Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การพยาบาลเด็กที่มีปัญหาระบบประสาทกล้ามเนื้อ และกระดูก - Coggle Diagram
การพยาบาลเด็กที่มีปัญหาระบบประสาทกล้ามเนื้อ และกระดูก
การพยาบาลเด็กที่มีปัญหาระบบประสาท
ความไม่รู้สึกตัว
ภาวะไม่มีการตอบสนอง ไม่ตอบสนองสิ่งเร้า สิ่งเร้าจะรุนแรงหรือก่อให้เกิดความเจ็บปวด
ระดับความรู้สึกตัว
รู้สึกตัวดี (Full consciousness)
ผู้ป่วยตื่น รู้สึกตัวดี รับรู้เวลา บุคคล สถานที่ เป็นปกติ พฤติกรรมเหมาะสมกับวัยของเด็ก
รู้สึกสับสน(Confusion)
ผู้ป่วยสับสน มีความผิดปกติเกี่ยวกับการตัดสินใจ
รับรู้ผิดปกติ(Disorientation)
ผู้ป่วยไม่รับรู้ต่อเวลา บุคคล สถานที่ ระดับความรู้สึกตัวลดลง
รู้สึกง่วงงุน(Lethargy/Drowsy)
ผู้ป่วยเคลื่อนไหวได้เล็กน้อย มีอาการง่วงงุน พูดช้าและสับสน เมื่อกระตุ้นด้วยสิ่งเร้าหรือปลุกผู้ป่วยจะโต้ตอบได้ปกติ *ถ้ากระตุ้นสิ่งเร้าแล้วผู้ป่วยไม่สามารถตอบโต้ได้ Obtundation
ระดับความรู้สึก stupor
ผู้ป่วยไม่รู้สึกตัว หลับลึก สามารถตอบสนองสิ่งเร้าที่รุนแรงและกระตุ้นซ้ำๆ กันหลายครั้ง
การเคลื่อนไหว หรือ การส่งเสียงครางเบาๆ การตอบสนองค่อนค่างช้า
หมดสติ(Coma)
ผู้ป่วยไม่รู้สึกตัว ไม่ตอบสนองทั้งด้านการเคลื่อนไหวหรือวาจา ต่อสิ่งกระตุ้นต่างๆ
สิ่งกระตุ้นที่ก่อให้เกิดความเจ็บปวด
ท่าทาง(Posturing)
ไม่รู้สึกตัว
Decorticate posturing ท่านอนเด๊กนอนหงาย งอแขน 2 ข้าง เข้าหาตัว ในระดับไหล่ กำมือแน่นและงอมือทั้ง 2 ข้าง ขา 2 ข้าง เหยียดปลายเท้าออก และงอปลายเท้าเข้าหากัน โดยท่านอนแบบนี้พบในเด็กหมดสติ*มีการทำลายของเนื้อเยื่อสมองส่วน Cerebral cortex อย่างรุนเเรง
หมดสติ
Decerebrate posturing ท่านอนเด็กนอนหงาย แขนทั้ง 2 ข้างเกร็ง เหยียดออกและคว่ำแขนลงโดยบิดข้อมือออกด้านข้าง ขาทั้ง 2 ข้างเกร็ง เหยียดออกและแยกออกจากกันพบในเด็กหมดสติ*สมองส่วน Midbrain ไม่สามารถทำงานได้ปกติ
ปฏิกิริยาสะท้อนกลับ (Reflexes)
ในช่วงหมดสติระดับลึก (Deep coma) พบว่า reflexes ต่างๆของเด็กจะหายไป
ภาวะชักจากไข้สูง(Febrile convulsion)
ชักสัมพันธ์กับการมีไข้ ไม่ได้เกิดจากการติดเชิ้อของระบบประสาทหรือความไม่สมดุลย์ของเกลือแร่ เด็กอายุ > 1 เดือน (เด็กไม่เคยชักโดยไม่มีไข้มาก่อน)
ปัจจัยเสี่ยงของการชักซ้ำ
อายุ โดยเฉพาะเด็กมีอาการชักโดยไม่มีอาการไข้มาก่อน
มีความผิดปกติของระบบประสาทก่อนมีอาการชัก
ประวัติการชักของสมาชิกในครอบครัว
ไข้เกิดร่วมกับการติดเชื้อ
สาเหตุ
ติดเชื้อในระบบ ที่ไม่ใช่ระบบประสาท เช่น ติดเชื้อระบบทางเดินอาหารทางเดินปัสสาวะ ทางเดินหายใจ
อาการ
มีอาการชักเมื่ออณุหภูมิสูงกว่า 39 องศาเซลเซียส ชักเกิดภายใน 24 ชม.แรกที่เริ่มมีไข้ เกิดในเด็กอายุ 3 เดือน ถึง 5 ปี พบมากอายุ 17-24 เดือน
ชนิดของการชักจากไข้สูง
Simple febrile seizure (primary febrile seizure)
ไข้รัวมกับชักในเด็กอายุ 6 เดือน - 5 ปี
ชักทั้งตัว (generailzed seizure)
เกิดสั้นๆ ไม่เกิน 15 นาที
ไม่มีการชักซ้ำในการเจ็บป่วยครั้งเดียวกัน
ก่อน - หลัง ชักไม่มีอาการทางระบบประสาท
Complex febile seizure
ชักเป็นแบบเฉพาะที่หรือทั้งตัว (Local or Generalized seizure)
