Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ภาวะมีบุตรยาก (Infertility), นางสาวจิดาภา พุ่มขจร รหัสนักศึกษา 613601013 -…
ภาวะมีบุตรยาก (Infertility)
คือ การที่คูสมรสไม่สามารถตั้งครรภ์ได้โดยที่มีเพศสัมพันธุ์กันสม่ำเสมอและไม่ได้คุมกำเนิดมา 1 ปี หรือ 6 เดือนในกรณีที่คู่สมรสฝ่ายหญิงมีอายุเกิน 35 ปี
แบ่งออกเป็น
ภาวะมีบุตรยากแบบปฐมภูมิ (Primary infertility) หมายถึง ฝ่ายหญิงไม่เคยตั้งครรภ์ หลังจากที่พยายามมาเป็นระยะเวลานานกว่า 12 เดือน
ภาวะมีบุตรยากแบบทุติยภูมิ (Secondary infertility) หมายถึง ฝ่ายหญิงเคยตั้งครรภ์มาก่อน แล้วสิ้นสุดลงด้วยการแท้งหรือการคลอดก็ตาม หลังจากนั้นก็ไม่ตั้งครรภ์อีกเลยระยะเวลานานกว่า 12 เดือน
สาเหตุ
สาเหตุจากฝ่ายหญิง
Endometriosis
Immunological
ท่อนำไข่
การทำงานของรังไข่ผิดปกติ
สาเหตุจากฝ่ายชาย
Sperm dysfunction เช่น เชื้ออสุจิน้อย รูปร่างผิดปกติ เคลื่อนไหวน้อย
Sexual factors เช่น Electile dysfunction, Premature dysfunction
ภาวะทางจิตใจ เช่นความเครียด ความวิตกกังวล
การวินิจฉัย
ภาวะมีบุตรยากในฝ่ายหญิง
ประวัติารมีประจำเดือน การผ่าตัด การมีเพศสัมพันธุ์ การคุมกำเนิด การได้รับยา รังสี สารเคมี
การตรวจร่างกาย โรคทางอายุรกรรม, ตรวจเฉพาะระบบสืบพันธุ์สตรี, ตรวจคอมมดลูก ตัวมดลูก ท่อนำไข่
การประเมินท่อนำไข่ มดลูก และอวัยวะในอุ้งเชิงกราน
สาเหตุของภาวะมีบุตรยาก ส่วนใหญ่ของภาวะอุดตันของท่อนำไข่มักเกิดภายหลังการอักเสบติดเชื้อในอุ้งเชิงกรานจากโรคติดต่อทางเพศสัมพันธุ์ การทำแท้ง ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่
การวินิจฉัย
Hysterosalpingogram (HSG) การฉีดสารทึบรังสีและเอ็กซ์เรย์
Endoscopy การส่องกล้อง
Laparoscopy ตรวจในอุ้งเชิงกราน
Hysteroscopy ตรจโพรงมดลูก
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ เช่น ตรวจเลือด ตรวจฮอร์โมน
การตรวจความผิดปกติของการตกไข่
ตรวจระดับฮอร์โฒนโปรเจสเทอโรนในกระแสเลือดที่กึ่งกลางของระยะลูเทียม เจาะเพื่อตรวจในช่วงประมาณ 1 สัปดาห์ก่อนประจำเดือนมา ถ้า >5 = มีการตกไข่, >10 = มีการตกไข่ คอปัสลูเทียมทำงานปกติ
การทำ Post coital testเพื่อดูมูกที่ปากมดลูกและดูความสามารถของอสุจิที่จะว่ายผ่านเข้าขึ้นไปสู่โพรงมดลูก
ภาวมีบุตรยากในฝ่ายชาย
ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต เช่น คางทูม โรคติดเชื้อทางเพศสัมพันธุ์ เบาหวาน หรือสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอร์ การได้รับรังสี สารเคมี การได้รับการกระทบกระเทือนที่อวัยวะเพศ
การตรวจร่างกายทั่วไปและระบบสืบพันธุ์ เช่น หนังหุ้มปลายองคชาต ลักษณะรูเปิดของท่อปัสสาวะ รูปร่างอัณฑะ หลอดเลือดขอดในถุงอัณฑะ
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ เช่น ตรวจเลือด ตรวจน้ำอสุจิ เช่น ปริมาณน้ำเชื้อ ความเป็นกรด-ด่าง จำนวนตัวอสุจิ การเคลื่อนไหว รูปร่าง
ตรวจอสุจิ
งดมีเพศสัมพันธุ์ก่อนวันตรวจ 2-7 วัน
นำน้ำอสุจิส่งตรวจในภาย 1 ชั่วโมงหลังที่เก็บได้
ใส่ภาชนะที่เตรียมให้เท่านั้น
ไม่แนะนำให้การมีเพศสัมพันธุ์ก่อนแล้วหลั่งข้างนอก หรือใช้ถุงยางอนามัย เพราะมีสารที่ทำลายอสุจิได้
ภาวะมีบุตรยาก ที่ไม่ทราบสาเหตุ (Unexplained infertility) คือคู่สมรสมีบุตรยากที่ได้รับการตรวจหาสาเหตุจนครบแล้ว แต่ไม่พบความผิดปกติ พบได้ร้อยละ 10 - 15 ของคู่สมรสทั้งหมด
