Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

กลุ่มยาระบบทางเดินอาหาร (Gastrointe stinal drugs) (ต่อ1) - Coggle Diagram

- - - - ยาเม็ด / ยาเม็ดเคลือบน้ำตาล ขนาด 5 มิลลิกรัม (แตกตัวในลำไส้ใหญ่)
      - ยาเหน็บทวารชนิดที่มีตัวยา 10 มิลลิกรัม และชนิดที่มีตัวยา 5 มิลลิกรัม (สำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 2 ขวบ)
    - - ออกฤทธิ์กระตุ้นให้ผนังลำไส้ใหญ่มีการบีบตัวเพิ่มมากขึ้น ทำให้อุจจาระเคลื่อนตัวจนทำให้เกิดการขับถ่าย
    - - :pencil2:ยาเม็ด : ผู้ใหญ่ให้รับประทานครั้งละ 1-3 เม็ด ส่วนในเด็กให้รับประทานครั้งละ 1 เม็ด ก่อนนอน แล้วดื่มน้ำตาม 1 แก้ว โดยยาจะออกฤทธิ์ทำให้รู้สึกอยากถ่ายอุจจาระหลังจากรับประทานยาไปแล้วประมาณ 6-12 ชั่วโมง
      - :pencil2:ยาเหน็บทวาร : ให้เหน็บยาครั้งละ 1 เม็ด เวลาที่ต้องการจะถ่ายอุจจาระ ซึ่งตัวยาจะออกฤทธิ์อย่างรวดเร็วหลังการเหน็บประมาณ 15-60 นาที จึงนิยมเหน็บยานี้ในตอนเช้า
    - - อาการอันไม่พึงประสงค์ทั่วไป คือ ท้องเสียเล็กน้อย รู้สึกไม่สบายในช่องท้อง ปวดเกร็งช่องท้อง
      - รุนแรง คือ ท้องเสียรุนแรง เกิดภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ (เช่น ริมฝีปากแห้ง ผิวแห้ง กระหายน้ำมาก) เหงื่อและปัสสาวะออกน้อย รู้สึกเหนื่อยผิดปกติ วิงเวียน หน้ามืดเป็นลม
      - ถ้าเหน็บยาบ่อย อาจทำให้เกิดการระคายเคืองบริเวณที่สอดยาหรือทำให้ทวารหนักเกิดการอักเสบได้
    - - :!!:ห้ามใช้ยานี้ในหญิงตั้งครรภ์ เพราะอาจมีผลข้างเคียงต่อทารกในครรภ์ได้
      - ห้ามรับประทานยานี้ร่วมกับยาลดกรด (Antacids)
      - ควรระมัดระวังการใช้ยานี้ในเด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี และในหญิงตั้งครรภ์ระยะไตรมาสแรก
    - - :fire:1.ยาเม็ดให้กลืนยาทั้งเม็ด ห้ามหัก บด หรือเคี้ยวยานี้ และไม่ควรรับประทานยานี้ร่วมกับยาลดกรด ยาขับปัสสาวะ นม หรือผลิตภัณฑ์ของนม
      - 2.ยาเหน็บแล้วให้นอนอยู่ในท่าเดิมประมาณ 15-20 นาที แล้วจึงค่อยลุกไปถ่ายอุจจาระ
      - :fire:3.ห้ามรับประทานยานี้เกินวันละ 1 ครั้ง และห้ามรับประทานยาติดต่อกันเกิน 1 สัปดาห์ เพราะจะทำให้เซลล์ประสาทที่ลำไส้ทำงานลดลง พอหยุดใช้ยาแล้วจะทำให้ท้องผูก ลำไส้ไม่มีการเคลื่อนไหวตามธรรมชาติ ทำให้ผู้ป่วยต้องพึ่งยาระบายตลอดไป
      - 4.หากพบเลือดออกทางทวารหนัก หรือสภาวะการขับถ่ายยังไม่กลับคืนสู่ปกติภายใน 2 สัปดาห์หลังจากหยุดยา ควรแจ้งให้แพทย์ทราบทันที
- - - - :explode:ชนิดใส่ซองสำเร็จรูป
      - :explode:น้้าเกลือผสมเอง
    - - ไปชดเชยเกลือโซเดียมและเกลือโพแทสเซียมที่สูญเสียไปกับอาการท้องเสียให้กับร่างกาย และค่อย ๆ สร้างสมดุลของเกลือแร่ในร่างกายให้กลับมาเป็นปกติ และมีน้ำตาลกลูโคสที่ช่วยให้พลังงานกับร่างกาย ช่วยให้ผู้ป่วยมีกำลัง และค่อย ๆ ฟื้นสภาพร่างกายให้มีแรง
    - - ใช้เป็นยารักษาภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ในผู้ป่วยท้องเสียหรืออาเจียนมากจากสาเหตุต่าง ๆ
    - - :explode: ผงเกลือแร่ชนิดใส่ซองสำเร็จรูป
        (รูปแบบชนิดผงเพื่อละลายน้้า)ใน 1 ซอง (ขนาด 6.975 กรัม ใช้สำหรับผสมน้ำ 250 มิลลิลิตร)
        