ชักนานกว่า 15 นาที
เกิดการชักซ้ำในการเจ็บป่วยครั้งเดียวกัน
หลังชักมีความผิดปกติทางระบบประสาท
เด็กชักชนิด complex มีอัตรเสี่ยงสูงที่เกิดโรคลมชัก แพทย์ให้ยากันชัก เช่น Phenobarbital หรือ Valproic acid
ประเมินสภาพ
ซักประวัติ
ไข้ ติดเชื้อ ประวัติครอบครัว การได้รับวัคซีน โรคประจำตัว ประวัติชัก เวลาการชัก
ประเมินสภาพร่างกาย
การตรวจร่างกาย
ตรวจทางห้องปฏิบัติการ
การตรวจพิเศษอื่นๆ
โรคลมชัก (Epilepsy)
อุบิตการณ์
พบบ่อยในเด็กโรคระบบประสาท พบได้ร้อยละ 4 - 10
เด็อที่มีอุบัติการณ์บ่อยคือ 2-5 ปี เมื่ออายุบชเพิ่มขึ้นอุบัติการณ์จะลดลง
เกิดในเพศชายมากว่าเพศหญิง
สาเหตุ
ทราบสาเหตุ
ติดเชื้อระบบประสาทส่วนกลาง ความผิดปกติทั้งหมด
ไม่ทราบสาเหตุ
จากความผิดปกติของ Neurotransmission เกิดความผิดปกติของยีน
กลุ่มที่หาสาเหตุไม่ได้
มีพยาธิสภาพในสมอง อยู่ในกลุ่ม Symtomatic epilepsy
อาการและอาการแสดง
Preictal period ระยะก่อนอาการชัก
อาการนำ (Seizure prodromes)
อาการบางอย่างนำก่อนอาการชัก อาจเกินนานหลายนาที ชั่วโมงก่อนชัก ไม่มีอาการจำเพาะระหว่างการเกิดจะไม่มีอาการเปลี่ยนแปลงของคลื่นไฟฟ้าสมอง
อาการเตือน (Aura)
ลักษณะอาการเตือนแตกต่างกันตามตำแหน่งของสมอง เช่น ปวด ชา เห็นภาพหลอน
Lctal event หรือ Peri-ictal period. ระยะที่เกิดอาการชักมีระยะเวลาตั้งแต่วินาที จนถึงนาที ไม่นานเกินครึ่งชั่วโมง
เกิดในระยะเวลาสั้นๆ ไม่เกิน 5 นาทีและหยุดเอง มีส่วนน้อยที่ชักและดำเนินต่อเนื่องเป็น Status epilepticus
1.เกิดทันทีทันใด
เกิดขึ้นเองในบางครั้งมีปัจจัยกระตุ้น
ส่วนใหญ่มีลักษณะเหมือนกันทุกครั้ง
Postictal peroid ระยะเวลาชักสิ้นสุดลง มีการเปลี่ยนแปลงคลื่นไฟฟ้าสมอง เกิดนานหลายวินาทีถึงหลายวันก็ได้ ส่วนใหญ่ไม่เกิน 24 ชั่วโมง มีอาการ ได้แก่ สับสน อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ
Postical paralysis หรือ Todd’s paralysis กล้ามเนื้ออ่อนแรงเฉพาะที่
Automatism เคลื่อนไหวร่างกายไปอัตโนมัตขณะชักมักเป็นการเคลื่อนไหวหรือพฤติกรรมที่มีความสัมพันธ์ของกล้ามเนื้อไม่มีจุดประสงค์แต่เลียนแบบท่าทางปกติ เช่น เคี้ยวปาก กระพริบตาถี่ๆ ตีมือคว่ำหงายสลับกัน
ชนิดของโรค ลมชักและกลุ่มอาการชัก
อาการชักเฉพาะที่ตามด้วยอาการชักทั้งตัว (Focal with secondarily generalized seizures)
ชักเกร็งกระตุกทั้งตัว เป็นอาการชักเฉพาะที่ซึ้งมีอาการเริ่มจากส่วนหนึ่งของร่างกายแล้วค่อยๆ กระจายไปยังส่วนที่อยู่ใกล้ๆต่อไปเรื่อยๆ
อาการชักทั้งตัว (Generalized seizures) เกิดการเสียหน้าที่ของสมองทั้ง 2 ซีก
อาการชักเหม่อ (Absence)
เหม่อลอย ไม่รู้สึกตัวชั่วครู่ เกิดขึ้นทั้นทีเป็นระยะเวลาสั้นๆ
อาการเกร็งกระตุก (Tonic clonic seizures
ชักเกร็งกระตุกทั้งตัว ผู้ป่วยผมดสติ เกร็งกล้ามเนื้อทั้งตัวไม่นานเกิน 30 วินาที ตามด้วยกล้ามเนื้อกระตุกเป็นจังหวะ นานประมาณ 1-2 นาที ทั่วไประยะไม่นานเกิด 5 นาที
อาการชักกระตุก (Clonic seizures)
ชักมีลักษณะกระตุกเป็นจังหวะของการชัก
อาการชักเกร็ง (Tonic seizures)
ลักษณะเกร็งแข็งจากกล้ามเนื้อมีความตึงตัวมากขึ้น เกิดนานประมาณ 2-10 วินาที มีอาการแขนขาเหยียดตรง