การรักษาการมีบุตรยาก
การกระตุ้นไข่
การผสมเทียม คือ การใช้เครื่องมือฉีดเชื้ออสุจิเข้าไปภายในอวัยสืบพันธุ์ของสตรีในช่วงที่ตกไข่ วิธีนี้เหมาะกับผู้ชายที่เชื้ออ่อนแอ
การกำหนดระยะเวลาในการมีเพศสัมพันธุ์
การฉีดน้ำอสุจิเข้าสู่่โพรงมดลูกโดยตรง Intra-uterine insemination (IUI)
คือการนำน้ำอสุจิที่ได้รับการคัดแยกมาแล้วฉีดเข้าไปในโพรงมดลูกขณะที่มีการตกไข่ แพทย์ใช้ยากระตุ้นให้มีไข่ตกากกว่า 1 ใบเพื่อเพิ่มโอกาศการตั้งครรภ์ให้มากขึ้น
วิธีนี้ไม่เหมาะกับผู้หญิงที่มีปัญหาท่อนำไข่ตีบตันหรือมีพังผืดขวางทางระหว่างไข่กับทางเข้าท่อนำไข่, ท่อนำไข่เสียหาย เยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ หรือปัญหาอื่นๆที่ทำให้ไข่ไม่สามารถตกเข้าท่อนำไข่ได้, ผู้ชายที่มีปัญหาเรื่อง้ำอสุจิ เช่น จำนวนน้อย เคลื่อนไหวผิดปกติ
วิทยาการช่วยเหลือการมีบุตร Assisted reproductive technologies (ART) กระตุ้นการตกไข่โดยการให้ GnRH กระตุ้นการผลิต FSH และ LH หรือให้ยาซึ่งเป็นฮอร์โมนไปกีดกันการทำงานของเอสโทรเจน ไม่ให้ไปยับยั้งการทำงานของ GnRH ทำให้ผลิต FSH และ LH ออกมามากทำให้ตกไข่มากกว่า 1 ใบ แล้วจะนำมาเลือกไข่ที่แข็งแรง และมาใช้การปฏิสนธินอกร่างกาย ด้วยวิธีต่างๆ
GIFT (Gamate intrafallopian Transfer) คือ การนำเอาไข่ออกมาเลือกที่สมบูรณ์แล้วนำเครื่องมือที่นำอสุจิและเซลล์ไข่ ใส่เข้าไปในท่อนำไข่ให้มีการผสมและตั้งครรภ์แบบธรรมชาติ โดยต้องมีท่อรังไข่ที่ปกติอย่างน้อย 1 ข้าง
ZIFT (Zygote intrafallopian transfer) คล้ายกับการทำเด็กหลอดแก้ว แต่ไข่และอสุจิที่เตรียมแล้วจะถูกนำไปผสมกันและเพาะเลี้ยงในห้องปฏิบัติการ 1 วัน ถ้าเห็นว่าเกิดการปฏิสนธิแล้ว จะใส่ตัวอ่อนกลับเข้าไปในท่อนำไข่ของฝ่ายหญิง
IVF (In vitro fertilization) คือการปฏิสนธิภายนอกร่างกาย เรียกว่าทำเด็กหลอดแก้ว จะทำคล้ายกับ GIFT แต่ไข่และอสุจิที่เตรียมแล้วจะถูกนำมาผสมกันภายนอกร่างกาย โดยเพาะเลี้ยงในห้องปฏิบัติการ 2-3 วัน เพื่อให้มีการแบ่งตัวจนเป็นตัวอ่อนในระยะ 4-8 เซลล์ แล้วนำตัวอ่อนที่ได้ใส่ไปในโพรงมดลูกเพื่อให้มีการเจริญเติบโต
การเก็บไข่ โดยแทงเข็มผ่านทางช่องคลอดเข้าสู่รังไข่โดยตรง เห็นได้จากอัลตราซาวด์หรือผ่านทางหน้าท้องไปที่รังไข่
การเก็บสเปิร์ม โดยหลั่งภายนอก เลือกสเปิร์มที่แข็งแรงเท่านั้น สามารถเก็บในไนโตรเจนเหลว ไว้ได้หลายปีโดยไม่เสื่อมสภาพ
Micromanipulation คือวิธีการรักษาคู่สมรสที่มีบุตรยาก มักจะมีปัญหาว่า เชื้ออสุจิน้อยมาก ไม่เคลื่อนไหว โดยการใช้เข็มเล็กเจาะเปลือกไข่ แล้วให้อสุจิวิ่งผ่านรูเจาะ หรือฉีดอสุจิเข้าไปใต้เปลือกไข่ ต้องอาศัยเครื่องมือพิเศษ และประสบการณ์ความชำนาญของผู้ทำ ปัจจุบันที่นิยม คือ
อิ๊กซี่ Intracytoplasmic Sperm injection (ICSI) คือการฉีดอสุจิเข้าไปในเซลล์ไข่โดยตรง เนื่องจากวิธีนี้ทำให้อสุจิไม่ต้องว่ายไปหาไข่ ไม่ต้องเจาะผนังเซลล์ไข่เอง ทำให้อสุจิที่ไม่แข็งแรงสามารถปฏิสนธิกับไข่ได้ เหมาะกับผู้ที่มีอสเปิร์มน้อยมาก(Oligozoospemia) หรือตัวอสุจิเคลื่อนไหวไม่ดี(Asthenozoospermia) คู่สมรสที่ผ่านการทำการทำลายการปฏิสนธินอกร่างกายแล้ว ตัวอสุจิกับไข่ไม่สามารถปฏิสนธิกันได้ ในกรณีที่ผู้ชายเป็นหมัน ปัจจุบันสามารถนะเอาอสุจิออกจากอัณฑะหรือจากท่อนำน้ำเชื้อส่วนต้นมาทำ ICSI
นางสาวจิดาภา พุ่มขจร รหัสนักศึกษา 613601013