        สำหรับเด็กเล็ก ควรเน้นแก้ไขภาวะขาดน้้าในช่วง 4-6 ชั่วโมงแรกหลังจากเด็กมีอาการท้องเสีย โดยให้เด็กจิบดื่มแทนน้้าทีละน้อย แต่บ่อยครั้ง
        
        สำหรับผู้ใหญ่และเด็กโต ให้ดื่มกินบ่อย ๆ ครั้งละ ½ - 1 แก้ว (1 แก้ว = 250 มิลลิลิตร) ประมาณวันละ 6-9 แก้วหรือมากกว่าขึ้นอยู่กับอาการ
      - :explode: น้้าเกลือผสมเอง
        ให้ใช้เกลือป่น ½ ช้อนชา และน้ำตาล 2 ช้อนโต๊ะ (25-30 กรัม) นำมาผสมในน้ำต้มสุกที่เย็นแล้ว 750 มิลลิลิตร วิธีใช้ก็เช่นเดียวกับผงเกลือแร่ชนิดซองส้าเร็จรูป
    - - การชดเชยสารน้ำและเกลือแร่เป็นเป้าหมายสำคัญในการรักษาโรคท้องร่วงเฉียบพลัน การใช้ยาต้านแบคทีเรียในผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นสิ่งไม่จำเป็นและควรหลีกเลี่ยง
      - เมื่อละลายผงเกลือแร่ใช้แล้ว ควรดื่มให้หมดภายใน 24 ชั่วโมง หากดื่มไม่หมดให้ทิ้งไปแล้วละลายซองใหม่
      - ถ้าผู้ป่วยยังมีอาการอาเจียนมาก เหงื่อออกมาก ตัวเย็น ความรู้สึกเปลี่ยนแปลงไป หรือหมดสติ ควรนำส่งโรงพยาบาลโดยด่วน
    - - ผลข้างเคียงอื่น ๆ ที่อาจพบได้ คือ ผมร่วง คลื่นไส้ ปวดท้อง เป็นต้น
      - สามารถก่อให้เกิดผลข้างเคียงประเภทที่แสดงอาการได้ยาวนาน คือ หลอดอาหารอักเสบ เกิดภาวะแพ้แสงแดดในบริเวณหน้าอก และผิวหนังอักเสบ
    - - :forbidden:ห้ามใช้กับผู้ที่อยู่ในภาวะอาเจียนอย่างรุนแรง ผู้ป่วยที่ร่างกายอยู่ในภาวะขาดน้้าอย่างรุนแรงและผู้ป่วยที่ไตทำงานผิดปกติ
      - :forbidden:ควรระมัดระวังในการใช้ผงเกลือแร่หรือโออาร์เอสในผู้ป่วยโรคเกาต์ โรคตับ โรคหัวใจ ผู้ที่มีอาการบวม ในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และหญิงให้นมบุตร
      - :forbidden:ห้ามใช้กับผู้ที่มีประวัติการแพ้ผงเกลือแร่หรือโออาร์เอส (Oral rehydration salt)
- - - - :pencil2:ยาน้้าเชื่อม ขนาด 5 มิลลิกรัม/ช้อนชา (5 มิลลิลิตร)
      - :pencil2:ยาฉีด 20 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
      - :pencil2:ยาเม็ด ขนาด 10 มิลลิกรัม/เม็ด
    - - ออกฤทธิ์โดยเป็นสารกลุ่มแอนติโคลิเนอร์จิก (anticholinergic) ที่เข้ายับยั้งตัวรับมัสคารินิก (muscarinic receptor) อย่างสมบูรณ์ ออกฤทธิ์ต่อทั้งระบบประสาทส่วนกลางและระบบประสาทส่วนปลาย โดยทำให้กล้ามเนื้อเรียบเกิดการคลายตัว ลดการเคลื่อนไหวของกระเพาะอาหารและลำไส้ ใช้กลไกการคลายตัวของกล้ามเนื้อในการช่วยลดอาการปวดท้อง
    - - ใช้รักษาอาการปวดเกร็งบริเวณช่องท้อง กระเพาะปัสสาวะ ลำไส้ และบรรเทาอาการปวดบีบในท้องที่อาจเกี่ยวข้องกับโรคถุงผนังลำไส้ใหญ่ และโรคลำไส้แปรปรวน
    - - ผู้ใหญ่
        