อาการชักตัวอ่อน (Atonic seizures)
ชักที่เสียความตึงตัวของกช้ามเนื้ออย่างทันที เวลา 1-2 วินาที พบในผู้ป่วยอายุน้อยกว่า 5 ปี และในรายที่พัฒนาการช้า
อาการชักสะดุ้ง (Myoclonic seizures)
ชักมีลักษณะสะดุ้ง มีการหดตัวของกล้ามเนื้ออย่างรุนแรงและรวดเร็วมาก อาการคล้านสะดุ้งตกใจ ชักแต่ละครั้งสั้นมากใช้เวลาไม่กี่วินาที
เยื่อหุ้มสมองอักเสบ(Meningitis)
อุบัติการณ์
เกิดช่วงหน้าหนาว เกิดจากเชื้อ นิวโมคอคคัส H. Influenza
พบในเพศชายมากกว่าหญิง เด็กอายุ 2เดือน-7ปี
เชื้อเข้าหูชั้นกลางอักเสบ (Otitis media)
Neisseria meningococcus พบในเด็กและวัยรุ่น เชื้อติดต่อทางเดินหายใจ น้ำมูก น้ำลาย
อาการ
ไข้สูง หนาวสั่น มีอาการคอเข็ง (Nuchal rigidity คือ มีแรงต้านเมื่อก้มคอผู้ป่วย) ตรวจพบ Kernig sign และ Brudzinski sign
การประเมินสภาพ
CSF
ค่าปกติน้ำไขสันหลัง ปกติไม่มีสี
ความดัน 75-180 มม.น้ำ (5-15 มม.ปรอท)
ไม่มีเม็ดเลือดแดงเม็ดเลือดขาว
โปรตีน 15-45 mg/100 ml (1% ของ serum protein)
กลูโคส 50-75 mg/100 ml
คลอไรด์ 700-750 mg/100 ml
Culture & Latex agglutination
โรคไข้กาฬหลังแอ่น (Meningococcal Meningitis)
เชื้อสาเหตุ
เชื้อแบคทีเรีย Neisseria meningitides แบคทีเรียแกรมลบ
การเก็บตัวอย่างส่งตรวจ
วิธีทางชีวเคมี และ PCR (กรณีเก็บเชื้อตัวอย่างบริสุทธ์)
ตรวจหาค่า Minimum inhibition concentration (MIC)
Seminesred-PCR
วิธีการติดต่อ
เชื้อกระจายจากช่องปาก ช่องจมูกจากคนหนึ่งสู่อีกคนโดยตรง ผ่านระบบทางเดินหายใจ
อาการ
ไข้ ปวดศีรษะรุนแรง อาเจียน คอเเข็ง อาจมีผื่นแดง จ้ำเลือด(pink macules) อาจะเกิดภาวะช็อคมาด้วยอาการสำคัญ
Meningococcemia
Acute ปวดศีรษะ เจ็บคอไอ ตามด้วย ไข้สูง หนาวสั่น ผื่นแดงจ้ำตามตัว 2-3 วันต่อมา จะกลายเป็นสีดำคล้ำจนเป็นสะเก็ดสีดำ มีผื่นหลังไข้ขึ้น 24-48 ชั่วโมง
Chronic พบน้อย มีไข้ ผื่นตามผิวหนัง ปวดและเจ็บข้ออยู่เป็นเดือน ไข้จะเป็นๆหายๆ
Fulminant เป็นอย่างรุนแรง ระบบไหลเวียนโลหิตไม่ทำงาน ไข้สูงทันทีอ่อนเพลียมาก หลอดเลือดตีบทั่วร่างกาย
รักษา
Glucocorticoid therapy ก่อนให้ยาปฏิชีวนะ 15 นาที
ยาปฏิชีวนะ เช่น Ceftriaxome/PGS/Chloramphenicol
รักษาแบบประคับประคอง
ภาวะไม่รู้สึกตัวกับความดันในสมองสูง
อาการ
ศีรษะโตแต่กำเนิด กระหม่อมหน้าโป่ง ศีรษะโตเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับทรวงอก (OF circumference > C circumference 2.5 cms), ปวดศีรษะ ซึม ไม่ดูดนม อาเจียนพุ่ง
รักษา
รักษาด้วยยาขังปัสสาวะ Acetazolamide ชะลอการสร้างน้ำหล่อสมองและไขสันหลัง 25-50%
ผ่าตัดใส่สายระบายน้ำในโพรงสมอง (External Ventricular Drainage,EVD,Ventriculostomy)
ผ่าตัดใส่สายระบายน้ำโพรงสมองสู่ร่างกายกาย ช่องท้อง หัวใจ ปอด ใต้เยื่อหุ้มสมอง
โรคแทรกซ้อนจากการผ่าตัด(Complication)
การทำงานผิดปกติของสายระบาย มีการอุดตันหรือระบายมากไป
ติดเชื้อของสายระบาย
การอุดตันของสายระบาย
ภาวะระบายน้ำโพรงสมองมากเกิน
ภาวะโพรงสมองตีบแคบ
เลือดออกในศีรษะ
ไตอักเสบ
รักษา IICP
รักษาสาเหตุที่ทำให้เกิด IICP เช่น เนื้องอก การอุดกั้นทางเดินน้ำไขสันหลัง
