Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 4.3 การพยาบาลมารดาที่มี ภาวะแทรกซ้อนในระยะคลอด (ต่อ) - Coggle…
บทที่ 4.3 การพยาบาลมารดาที่มี
ภาวะแทรกซ้อนในระยะคลอด (ต่อ)
9. ภาวะขาดออกซิเจนใน
ทารกในครรภ์ (Fetal distress)
:<3:
ความหมาย
ภาวะที่ทารกมีระดับออกซิเจนในเลือดต่ำ มีการคั่งของ
คาร์บอนไดออกไซด์ เลือดมีความเบ็นกรดมากทำให้มีผลกระทบ
ต่อระบบการไหลเวียนและสมองของทารกซึ่งสามารถพบได้ทุกอายุครรภ์
:<3:
สาเหตุ
เกิดจากความพิการแต่กำเนิดของทารกหรือมารดามีภาวะ
แทรกซ้อนในระยะคลอดจากการทำคลอดหรือจาก
ความผิดปกติต่างๆ
:<3:
อาการและ
อาการแสดง
พบ FHS ระยะแรกเร็วมากกว่า 160 ครั้ง/นาที
ต่อมาช้าลงน้อยกว่า 120 ครั้ง/นาที ร่วมกับมารดาให้
ทารกมีการเคลื่อนไหวน้อยลงกว่าปกติ
แรกคลอดทันที จะพบ Apgar Score ต่ำกว่า7คะแนน
ที่ 1,5 นาที มีลักษณะเขียว ไมหายใจเอง ตัวอ่อนปวกเปียก
ตอบสนองต่อการกระตุ้นลดลง หัวใจเต้นช้า
:<3:
การวินิจฉัย
พบความผิดปกติหรือภาวะแทรกซ้อนในมารดาขณะตั้งครรภ์
ได้แก่ ความดันโลหิตสูงหรือต่ำ ตั้งครรภ์เกินกำหนด รกเกาะต่ำ
รกลอกตัวก่อนกำหนดโรคหัวใจ และปอด การได้รับยาระงับความ
เจ็บปวด ขณะคลอดมดลูกหดรัดตัวรุนแรงตลอดเวลา
ทารกในครรภ์มีการเจริญเติบโตช้า, สายสะดือพลัดต่ำ,
สายสะดือพันคอ
:<3:
การรักษา
รายงานแพทย์ทันทีที่ประเมินภาะขาดออกซิเจนของทารกในครรภ์
และจัดท่ามารดาให้นอนตะแคงซ้ายและให้ออกซิเจนแก่มารดา
เตรียมการช่วยเหลือสำหรับการช่วยฟื้นคืนชีพทารกให้พร้อม
จัด Position ให้ทารกนอนหงาย cear air way โดยดูดสารคัดหลั่ง
ในปาก จมูก ในระยะแรกคลอดทันที
กระตุ้นการหายใจ โดยลูบทรวงอกหรือตบฝ่าเท้าเบาๆ
ให้ออกซิเจนทางหน้ากาก 4-5 ลิตร/นาที เช็ตตัวให้แห้งและห่อต้วยผ้า
ให้ได้รับความอบอุ่นวางไว้ Radiant warmer
สังเกตการณ์หายใจใน 2 ชั่วโมงแรก อย่างน้อยทุกนาที ประมินความรู้สึก
ด้วยการร้องและการตอบสนองของรูม่านตา
10. การตกเลือดหลังคลอดระยะแรก
(Early post-partum hemorhage)
:star:
ความหมาย
การมีเลือดออกทางช่องคลอดตั้งแต่ 500 cc ขึ้นไป
หลังจากสิ้นสุดระยะที่ 3 ของการคลอดทางช่องคลอด
หรือมากกว่า 10 cc สำหรับการผ่าตัดคลอด
:star:
สาเหตุ
เลือดออกจากคำแหน่งที่รกเกาะ ได้แก่ มดลูกไม่หดรัดตัว รกค้าง มดลูกปลิ้น
การฉีกขาดช่องทางคลอดและปากมดลูก
การแข็งตัวของเลือดผิดปกติ
:star:
อาการและ
อาการแสดง
ตรวจพบปริมาณเลือดที่ออกทางช่องคลอดมากกว่า 500 CC.
