Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 5.2 : ภาวะฉุกเฉินทางสูติศาสตร์ - Coggle Diagram
บทที่ 5.2 : ภาวะฉุกเฉินทางสูติศาสตร์
ภาวะมดลูกปลิ้น (uterine inversion)
สาเหตุ
การดึงสายสะดือแรงเกินไป
ทำคลอดรกในขณะที่รกไม่ลอกตัว
รกเกาะบริเวณยอดมดลูก
ดันยอดมดลูกมากเกินไป
มดลูกและปากมดลูกคลายตัว
การประเมินสภาพ
มีอาการเลือดออก ปวดท้อง ช็อก
การตรวจหน้าท้องในรายที่เป็น incomplete จะพบยอดมดลูกเป็นแอ่ง ในราย complete จะคลำไม่พบยอดมดลูก
PV พบก้อนเนื้อบริเวณปากมดลูก
ชนิด
complete inversion : ยอดมดลูกเคลื่อนพ้นปากมดลูก แต่ยังไม่ถึงปากช่องคลอด
prolapsed of complete inversion : มดลูกปลิ้นสมบูรณ์และเคลื่อนต่ำลงมานอกปากช่องคลอด
incomplete inversion : ยอดมดลูกเคลื่อนต่ำลง แต่ยังไม่พ้นปากมดลูก
ผลกระทบ
ต่อมารดา : จะเกิดภาวะแทรกซ้อน คือ เลือดออก เจ็บปวดมาก ช็อก อาจถึงขั้นเสียชีวิตได้
ต่อทารก : ทารกได้รับความอบอุ่นล่าช้าจากมารดา รวมถึงการสร้างเสริมสัมพันธภาพล่าช้า
การรักษา
การตรวจภายในหลังจากทำคลอดรก
การให้สารน้ำและเลือด , ฉีด MO ระงับปวด
การช่วยเหลือการคลอดอย่างถูกวิธี
ดันมดลูกกลับภายใต้การดมยาสลบ
เมื่อดันเข้าที่แล้วให้ oxytocin
ในกรณีที่ไม่สามารถดันกลับได้ ให้ผ่าตัด
ความหมาย
ภาวะที่ยอดมดลูกรั้งลงมาส่วนล่างของโพรงมดลูก
พยาธิสภาพ
เมื่อมีการปลิ้นของมดลูก ปากมดลูกและมดลูกส่วนล่าง จะมีการหดรัดตัวเป็นวงแหวนล้อมรอบส่วนของมดลูกที่หย่อนตัว ทำให้บริเวณที่ถูกรัดไว้นั้นขาดเลือดไปเลี้ยงเกิดการบวมและมีเนื้อตาย
การพยาบาล
ให้ยาแก้ปวด
ใช้ผ้าชุบ NSS และกดผนังมดลูกที่ปลิ้น ไม่ให้เลือดออกมามาก
ให้สารน้ำและเลือด
ประเมินสภาพมดลูก
ห้ามดึงสายสะดือ ทำคลอดรกอย่างถูกวิธี
รายงานแพทย์
ดูแลมารดาอย่างใกล้ชิด
ภาวะมดลูกแตก (uterine rupture)
สาเหตุ
เคยตั้ง/คลอดบุตรจำนวนมาก
การใช้ยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูกรุนแรง
การบาดเจ็บช่องท้อง
รกฝังตัวลึกชนิด placenta percreta หรือ placenta increta
การทำสูติศาสตร์หัตถการอย่างยาก
การคลอดติดขัด
รอยแผลผ่าตัดเดิม
การประเมินสภาพ
อาการเตือนว่ามดลูกจะแตก
ปวดท้อง
กดเจ็บ
มดลูกหดรัดตัวตลอดเวลา
อาการของมดลูกแตก
ปวดท้องน้อยทุเลาลง
FHS เปลี่ยนแปลง
shock
คลำส่วนทารกได้ชัดเจน
PV พบส่วนนำถอยกลับ
คลำได้ก้อนหยุ่นๆ
ลักษณะ
incomplete rupture : รอยแตกไม่ทะลุ peritoneum
dehiscence : มดลูกปริ อาจไม่พบอาการ
complete rupture : รอยแตกทะลุ peritoneum
ผลกระทบ
ต่อมารดา : เสียเลือดทั้งก่อนและหลังคลอด และเกิดการติดเชื้อ
ต่อทารก : มีอัตราการตายปริกำเนิดของทารกจากภาวะมดลูกแตก 50-70% จากการขาดออกซิเจน
ชนิด
การแตกของแผลที่เป็นที่ตัวมดลูก มดลูกแตกจากแผลผ่าตัด,แผลผ่าตัดทำคลอด