นอนราบศีรษะสูง 15-30 องศา
กรณีไม่รู้สึกตัว แพทย์จะใส่ท่อหลอดลมคอช่วยหายใจ PaCO2 ในหลอดเลือดแดง 30-35 mmHg
ให้ยาขับปัสสาวะ
ภาวะไม่รู้สึกตัวร่วมกับกล้ามเนื้ออ่อนแรง
อาการ
มีก้อนที่หลัง หรือหน้าผาก ขาอ่อนแรงทั้งสองข้าง ปัสสาวะ อุจจาระ ตลอดเวลา
Spina Bifida ความบกพร่องของกระดูกไขสันหลัง ถุงยื่นจากกระดูกไขสันหลัง พบบ่อยสุด Lumbaosacrum
Occulta ผิดปกติกระดูกสันหลังส่วน Vetebral arches ไม่รวมตัว เกิด L5 หรือ S1
Cystica ผิดปกติของการปิดของส่วนโค้งกระดูกสันหลัง หรือ เยื่อหุ้มสมองผ่านกระดูกออกมาให้เห็นเป็นถุงหรือก้อน
Meningocele ก้อนหรือถุงน้ำประกอบด้วยเยื่อหุ้มสมอง ไม่เกิดอัมพาต
Myelomeningocele หรือ Meningomyelocele กระดูกสันหลังผิดปกติ พบบ่อย อาจเกิดความพิการ ความรุนแรงเกิดขึ้นกับตำแหน่ง ขับถ่ายผิดปกติ เท้าปัก หดรั้งของข้อ สมองบวมน้ำ
รักษา
§Spida bifida occulta ไม่จำเป็นต้องรักษา ชนิด Cystica ต้องผ่าตัดใน 24-48 ชั่วโมง
ภาวะไม่รู้สึกตัวร่วมกับสติปัญญาบกพร่อง
อาการ
ไม่รู้สึกตัว เกร็งเมื่อกระตุ้น หายใจไม่มีประสิทธิภาพ ดูดกลืนบกพร่อง
ประวัติ
สมองขาดออกซิเจน นึกถึง Cerebral palsy
สมองพิการ (CO : Cerebral palsy)
กล้ามเนื้อหดเกร็ง (Splastic)
Auadriplegia ความผิดปกติของกล้ามเนื้อแขนขา 2 ข้าง คอและลำตัวอ่อนผิดปกติ ศีรษะเล็ก น้ำลายไหล
Diplegia มีความผิดปกติกล้ามเนื้อแขนขาทั้ง 2 ข้าง ขาเป็นมากกว่าแขน
Hemiplegia มีความผิดปกติที่แขนซีกใดซีดชกหนึ่ง
Extrapyramidol cerebral palst (athetoidsis) การเคลื่อนไหวผิดปกติตลอดเวลาขณะตื่น บังคับส่วนต่างๆของร่างกายให้ไปในทิศทางที่ต้องการไม่ได้ กล้ามเนื้อทอนปวกเปียก
Ataxia cerebral palsy เดินเซ ล้มง่าย กล้ามเนื้อตึงตัว สติปัญญาปกติ
Mixed type หลายอย่างร่วมกัน
อาการ
พัฒนาการล่าช้า โดยเฉพาะการเคลื่อนไหว การทรงตัวผิดปกติ
ปัญญาอ่อน
อาการอื่นๆร่วม เช่น ชัก หูหนวก ตาบอด รับรู้ผิดปกติปัญญาด้านการพูด
การพยาบาลเด็กที่มีปัญหากระดูกกล้ามเนื้อ
โรคกระดูกอ่อน (Ricket)
พบมากอายุ 6 เดือน-3ปี จากการขาด วิตตามินดี
สาเหตุ
ความผิดปกติของการเผาผลาญ วิตตามินดี
ความผิดปกติของการเผาผลาญแคลเซียมจากโรคของลำไส้
โรคไตบางชนิดทำให้ดูกแคลเซียมและฟอตเฟส
ฟอสเฟตต่ำ (Hypophosphatasia) จากขาด Alkaline Phospharase
อาการ
ความตึงตัวกล้ามเนื้อน้อย กล้ามเนื้อหย่อน อ่อนแรง หลังแอ่น ปีแรกจะมีความผิดรูป ได้แก่ โลกะโหลกใหญ่กว่าปกติ รอยต่อกระหม่อมปิดข้า
รักษา
แบบประคับประคอง ใช้หลักการรักษากระดูกหักทั่วไป
รักษาสาเหตุ เช่น ให้วิตตามินดี
ป้องกัน
รับแสงแดดช่วงเช้าและเย็น
รับประทางอาหารมีโปรตีนและแคลเซียม
ให้วิตตามินดี 200 หน่วยต่อน้ำหนักตัว
เลี่ยงการใช้ยาที่ขัดขวางการดูดซึมแคลเซียม
Bone and Joint infection
การติดเชื้อในกระดูก (osteomyelitis) และข้อ (septic arthitis)
Definite ติดเชื้อกระดูกอย่างแน่นอน
ตรวดจพบเชื้อโรคจากกระดูกหรือเนื้อติดกับกระดูกผลตรวจแสดงถึงการติดเชื้อ
Probable น่าจะติดเชื้อที่กระดูก
ติดเชื้อในเลือด ร่วมกับลักษณะทางคลินิคและถาพรังสี
