Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
4.2.2 การพยาบาลหญิงตั้งครรภ์ที่มีเลือดออกในครึ่งหลังของการตั้งครรภ์ -…
4.2.2 การพยาบาลหญิงตั้งครรภ์ที่มีเลือดออกในครึ่งหลังของการตั้งครรภ์
1. ภาวะตกเลือดก่อนคลอด
การที่มีเลือดออกทางช่องคลอดหลังจากตั้งครรภ์ได้ 28
สัปดาห์ หรือน้ำหนักทารกเกิน 1,000 กรัม จนถึงก่อนเข้าสู่ระยะคลอด
การดูเเลรักษา
รับผู้ป่วยไว้ในโรงพยาบาล
ห้ามตรวจภายในและห้ามตรวจทางทวารหนัก (No PV, No PR)
3.ในกรณีที่เลือดออกไม่มากนักให้การดูแลรักษา
ซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด
ให้สารน้ำทดแทนในกรณีที่เลือดออกไม่มากนักให้เป็น5% dextrose in lactate Ringer solution
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ : ดูดเลือดผู้ป่วยไว้ 20 มล.
Complete Blood Count
Grouping and matching for whole blood หรือ pack red cell
Prothrombin time (PT), partial thromboplastin time (PTT)
Fibrinogen
Venous clotting time
บันทึกปริมาณสารน้ำเข้าออกในร่างกาย (intake/output)
การตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงดูตำแหน่งของรก
การดูแลขั้นต่อไปต้องนำสภาพของผู้ป่วย ทารก รก และระยะของการคลอด
2.ภาวะรกลอกตัวก่อนกำหนด
ภาวะที่มีการลอกตัวของรกที่เกาะในตำแหน่งปกติภายหลังอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ จนถึงก่อนทารกคลอด หากมีการลอกตัวของรกเกิดก่อนอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ถือว่าเป็นการแท้ง
สาเหตุ
มีประวัติภาวะรกลอกตัวก่อนกำหนดในครรภ์
จำนวนครั้งของการตั้งครรภ์ (parity)
สารปัจจัยเสี่ยงบางอย่าง
ความผิดปกติหรือเนื้องอกของมดลูก (myoma uteri)
แรงกระแทกทางหน้าท้อง (trauma)
การออกแรงกดต่อ inferior vena cava
สายสะดือสั้น
การลดขนาดอย่างฉับพลันของมดลูกขนาดใหญ่
ผลจากหัตถการของแพทย์ (iatrogenic trauma)
ภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์
ความผิดปกติที่รกเอง
Chorihemangioma เนื้องอกชนิดนี้พบมีเลือดออกได้ง่าย
Circumvallate placenta รกชนิดนี้มีเลือดออกบริเวณริมรกได้ง่าย
แบ่งตามพยาธิสภาพ
Concealed หรือ internal hemorrhage
Mixed หรือ combined hemorrhage ชนิดนี้พบได้มากที่สุด
Revealed หรือ external hemorrhage
แบ่งตามลักษณะทางคลินิก
Grade 1 (mild or mildly severe)
Grade 2 (moderate or moderately severe)
Grade 3 (severe)
การวินิจฉัย
การตรวจภายใน : คลำไม่พบรก ถุงน้ำคร่ำตึง
การตรวจรกหลังคลอด : จะพบมีเลือดคั่งอยู่ที่หลังรก
การตรวจพิเศษอื่น ๆ เช่น การใช้คลื่นเสียงความถี่สูงนั้น
การรักษา
แก้ไขภาวะซีด ภาวะ hypovolemia ภาวะขาดออกซิเจน
ถ้ามีภาวะ consumptive coagulopathy แก้ไขโดยการให้ fresh frozen plasma
ทำให้การตั้งครรภ์สิ้นสุดลงโดยเร็วและอย่างปลอดภัย
พยายามป้องกันและแก้ไขภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ heparin, fibrinogen
ในรายที่อายุครรภ์น้อยอาจให้การรักษาแบบประคับประคองหรือเฝ้ารอต่อไป