การแตกของมดลูกที่เป็นปกติ เนื่องจากได้รับการกระทบกระเทือน
การแตกของมดลูกเอง ค่อนข้างรุนแรง
การรักษา
การผ่าตัดเปิดช่องท้อง
รายงานกุมารแพทย์
แก้ไขภาวะช็อก
การเย็บซ่อมแซมหรือตัดมดลูก
แก้ไขสาเหตุของภาวะมดลูกแตกคุกคาม
ให้เลือด
ถ้าเลือดออกอีกอาจต้องทำผ่าตัดผูก hypogastric arteries ทั้ง2ข้าง
ความหมาย
ภาวะที่มีการฉีกขาดของผนังมดลูกในขณะตั้งครรภ์หลังจากทารกโตพอที่จะมีชีวิตอยู่
การพยาบาล
มารดาที่เคย C/S แนะนำคุมกำเนิดและเว้นระยะตั้งครรภ์อย่างน้อย 2 ปี
ตรวจการหดรัดตัวของมดลูก / ดูแลจิตใจ / เตรียมมารดาเพื่อทำผ่าตัด
ฝากครรภ์สม่ำเสมอ และแนะนำให้มาคลอดที่ ร.พ
ภาวะน้ำคร่ำอุดกั้นหลอดเลือดในปอด (amniotic fluid embolism : AFE)
ประเมินสภาพ
อาการและอาการแสดง คือ respiratory distress , cyanosis , cardiovascular collapse , bleeding , ไม่รู็สึกตัว
การตรวจ LAB : lanugo hair , autopsy , sputum , chest x-ray , EKG , lung scan , sialy 1TH antigen
สาเหตุ
มีการหดรัดตัวของมดลูกรุนแรง
มารดาอายุมากกว่า 35 ปี
มีการแตกของถุงน้ำหรือรั่ว
ทารกขนาดใหญ่
ได้รับ oxytocin
ทารกตาย
รกลอกตัวก่อนกำหนด
น้ำคร่ำมีขี้เทาปน
การรักษา
แก้ไขความดันโลหิตต่ำ
เตรียมเลือด เกร็ดเลือด
ให้สารน้ำ
รักษาภาวะ DIC , ARDS
พิจารณา C/S
การทำผ่าตัด bypass
การให้ออกซิเจน
ผลกระทบ
ต่อมารดา
anaphylactoid reaction
pulmonary hypertension
เกิดการอุดตันของหลอดเลือดดำเล็กๆในปอด
การแข็งตัวของเลือดผิดปกติ
ต่อทารก
โอกาสรอดของทารกมีค่อนข้างน้อย
พยาธิสภาพ
ระยะหลัง : เกิด hemodynamic compromise โดยเกิด left ventricle failure ทำให้ pulmonary edema และ pulmonary capilary wedge pressure
ระยะแรก : น้ำคร่ำเข้าสู๋กระแสเลือดบริเวณปอด เกิดpulmonary vessels spasm และ pulmonary hypertension ร่วมกับ hypoxia
การพยาบาล
เตรียมช่วยคลอด F/E หรือ C/S
เตรียมช่วย resuccitation
ให้สารน้ำ เลือด และออกซิเจน ตามแผนการรักษา
ให้กำลังใจ
เฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด ถ้ามีอาการและอาการแสดง คือ ชักเกร็ง เริ่มเขียว ให้จัดท่า fowler's position
ความหมาย
ภาวะที่มีน้ำคร่ำพลัดเข้าไปในกระแสเลือดของมารดา
hypoxia
consumptive coagulopathy
hypotension
สายสะดือย้อย (prolapsed of the umbilical cord)
การรักษา
การช่วยเหลือแบบฉุกเฉิน
ให้ออกซิเจนแก่มารดา
ให้สายสะดือย้อยอยู่ในช่องคลอด
สอดมือเข้าไปดันส่วนนำ
ทำให้กระเพาะปัสสาวะว่าง
จัดท่ามารดายกก้นสูง
การช่วยเหลือการคลอด
ทารกเสียชีวิตให้คลอดทางช่องคลอด
breech extraction
C/S
V/E ในรายที่เป็นครรภ์หลัง cx.เปิดเกือบหมด
ถ้าทารกมีชีวิต cx.เปิดหมด ศีรษะทารกลงมาต่ำ ให้ F/E