Likely คล้ายติดเชื้อที่กระดูก
ภาพรังสีเข้าได้กับการติดเชื้อที่กระดูกตอบสนองดีต่อยาปฏิชีวนะโดยไม่พบเชื้อจากการเพาะเลี้ยง
การวินิจฉัยการติดเชื้อที่ข้อ
พบเชื้อที่เป็นสาเหตุ ถ้าไม่พบ ต้องมีอาการ 5 ใน 6
อุณหภูมิ >38.3 องศาเซลเซียส
มีอาการปวดข้อ
ปวดมากเมื่อขยับ
ข้อบวม
มีอาการทาง systemic ไม่พบพยาธิสภาพอื่นๆร่วม
ตอบสนองดีต่อยาปฏิชีวนะ
Osteomyelitis
อุบัติการณ์
พบในเด็กอายุน้อยกว่า 13 ปี ติดเชื้อที่กระดูกท่อนยาว femur tibia humerys มักเป็นตำแหน่งเดียว
สาเหตุ
เชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา เข้าสู่กระดูกจากการทิ่มเเทง การแพร่กระจายจากกระเเสเลือด
วินิจฉัย
ประวัติ
มีอาการปวด เด็กเล็ก แสดงออกโดยไม่ใช้แขน ขา ทารกนอนนิ่งไม่ขยับแขนข้างที่เป็น (pseudoparalysis) เด็กโตบอกตำแหน่งปวดได้
ตรวจร่างกาย
ปวด บวม แดง ร้อน ปวดมากขึ้นถ้ากดบริเวณนั้น
การตราวจทางห้องปฏิบัติการ
ผล CBC พบ Leucocytosis
การตรวจทางรังสี
Plain flim พบเนื้อเยื่อส่วนลึกบวม โดยเฉพาะบริเวณ metaphysis
Bone scan ได้ผลบวก บอกตำแหน่งเฉพาะ
MRI พบ soft tissue abcess
Bone marrow edema ค่าใช้จ่ายสูง ทำตอนหลับ
รักษา
ยาปฏิชีวนะ
ผ่าตัด เอาหนอง ชิ้นเนื้อ กระดูกตายออก
อาการแทรกซ้อน
กระดูกและเนื้อเยื่อตาย
กระทบต่อ physis
ข้ออักเสบติดเชื้อ (septic arthritis)
สาเหตุ
เชื้อเข้าสู่ข้อ เช่น การทิ่มแทงเข้าในข้อ
รักษา
ให้ยาปฏิชีวนะ
ผ่าตัด ได้แก่ Arthrotomy and drainage เพื่อระบายหนอง
ภาวะแทรกซ้อน
Growth plate ถูกทำลายการเจริญเติบโตเสียไป
ข้อเคลื่อน (Dislocation)
ข้อถูกทำลาย (joint destruction)
หัวกระดูกข้อสะโพกตายจากการขาดเลือด (avascular necrosis)
Tuberculous Osteomyelitis and Tuberculous Arthitis
สาเหตุ
เชื้อMycobacterium tuberculosis เข้าสู่ปอดโดยการหายใจ
อาการ
แสดงอาการหลังติดเชื้อ 1-3ปี เกิดเป็นโพรงหนองที่ไม่มีการอักเสบ
รักษา
ให้ยาต้านวัณโรค
ผ่าตัด การตรวจชิ้นเนื้อ
อาการแทรกซ้อน
กระดูกสันหลังค่อมหรืออาการกดประสาทไขสันหลัง
Club Foot (เท้าปุก)
สาเหตุ
อาจเกิดจาก gene และปัจจัยส่งเสริม เช่น แม่สูบบุหรี่ขณะตั้งครรภ์ อุบัติการณ์2-4เท่า ติดเชื้อในครรภ์
การวินิจฉัย
เท้าจิกลงบิดเอียงเข้าด้านใน ควรแยกระหว่างเท้าปุกที่สามารถหายได้เองจากผลของท่าของเท้าที่บิดขณะอยู่ในครรภ์
รักษา
การดัดและใส่เฝือก
การผ่าตัด
การผ่าตัดเนื้อเยื่อ ทำในอายุ<3 ปี
การผ่าตัดกระดูก ทำในอายุ 3-10 ปี
การผ่าตัดเชื่อมข้อกระดูก ทำในช่วงอายุ 10 ปี
ฝ่าเท้าแบน Flat feet
อาการ
อาจมีตาปลาหรือผิวหนังฝ่าเท้าจะหนาผิดปกติ
รองเท้าผู้ป่วยจะสึกเร็ว
ปวดฝ่าเท้า
รุนแรง อาจปวดน่อง เข่า สะโพก
สาเหตุ
พันธุกรรม
การเดินที่ผิดปกติ เช่นเดินแบบเป็ด
เกิดของข้อเท้าฉีกขาด
โรคเกี่ยวกับสมองหรือไขสันหลัง
รักษา
พบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ใส่รองเท้าที่กว้างและมีขนาดพอดี
อย่ารักษาตาปลาด้วยตนเอง
ใส่แผ่นรองเท้าเสริม
อาจใช้ ultrasound หรือ laser เพื่อบรรเทาปวด
Cerebral palsy
สาเหตุ
เกิดขึ้นก่อน/ระหว่าง/หลังคลอด
ก่อนคลอด
สาเหตุการติดเชื้อ
มารดาเป็นโรคแทรกซ้อน ได้แก่ ความดันโลหิตสูง