วัดสัญญาณชีพพบความตันโลหิตต่ำ ชีพจรเบาเร็ว
ซีดมาก อาจพบสาเหตุของการตกเลือระยะแรก เช่น มดลูกหดรัดตัวไม่ดี
การฉีกขาดของช่องทางคลอดและปากมดลูก รกลอกตัวช้า ออกไม่ครบจากภาวะรกค้าง รกเกาะลึกผิดปกติหรือมีรกน้อยค้างอยู่ในโพรงมดลูก
:star:
ภาวะแทรกช้อน
มีภาวะซีด อ่อนเพลีย อาเจียนหมดสติและส่งผลให้เกิดการติดเชื้อหลังคลอดได้
เกิดภาวะ Sheehan syndrome เกิดจากต่อมใต้สมองส่วนหน้าขาดเลือดไปเลี้ยง
ทำให้ไม่มีประจำเดือน เต้านมเล็กลง
เลือดออกมาก ควบคุมไม่ได้ อาจต้องคัดมดลูกเพื่อหยุดการเสียเลือด
กรณีเลือดออกรุนแรงและรักษาไม่ทันท่วงทีอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
:star:
การรักษา
การเตรียมผู้ป่วยก่อนคลอด ประเมินภาวะเสี่ยง ตรวจหาระดับ Hct เตรียมเลือด
เตรียมผู้ช่วยและวิสัญญีแพทย์
ขณะเจ็บครรภ์คลอด ควรระวังการใช้ยาแก้ปวด ยาสลบ ยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูก
ระวังการคลอดเร็วกว่าปกดิ หรือการคลอดยาวนาน
สวนปัสสาวะ
หลังคลอดทารกควรคลึงมดลูกจนมดลูกแข็งตัวดี
ควรทำคลอดรกอย่างถูกวิธี ไม่ควรดึงสายสะดืออย่างรุนแรง อาจทำให้มดลูกปลิ้นได้
ถ้ามีรกค้างไม่สามารถคลอดได้ ให้ทำการล้วงรก
8. หลอดเลือดฉีกขาดที่เยื่อหุ้มรก
(Vasa Previa)
:warning:
ความหมาย
velamentous insertion หมายถึง ภาวะที่สายสะดือเกาะที่เยื่อหุ้มรกโดยตรง
Vasa preia หมายถึง ภาวะที่สายสะดือเกาะที่เยื่อหุ้มรกและมีเส้นเลือด
พาดผ่านอยู่บริเวณปากมดลูกด้านใน และอยู่ให้ส่วนนำของทารก
Ruptured vasa prevs หมายถึง ภาวะ vasa previa ที่มีการฉีกขาดของ
เยื่อหุ้มรกและเส้นเลือดในบริเวณดังกล่าว
:warning:
สาเหตุ
เกิดจากสายสะดือเกาะที่เยื่อหุ้มรก หรือเรียกภาวะนี้ว่า
velamentous insertion หรือ insertion velamentosa
:warning:
อาการและ
อาการแสดง
มีเลือดออกเมื่อถุงน้ำคร่ำแตกลักษณะน้ำคล้ายงสีน้ำล้างเนื้อ
ร่วมกับมีอัตราการเต้นของหัวใจทารกผิดปกติ
:warning:
การวินิจฉัย
ตรวจภายในคลำชีพจรบริเวณเยื่อหุ้มรก
หากมีเส้นเลือดพาดผ่าน
ใช้กล้องส่องตรวจหาเส้นเลือดที่พาดผ่าน
เรียกว่า amnioscopy
:warning:
การรักษา
หากวินิจฉัยได้ก่อนอายุครรภ์ครบกำหนดและทารกปกติ ควรช่วยคลอดด้วยการ
ผ่าตัดคลอดก่อนจะมีอาการเจ็บครรภ์คลอด เพื่อหลีกเลี่ยงภาวะถุงน้ำคร่ำแตก
หากวินิจฉัยได้ขณะเจ็บครรภ์คลอดให้รีบผ่าตัดคลอดโดยเร็วที่สุด และเตรียม
ช่วยฟื้นคืนชีพทารกแรกเกิด รวมทั้งเตรียมเลือดให้ทารกอย่างเพียงพอ จะสามารถ
ช่วยชีวิตทารกได้
11. ภาวะสายสะดือพลัดต่ำ
(Prolapsed cord)
:red_flag:
ความหมาย
ภาวะที่สายสะดือเลื่อนลงมาอยู่ต่ำกว่าส่วนนำของทารก
อาจอยู่ในช่วงคลอดหรือโทรออกมานอกจากช่องคลอด
:red_flag:
ประเภท
Hidden prolapced of cord คือ สายสะดือเคลื่อนต่ำลงมาพอที่จะ
ถูกส่วนนำของทารกกดได้ถุงน้ำคร่ำอาจจะแตกหรือไม่แต่ก็ได้
Forelying prolapsed of cord คือ สายสะดือเลื่อนต่ำลงมา
ต่ำกว่าส่วนนำหรืออาจถึงปากมดลูกถุงน้ำคร่ำยังไม่แตก
Complete prolapsed of cord คือ สายสะดือพลัดออกมาจากพ้น
ปากมดลูกอยู่ในช่องคลอดถุงน้ำแตกแล้ว
:red_flag:
สาเหตุ
ถ้าส่วนนำหรือแนวของทารกในครรภ์
ผิดปกติ เช่น ท่าก้น ท่าขวาง
ตั้งครรภ์แฝด หรือบวมน้ำ
ทารกมีขนาดเล็ก
ถุงน้ําคร่ําแตกก่อนกําหนด
:red_flag:
ผลกระทบ
มารดา
จากการ C/S หรือ F/E ภาวะ
เศร้าโศกเสียใจจากทารกเสียชีวิต
ทารก
ขาดออกซิเจนและถึงแก่ชีวิตได้
:red_flag:
อาการแสดง
พบว่าสายสะดือโผล่ออกมาจากช่องคลอด
หรือมีความรู้สึกขัดตรงบริเวณช่องคลอดภายหลัง
จากถุงน้ำแตก PV พบสายสะดือพลัดต่ำกว่า
ส่วนนำของทารก
:red_flag:
การพยาบาล
จัดท่าป้องกันส่วนนำ กดสายสะดือโดยให้ก้นสูง เช่น knee chest position
หรือ sim’s position ใช้หมอนรองก้นให้สูงขึ้น
สวมถุงมือ sterile ดันส่วนนำไม่ให้กดทับสายสะดือจนกว่าจะสิ้นสุดลง
ห้ามดันสายสะดือที่โผล่ออกจากช่องคลอดกับเข้าไปด้านใน
ให้ใช้ผ้านุ่มชุบ NSS ที่อุ่นๆบริเวณสายสะดือที่โผล่ออกมา
ให้ออกซิเจน mask with bag แก่มารดา 8 ถึง10 ลิตรต่อนาที
DFIU ควรให้คลอดเองทางช่องคลอด ยกเว้นกรณี CPD ต้องผ่าตัดทางหน้าท้อง