อาการและอาการแสดง
รายที่เป็นมากจะพบเลือดออกทางช่องคลอด
มดลูกหดรัดตัวมาก หรือแข็งเกร็ง มีอาการเจ็บครรภ์
กดเจ็บที่มดลูก (uterine tenderness) เฉพาะที่หรือทั่วไป
ภาวะแทรกซ้อนและการพยากรณ์โรคในมารดา
Consumptive coagulopathy
ภาวะไตล้มเหลวเฉียบพลัน
Uteroplacental apoplexy (Couvelaire uterus)
การตกเลือดตั้งแต่ระยะก่อนเจ็บครรภ์คลอด
Acute pituitary necrosis (Sheehan’s syndrome)
เยื่อบุโพรงมดลูกอักเสบในระยะหลังคลอด
ผลเสียอื่น ๆ จากการได้รับเลือดทดแทนมาก ๆ เช่น อาจติดเชื้อตับไวรัสอักเสบ
ภาวะแทรกซ้อนและการพยากรณ์โรคในทารก
การคลอดก่อนกำหนด (prematurity)
ภาวะ Asphyxia การลอกตัวของรกท าให้มีเลือดออกอยู่หลังรก
ทารกตายในครรภ์ ถ้าหากมี asphyxia นาน ๆ โดยไม่ได้รับการแก้ไข
3.ภาวะรกเกาะต่ำ (Placenta Previa)
ภาวะที่รกเกาะต่ำกว่าปกติ โดยเกาะลงมาถึงบริเวณส่วนล่างของผนัง
มดลูก (lower uterine segment)
4 ชนิด หรือระดับ (degree)
Marginal placenta previa (placenta previa type 2)
Partial placenta previa (placenta previa type 3)
Total placenta previa (placenta previa type 4)
Low – lying placenta (placenta previa type 1)
สาเหตุของภาวะรกเกาะต่ำ
อายุ ในกลุ่มสตรีตั้งครรภ์ที่มีอายุเกิน 35 ปี
จำนวนครั้งของการคลอด (parity)
ปัจจัยที่ทำให้หล่อเลี้ยง decidua เสียไป
จากการอักเสบติดเชื้อ หรือมี atrophic change
มีแผลบาดเจ็บหรือเป็นแผลจากการขูดมดลูก การผ่าตัดที่ตัวมดลูก
การสูบบุหรี่มาก ๆ (มากกว่า 20 มวนต่อวัน)
การผ่าท้องทำคลอดในครรภ์ก่อน
การวินิจฉัยภาวะรกเกาะต่ำ
จากประวัติอาการและอาการแสดง
เลือดออกทางช่องคลอดโดยไม่เจ็บ (painless
bleeding)
การตรวจหาตำแหน่งรกเกาะโดย
ตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง เป็นวิธีที่ทำง่าย รวดเร็ว เป็นที่นิยมในปัจจุบัน
Magnetic resonace imaging (MRI)
Placentography โดยอาศัยการถ่ายภาพรังสี
การตรวจภายใน
การรักษา
หลังเด็กและรกคลอดแล้ว ให้ยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูกให้เลือดอย่างพอเพียงเเละดูเเลให้ได้รับยาปฏิชีวนะ
ถ้าให้การรักษาตามข้อ 1 หรือระหว่างการรักษาข้อ 2 แล้วพบว่าเลือดออกมากให้รักษาแบบ active เพื่อท าให้การตั้งครรภ์สิ้นสุดลง
การรักษาขั้นต่อไป ต้องพิจารณาลักษณะและปริมาณเลือดที่ออก
การรักษาเบื้องต้น ได้แก่ การสังเกตอาการตกเลือด
5.ภาวะมดลูกแตก (Uterine Rupture)
ภาวะที่มีการฉีกขาดของผนังตัวมดลูกที่ตั้งครรภ์ หลังจากทารกโตพอที่จะมีชีวิตอยู่ได้หรือหลังอายุครรภ์ 28 สัปดาห์ และเกิดการฉีกขาดระหว่างตั้งครรภ์หรือระหว่างเจ็บครรภ์หรือระหว่างคลอดโดยไม่รวมการแตก
พยาธิสภาพของมดลูกแตก
Complete rupture รอยแตกทะลุชั้น peritoneum (Serosa)
Incomplete rupture รอยแตกไม่ทะลุชั้น peritoneum
ปัจจัยส่งเสริมให้เกิด
รอยแผลผ่าตัดจากเดิมแผลในการผ่าตัดคลอดทางหน้าท้อง หรือแยกผ่าตัดอื่น ๆ
การทำสูติศาสตร์หัตถการอย่างยาก เช่น การทำคลอดด้วยคีม