ระหว่างคลอด/หลังคลอด
ปัญหาระหว่างคลอด : คลอดยาก เนื้อสมองเจริญไม่สมบูรณ์ต้องอาศัย ระยะเวลา6ปี ระบบประสาทจึงทำงานโดยสมบูรณ์ ช่วยอายุ 2 ปีแรก ถือเป็นช่วงที่ ีกสรเจริญที่รวดเร็วเกือบ 80% ของทั้งหมด
การเคลื่อนไหว 4 ประเภท
Spastic CP กล้ามเนื้อเกร็งแน่น
Ataxic CP กล้ามเนื้อยือหดอย่างไม่เป็นระบบระเบียบ
Athetoid CP กล้ามเนื้อไม่ประสานกัน
Mixed CP เป็นการผสานทั้ง3อาการ
spastic cerecral palsy
Hemiplegia มี spasricity ของแขนข้างใดข้างหนึ่งส่วนอีกข้างหนึ่งปกติ
Double hemiplegia มีลักษณะ hemiplegia ทั้ง 2 ข้าง ความรุนแรงแต่ละข้างไม่เท่ากัน
Quadriplegia มี involvement ของทั้งแขนและขาทั้ง 2 ข้างเท่าๆกัน
Diplegia คือ involved มากเฉพาะที่ขาทั้ง2 ข้าง
อื่นๆ เช่น monaplegia ควร rule out spinalcord lesion
รักษา
ป้องกันความผิดรูปของข้อต่างๆ
กายภาพบำบัด
อรรถบำบัด
ลดความเกร็งโดยใช้ยา
ยากินกลุ่ม diazepam
ยาฉีดเฉพาะที่ Botox
ผ่าตัด
ผ่าตัดลดความตึงของกล้ามเนื้อ
การย้ายเอ็น
การผ่าตัดกระดูก
การรักษาด้านอื่นๆ
การผ่าตัดแก้ไขตาเหล่ น้ำลายยืด
มะเร็งกระดูก (Osteosarcoma)
อาการ
ปวดบริเวณที่มีก้อนเนื้องอก
น้ำหนักลด
มีไข้
เคลื่อนไหวของตำแหน่งที่ผิดปกติ รับน้ำหนักไม่ได้
กระดูกหักบริเวณนั้นๆ
รักษา
ผ่าตัด
เคมีบำบัด
รังสีรักษา
การพยาบาล
เสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนของกระดูกที่ทำการผ่าตัด
เสี่ยงต่อถาวะแทรกซ้อนจากเคมีบำบัดและรังสีรักษา
Omphalocele
ความผิดรูปแต่กำเนิดของผนังหน้าท้อง
รักษา
conservative
ใช้สารละลายฆ่าเชื้อ
Operative
การรักษาด้วยวิธีผ่าตัด
เย็บผนังหน้าท้องปิดเลย
ปิดผนังหน้าท้องโดยทำเป็นขั้นตอน
Gastroschsis
การมีผนังหน้าท้องแยกจากกัน
เป็นความผิดปกติแต่กำเนิดเป็นช่องแคบที่ผนังท้องภายหลังจากผนังช่องท้องพัฒนาสมบูรณ์แล้ว เกิดการทะลุของ hermia of umbilical cord
การวินิจฉัย
หน้าท้องทารกจะพบถุงสีขาวขุ่นบาง ขนาดต่างกันสามรถมองเห็นขดลำไส้หรือตับผ่านผนังถุงอาจมีส่วนของถุงบรรจุ wharton’s jelly สายสะดือติดอยู่กับตัวถุง ขนาดที่พบตั้งแต่ 4-10 cm
การพยาบาลผู้ป่วยกระดูกหักในเด็ก
สาเหตุ
การได้รับอุบัติเหตุนำมาก่อนมีแรงกระเเทกบริเวณกระดูกโดยตรง เช่น ถูกตี รถชน การกระตุ้นจากทางอ้อม เช่น หกล้ม เอามือยันพื้น
อาการ
มีอาการปวดและกดเจ็บ
บวมเนื่องจากมีเลือดออกบริเวณที่กระดูกหัก
รอยจ้ำเขียว
อวัยวะส่วนที่ได้รับบาดเจ็บมีลักษณะผิดรูป
กระดูกและข้อเคลื่อนในเด็กส่วนใหญ่รีกษาโดยไม่ผ่าตัด ยกเว้น
กระดูกมีแผลเปิด
กระดูกหักผ่านข้อ
กระดูกหักในเด็กตามการแบ่งของ Salter ชนิด lll lV
กระดูกหักจากการหดตัวของเอ็นกล้ามเนื้อ
ข้อเคลื่อนที่มีชั้นกระดูกติดอยู่ในข้อ
การประเมินสภาพ
ซักประวัติ เกี่ยวกับอุบัติเหตุ
การตรวจร่างกาย
ลักษณะของกระดูกหัก
ลักษณะของข้อเคลื่อน
การตรวจพบทางรังสี
รักษา
ระมัดระวังไม่ให้กระดูกหักหรือบาดเจ็บเพิ่มขึ้น
แก้ไขตามปัญหา
กระดูกหักที่พบบ่อย
กระดูกไหปลาร้าหัก (fracture of clavicle)
เกิดขึ้นมากสุด เด็กอายุต่ำกว่า 10 ปี ทารกเกิดจากคลอดติดไหล่
อาการ
Pseudoparalysis ขยับข้างที่เป็นได้น้อย ไหล่ตก
