาษซับเลือดให้เต็มวง ผึ่งให้แห้งที่อุณหภูมิห้อง ก่อนนําส่ง