        ยารับประทาน ปริมาณ 10-20 มิลลิกรัม วันละ 4 ครั้ง
        
        ยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อหรือหลอดเลือดดำ ปริมาณ 20 มิลลิกรัม ให้ซ้ำได้หลังจากฉีดครั้งแรก 30 นาทีเมื่อจำเป็น ให้ยาปริมาณสูงสุดไม่เกิน 100 มิลลิกรัม/วัน
      - เด็ก
        
        เด็กอายุต่่ำกว่า 1 ปี ให้รับประทานยาครั้งละ ¼-½ ช้อนชา
        
        เด็กอายุ 1-4 ปี ให้รับประทานยาครั้งละ ½-1 ช้อนชา
        
        เด็กอายุ 4-7 ปี ให้รับประทานยาครั้งละ 1-2 ช้อนชา หรือ ½-1 เม็ด และในเด็กอายุ 7-12 ปี ให้รับประทานยาครั้งละ 2 ช้อนชา หรือ 1 เม็ด
    - - ยานี้อาจท้าให้มีอาการปวดศีรษะ, วิงเวียน, มึนงง, ง่วงนอน, อ่อนเพลีย, ความจ้าเสื่อม, ปากแห้ง, กลืนล้าบาก, มีอาการหน้าแดง, รูม่านตาขยาย (ตาพร่ามัว), ตาสู้แสงไม่ได้, ปวดกระบอกตา, ตาแดง, การมองเห็นผิดปกติ, ความดันโลหิตต่้า, ใจสั่น (หัวใจเต้นเร็ว),
    - - :forbidden:ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคต้อหิน, โรคต่อมลูกหมากโต, ผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจเต้นเร็วหรือเต้นผิดจังหวะ, ผู้ป่วยที่อยู่ในภาวะเลือดออกแบบเฉียบพลัน, ผู้ป่วยโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงเอ็มจี
      - :forbidden:ควรระมัดระวังการใช้ยานี้ในเด็กและผู้สูงอายุ โดยเฉพาะในเด็กเล็ก
      - :forbidden:ควรระมัดระวังการใช้ยานี้ในหญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตร
      - :forbidden:หลีกเลี่ยงการใช้ยานี้ร่วมกับยานอนหลับ ยากล่อมประสาท ยาแก้ซึมเศร้า ยาแก้แพ้ หรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์
    - - สำหรับยาเม็ด โดยทั่วไปให้รับประทานยาวันละ 3 ครั้ง หลังอาหารเช้า กลางวัน เย็น โดยให้กลืนยาทั้งหมด ห้ามบดหรือเคี้ยวเม็ดยา
    - - แอมโคแพน (Amcopan), แอนตี้สปา (Antispa), บาโคแทน (Bacotan), บัสโคโน (Buscono), บุสโคพาน / บัสโคแพน (Buscopan), บูทิล (Butyl), เซ็นโคแพน (Cencopan), ไฮบูทิล (Hybutyl), ไฮออสซิน บีเอ็ม (Hyoscin BM), Hyoscine liquid (ไฮออสซิน ลิควิด), Hyoscine-N-butylbromide GPO (ไฮออสซิน-เอ็น-บูทิลโบรมายด์ จีพีโอ), ไฮออสแมน (Hyosman)