Crepitus คลำได้เสียงกรอบแกรบ
ปวด บวม ข้าง ที่เป็น
เอียงคอไปด้านที่เจ็บ ยื่นตัวไปข้างหน้า
รักษา
ทารก ตรึงแขนข้างที่หักโดยมัดแข้นให้ข้อศอกงอ 90. องศา ติดกับลำตัว พันนาน 10-14. วัน
เด็กอายุมากกว่า 3 ปี ใช้ผ้าสามเหลี่ยมคล้องคอ ห้อยแขนให้บอ 90 องศา คล้องแขนไว้นาน 2-3 สัปดาห์
กระดูกต้นแขนหัก (fracture of humerus)
ทารกแรกเกิด
เกิดในรายที่คลอดติดไหล่แล้วผู้ทำคลอดสอดนิ้วเข้าไปเกี่ยวออกมา
เด็กโต
อาจเกิดการล้มแล้วต้นเเขนหรือข้อศอกกระแทกพ้นโดยตรง อาจให้ห้อยแขนข้างที่หักไว้ นาน 2-3 สัปดาห์ รายที่กระดูกเคลื่อนออกจากกันมากๆควรตรึงแขนด้วย traction ตรึงนาน 3สัปดาห์
กระดูกข้อศอกหัก (Supracondylar fracture)
พบบ่อยในเด็กเพราะเด็กพลัดตกหกล้มได้ง่ายและบ่อย การหกล้มเอามือเท้าพื้นในท่าข้อศอกเหยียดตรง
โรคแทรกซ้อน
Volkman’s ischemic contracture กระดูกหักบริเวณนี้อาจเกิดปัญหาเกี่ยวกับการเจริญเติบโตของกระดูก Humerus
การเคลื่อนของหัวกระดูกเรเดียส (Transient subluxation of radial head, pulled elbow)
การเคลื่อนที่ของกระดูกเรเดียส ออกมาจากข้อ radio humeral พบได้บ่อยในเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี เกิดจากการหยอกล้อแล้วดึงเเขนหรือหิ้วขึ้นมาตรงๆ
กระดูกต้นขาหัก (fracture of femer)
พบทุกวัย โยเฉพาะอายุ 2-3 ปี เกิดกับเด็กชาย เพราะซน ตำแหน่งที่พบคือ ช่วงกลางของกระดูกต้นขา เด็กจะปวด บวม ตรงขำแหน่งข้างที่หัก
เด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี แก้ไขโดยให้ใส่เฝือกขา นาน 3-4 สัปดาห์
ภยันตรายต่อข่ายประสาท brachial plexus จากการคลอด (birth palsy)
สาเหตุ
ข่ายประสาทถูกตึงยึด ได้แก่ การคลอดท่าก้น คลอดติดไหล่ เด็กมีน้ำหนักมาก การคลอดที่ใช้เวลานาน
การวินิจฉัย
จากการสังเกตเห็นแขนที่ผิดปกติเคลื่อนไหวได้น้อยกว่าธรรมดา
การรักษา
ส่วนใหญ่มักมีการฟื้นตัวของเส้นประสาทโดยไม่จำเป็นต้องรักษาด้วยการผ่าตัด
การพยาบาล
การพยาบาลเพื่อป้องกันเนื้อเยื้อรอบกระดูกที่หักได้รับบาดเจ็บเพิ่ม เนื่องจากการทิ่มเเทงของกระดูก
กิจกรรมการพยาบาล
ประเมินลักษณะการบาดเจ็บที่ได้รับ
เคลื่อนย้ายเด็กด้วยความระมัดระวัง
จัดกระดูกให้อยู่นิ่งตามแผนการรักษา
เข้าเฝือกปูน
จัดเตรียมเด็กก่อนเข้าเฝือก
ประเมินอาการภายหลังเข้าเฝือกภายใน 24 ชั่วโมง ประเมิน 5 PS & 6P
Pullselessness ชีพจรเบา เย็น
Pallor ปลายมือปลายเท้าซีด เขียวคล้ำ
Paresthesia ชา ขาดความรู้สึก
Paralysis เส้นประสาทถูกกด เคลื่อนไหวไม่ได้
Pain เจ็บมากกว่าเดิม
Puffiness or Swelling มีอาการบวมมากขึ้น
ยกแขนที่เข้าเฝือกให้สูง
การยกเคลื่อนย้ายเด็ก ต้องระวังเฝือก
ไม่ให้เฝือกเปียกน้ำ
แนะนำการดูแลเฝือก
ดึงกระดูก
Bryant’s traction
ใช้ในเด็กกระดูกต้นขาหัก แรกเกิด จนถึง 2 ขวบ น้ำหนักไม่เกิน13 กิโลกรัม
Over head traction
ใช้ในการรักษากระดูกต้นแขนหัก งอข้อศอก 90 องศา กับลำตัว
Dunlop’s traction
ใช้กับเด็กในรายที่มี Displaced supracondylar fracture ไม่สามารถดึงให้เข้าที่ reduce
Skin traction
ในเด็กโต อายุมากกว่า 3 ขวบขึ้นไป อาจเกิดปัญหาการกด peroneal nerve ทำให้เกิด foot drop ได้