การประเมินสภาพ
FHS ผิดปกติ
เห็นสายสะดือโผล่
PV จับได้ชีพจร
ultrasound ในกรณี occult prolapsed cord
การพยาบาล
ประเมิน FHS
ดูแลให้ได้รับออกซิเจน
ถ้าตรวจเลือดพบสายสะดือย้อย ใช้นิ้วมือดันส่วนนำและยกก้นมารดาให้สูง
เตรียมการคลอดฉุกเฉิน
นอนพักเมื่อถุงน้ำคร่ำแตก , ฟัง FHS สม่ำเสมอ , PV อย่างน่มนวล
ประเมินสภาพจิตใจมารดาหลังคลอดในกรณีบุตรเสียชีวิต
ประเมินสภาพมารดาและทารกในครรภ์
ผลกระทบ
ต่อมารดา : เกิดผลเสียด้านจิตใจ ถ้าทารกเสียชีวิต
ต่อมารดา : อาจเสียชีวิตจากการขาดออกซิเจน
สาเหตุ
สายสะดือยาวกว่าปกติ
ครรภ์แฝด
มีภาวะCPD
การตั้งครรภ์หลัง
ทารกไม่ครบกำหนด
ทารกท่าผิดปกติ
การเจาะถุงน้ำ
รกเกาะต่ำ
ชนิด
cord presentation : สายสะดือย้อยลงมาต่ำกว่าส่วนนำของทารก ถุงน้ำคร่ำยังไม่แตก
overt prolapsed cord : สายสะดือย้อยลงมาต่ำกว่าส่วนนำ มักเกิดในช่องคลอด ถุงน้ำคร่ำแตกแล้ว
occult prolapsed cord : สายสะดือย้อยต่ำกว่าปกติ หรือข้างๆส่วนนำถุงน้ำคร่ำอาจแตกหรือไม่แตกก็ได้
ความหมาย
การที่สายสะดือของทารกในครรภ์ย้อยต่ำลงไปข้างๆส่วนนำ หรือต่ำกว่าส่วนนำของทารก ทำให้สายสะดือถูกกดเบียดเวลามดลูกหดรัดตัว
Maternal distress
อาการ
ชีพจรเร็ว 90ครั้ง/นาที
อุณหูมิสูงขึ้น
อ่อนเพลีย
อาเจียนสีเขียวปนดำ
การพยาบาล
ควรให้รับประทานอาหารอ่อนย่อยง่าย ครั้งละน้อย
อาหารควรเป็น carbohydrate เนื่องจาก glucose มีความจำเป็นต่อการทำงานของกล้ามเนื้อมดลูกและหัวใจ
ความหมาย
เป็นปฎิกิริยาที่เกิดขึ้นได้ตั้งแต่ช่วงเวลาที่เริ่มเจ็บครรภ์
ภาวะรกค้าง (retained placenta)
การประเมินสภาพ
มดลูกหดรัดตัวไม่ดีหลังคลอด
มีเลือดออกทางช่องคลอด
ไม่มีอาการแสดงของรกลอกตัว
มารดามีอาการช็อกจากการเสียเลือด
ชนิด
placenta increta : ชนิดที่ trophoblast ฝังตัวถึงขั้นกล้ามเนื้อมดลูก
placenta percreta : ชนิดที่ trophoclast ฝังตัวถึง serosa
placenta accreta : ชนิดที่ trophoblast ฝังตัวถึงขั้น spongiosa
ผลกระทบ
ต่อมารดา
ติดเชื้อหลังคลอด
เสี่ยงต่อการถูกตัดมดลูกทิ้ง
ตกเลือดหลังคลอด
หมดโอกาสตั้งครรภ์
ต่อทารก
ทารกได้รับความอบอุ่นจากมารดาล่าช้า
การเสริมสร้างสัมพันธภาพระหว่างมารดาและทารกล่าช้า
ความหมาย
ภาวะที่รกไม่คลอดภายใน 30 นาที
การรักษา
ให้ยาเพื่อให้เกิดการคลายตัวของปากมดลูก
ช่วยเหลือด้วยการล้วงรก ถ้าให้ยาแล้วไม่ช่วย
ให้ยาช่วยกระตุ้นการหดรัดของมดลูก
การพยาบาล
ตรวจการหดรัดตัวของมดลูก
สอดนิ้วมือเข้าไปในช่องคลอด เพื่อตรวจสภาพของปากมดลูก
ช่วยเหลือการคลอดรก
ลองทำคลอดรกโดย control cord traction
ซักประวัติเกี่ยวกับสาเหตุส่งเสริม
รายงานแพทย์เพื่อพิจารณาการล้วงรก
สาเหตุ
ขาดกลไกการลอกตัวรกปกติ แต่มดลูกไม่มีการหดรัดตัว , รกไม่ปกติ
การขาดกลไกการจับดัน