การบาดเจ็บบริเวณช่องท้องอย่างรุนแรง (Severe abdominal trauma)
เคยผ่านการตั้งครรภ์และคลอดบุตรมาจำนวนมาก (Grand multiparity)
การใช้ยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูก (Oxytocic drugs)
รกเกาะฝั่งลึกชนิด (Obstructed labor) จากการผิดสัดส่วนระหว่างศีรษะทารกกับช่องเชิง
กราน
ชนิดของภาวะมดลูกแตก
การแตกของแผลเป็นเก่าที่ตัวมดลูก
การแตกของมดลูกปกติเนื่องจากได้รับอันตรายบาดเจ็บ
การแตกขึ้นเองของมดลูก
การวินิจฉัย
อาการและอาการแสดงเตือนว่ามดลูกจะแตก
มดลูกหดรัดตัวตลอดเวลา (tetanic contraction)
ปวดท้องน้อยบริเวณเหนือหัวหน่าวอย่างรุนแรง จนกระสับกระส่าย
กดเจ็บบริเวณเหนือหัวหน่าว (suprapubic tenderness)
พบ Bandl’s (pathological retraction) ring
อาการและอาการแสดงของมดลูกที่แตกแล้ว
อาการปวดท้องน้อย จะทุเลาลง บางคนอาจบอกได้ว่ามีอะไรแยกออก
บางรายพบมีเลือดออกทางช่องคลอด
มีอาการช็อคหรือไม่ ขึ้นอยู่กับพยาธิสภาพของรอยแตก ว่ามีเลือดออกมากน้อยเพียงใด
เสียงหัวใจจะเปลี่ยนแปลงหรือหายไปขึ้นอยู่กับพยาธิสภาพที่มดลูก
การตรวจภายในพบว่าส่วนนำถอยกลับหรือสูงขึ้น หรือคลำไม่ได้ อาจคลำพบรอยแตก
ส่วนปัสสาวะอาจได้ อาจพบเลือดออกปัสสาวะด้วยถ้ามีฉีกขาดของกระเพาะปัสสาวะ
อาจคลำได้ก้อนหยุ่น ๆ ข้างมดลูก ถ้ามีเลือดเข้าไปใน broad ligament
การดูแลรักษา
นึกถึงภาวะมดลูกแตกเสมอในรายที่มีเหตุชวนให้เกิด
แก้ไขสาเหตุของภาวะมดลูกแตกคุมคาม ถ้าคลอดทางช่องคลอดไม่ได้ ก็ควรผ่าท้องทำคลอด
แก้ไขภาวะช็อค
Exploratory laparotomy ทุกรายทันที ไม่ว่าทารกจะมีชีวิตอยู่หรือไม่
เย็บซ่อมแซมหรือตัดมลูกขึ้นอยู่กับพยาธิสภาพของรอยแตก
4.ภาวะการแตกของ Vasa Previa
ภาวะที่เส้นเลือดของสายสะดือ หรือของรกซึ่งทอด
อยู่บนเยื่อหุ้มทารก(Fetal membranes) นั้น ได้ทอดผ่าน
Internal os
ปัจจัยส่งเสริม
ภาวะสายสะดือเกาะบนเยื่อหุ้มทารก (Velamentous insertion)
โดยอาจพบรกเกาะต่ำร่วม
ภาวะที่มีทารกน้อยร่วมด้วยชนิด Placenta succenturiata ร่วมกับมีภาวะรกต่ำด้วย
ครรภ์แฝด เนื่องจากรกของครรภ์แฝดคู่ มีโอกาสเป็นรกเกาะต ่า
การวินิจฉัย
อาการและอาการแสดง
ก่อนถึงน้ำคร่ำแตก
การตรวจภายในเห็นหรือคลำพบเส้นเลือดที่เต้นเข้าจังหวะ (Synchronous) กับเสียงหัวใจทารก
การส่งตรวจถุงน้ำคร่ำ(Amnioscopy) เห็นเส้นเลือดทอดบนเยื่อถุงน้ำคร่ำชัดเจน
การตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง
หลังถุงน้ำคร่ำแตกแล้ว
มีเลือดออกทางช่องคลอด
พบมีภาวะเครียด
การตรวจเลือดที่ออกทางช่องคลอดว่าเป็นเลือดของทารก
การตรวจรกและถุงน้ำคร่ำเป็นการวินิจฉัยย้อนหลัง (Retrospective)
การตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงโดยเฉพาะชนิด Color flow Doppler
การรักษา
ต้องนึกถึงภาวะนี้ไว้เสมอในรายรกเกาะต่ำครรภ์แฝดและทุกครั้งที่ทำการเจาะถุงน้ำคร่ำ
ถ้าวินิจฉัยได้ก่อนถุงน้ำคร่ำแตก ให้ผ่าท้องทำคลอด
หลังถุงน้ำคร่ำแตกแล้วต้องทำให้การตั้งครรภ์สิ้นสุดลงทันที
ถ้าทำได้ไม่ยากอาจช่วยคลอดด้วยคีม
ผ่าท้องทำคลอด
ถ้าเด็กตายแล้วปล่อยให้คลอดเอง