Russell’s traction
ใช้ในเด็ที่มี Fracture shaft of femur การทำชนิดนี้อาจะเกิดปัญหาการผ้า sling คล้องเข้าไปกดเส้นเลือดและเส้นประสาทบริเวณใต้เข่าใต้
ผ่าตัดทำ open reduction internal fixation (ORIF)
เพื่อจัดกระดูกให้เข้าที่และอยู่นิ่งโดยใช้โลหะยึดไว้ อาจใช้ plate screw nail wire แพทย์พิจารณาทำในรายที่กระดูกหักมากเกิดอันตรายต่ออวัยวะโดยรอบ
โรคแทรกซ้อนและการป้องกัน
ทำให้แขน มือ นิ้วหงิกงอ ได้แก่ volkmann’s ischemic contracture พบมากในผู้ป่วยที่มีกระดูกหักบริเวณ supracondylar of humerus และ fracture both of forearm
Volkmann’s ischemic contracture
ลักษณะ
แขนอยู่ในท่าคว่ำมือ
นิ้วจะงอทุกนิ้ว
อาจจัอัมพาต ถ้า median nerve หรือ ulnar nerve ถูกทำลาย
ข้อเกือบทุกข้อจะแข็ง
กล้ามเนื้อมือลีบ เหมือนกับมีอัมพาต
สาเหตุ
กล้ามเนื้อบริเวณ forearm ขาดเลือดไปเลี้ยง หรือมีเลือดไปเลี้ยงน้อย
ระยะต่างๆ 3 ระยะ
ระยะเริ่มเป็น
นิ้วกางออกจากกัน กระดิกนิ้วไม่ได้
สีนิ้วขาวซีด หรือ สีคล้ำ แต่ยังอุ่นอยู่
คลำชีพจรไม่ชัดหรือไม่ได้
ระยะมีการอักเสบของกล้ามเนื้อ
กล้ามเนื้อบวมแข็งตึงมีสคล้ำ ข้อนิ้วและข้อมือแข็ง
ระยะกล้ามเนื้อหดตัว
มือและนิ้วหงิกงอใช้การไม่ได้
ป้องกัน
จัดกระดูกให้เข้าที่โดยเร็วที่สุด
อย่างอข้อศอกมากเกินไปขณะที่ใส่เฝือก
ใช้ slap ใส่ทางด้านหลังของแขนแล้วพันด้วยผ้าพันธรรมดา
โรคคอเอียงแต่กำเนิด Comgenital muscular Torticollis)
อาการ
มักคลำพบก้อนที่กล้ามเนื้อข้างคอด้านที่เอียง
รักษา
ยืดกล้ามเนื้อบริเวนณคอที่หดสั้น ได้ผลดีเมื่อทำในเด็กอายุน้อยกว่า 1 ปี
ยืดโดยวิธีดัด หันหน้าให้คางสัมพัสกับไหล่ข้างที่กล้ามเนื้อหดสั้น
การยืดแบบให้เด็กหันศีรษะเอง ให้เด็กหันหน้ามาด้านที่คอเอียงที่มีกล้ามเนื้อหดสั้น เช่น การให้นม
การผ่าตัด 1-4 ปี ผ่าตัดแบบ bipolar release
Syndactyly
รักษา
่าตัด
ภาวะแทรกซ้อน
พบมากที่สุดใน polydactyly preaxial เป็น hallux varus อาจก่อให้เกิดความเจ็บปวดและความยากง่ายของการสวมรองเท้า
กระดูกสันหลังคด (Scoliosis)
อาการ
ทรวงอกเคลื่อนไหวจำกัด หายใจตื้น
ผู้ป่วยเอียงตัวไปด้านข้าง ระยัห่างของแขนและเอวไม่เท่ากัน
กระดูกสันหลังโค้งไปด้านหน้า สะบักสองข้างไม่เท่ากัน
รักษา
อนุรักษ์นิยม
กายภาพบำบัด
บริหารร่างกาย
การรักษาสมดุลรของลำตัว แก้ไขแนวตรงของร่างกาย รักษาระดับไหล่และสะโพก
การพยาบาลบุคคลวัยเด็กที่มีภาวะสันหลังคด (Scoliosis)
กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) คือ โรคที่ผู้ป่วยมีลักษณะของกระดูกสันหลังผิดรูป เริ่มโค้งงอไปทางด้านข้าง และหากวัดมุมส่วนโค้ง จะมีมากกว่า 10 องศา
ชนิดที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงในเนื้อกระดูกสันหลัง (Non Structurial Scoliosis)
ชนิดมีการเปลี่ยนแปลงของกระดูกสันหลัง (Structural Scoliosis)
อาการ
กระดูกสันหลังโค้งไปด้านข้าง
เมื่อผู้ป่วยก้มตัวไปด้านหน้าจะมองเห็นตะโหงก (Hump)
ทรวงอกเคลื่อนไหวจำกัด หายใจตื้น
พบการเคลื่อนของกระดูกสันนอกจากแนวกลางตัว
รักษา
รักษาแบบไม่ผ่าตัด
การรักษาแบบผ่าตัด
การจัดกระดูกสันหลังโดยการใช้โลหะตามกระดูกสันหลัง