Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

:<3: Antenatal Care : ANC :<3: การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี …

- - - - แนวทางการดูแล
        
        ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการตรวจคัดกรองโรคที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม เช่น down's syndrome โรคธาลัสซีเมีย เพื่อประเมินความเสี่ยง
        
        แนะนำการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันที่จำเป็นก่อนการตั้งครรภ์ เช่น การฉีดวัคซีนป้องกันบาดทะยัก โรคหัดเยอรมัน หรือไวรัสตับอักเสบบี
        
        อธิบายถึงความเสี่ยง และภาวะแทรกซ้อนของการตั้งครรภ์ในสตรีตั้งครรภ์ที่มีอายุมาก รวมทั้งแนวทางการป้องกัน
      - ผลกระทบ
        
        ด้านร่างกาย
        
        มารดา
        
        การแท้งบุตร
        
        ความดันโลหิตสูง รกเกาะต่ำ และโรคเบาหวาน
        
        คลอดก่อนกำหนด (preterm)
        
        ตั้งครรภ์แฝด เสี่ยงต่อการเกิดการตั้งครรภ์นอกมดลูก
        
        ริดสีดวงทวาร มีการอักเสบของหลอดเลือดดำ
        
        ระยะคลอดยาวนาน เสี่ยงต่อการใช้สูติศาสตร์หัตการในการคลอด
        
        ภาวะถุงน้ำคร่ำแตกก่อนกำหนด (POM) ภาวะน้ำคร่ำน้อย(oligohydamios)
        
        ตกเลือดในระยะหลังคลอด
        
        ทารก
        
        ทารกมีน้ำหนักตัวน้อย (low birthweight weight)
        
        เกิดความผิดปกติทางโครโมโซม
        
        อัตราตายปริกำเนิดของทารกมากขึ้น
        
        Down's syndrome
        
        ทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ์
        
        ทารกตัวโต และคลอดไหล่ยาก
        
        ด้านจิตสังคม
        
        หญิงตั้งครรภ์เกิดความไม่แน่นอนต่อการตั้งครรภ์ และการคลอด
        
        การยอมรับการตั้งครรภ์
        
        หญิงตั้งครรภ์เกิดความเครียด และความวิตกกังวล
        
        สัมพันธภาพระหว่างหญิงตั้งครรภ์ และสามี
      - :black_flag:ความหมาย
        การตั้งครรภ์ในสตรีที่อายุมากกว่าหรือเท่ากับ 35 ปี
      - การตรวจวินิจฉัย
        
        เจาะเลือดหญิงตั้งครรภ์ chorionic sampling เป็นการหาเซลล์ของทารกที่หลุดออกมา และผ่านตัวรกเข้าสู่กระแสเลือดของหญิงตั้งครรภ์
        
        Triple screening เป็นการหาสารเคมีในร่างกายหญิงตั้งครรภ์ มีความแม่นยำ 70-80%
        
        การเจาะน้ำคร่ำ amniocentesis และนำเซลล์ที่เจาะได้จากน้ำคร่ำมาตรวจทางพันธุกรรม ตรวจในช่วงอายุครรภ์ 18-20 weeks
      - การตรวจคัดกรอง
        
        ตรวจสารเคมีจากเลือดของหญิงตั้งครรภ์
        
        คัดกรองในช่วงไตรมาส 1
        (First-trimester sceening)
        
        การตรวจแบบ NIPs หรือ NIPT(Non-invasive prenatal testing)
        
        เห็นผล 80% อายุครรภ์ 10 - 13 wk
        
        วัดความหนาแน่นของน้ำที่สะสมบริเวณต้นคอทารกโดยใช้อัลตร้าซาวด์ ร่วมกับการตรวจหาค่าสารชีวเคมี ในกระแสเลือดของสตรีตั้งครรภ์ 2 ชนิด คือ BHCG และ PAPP-A
    - - หมายถึงการมีเนื้อเยื่อไขมันมากกว่าเกณฑ์ หรือมี BMI มากกว่า 30 kg/m2 ซึ่งในกณีศึกษา
        BMI = 37.7 kg/m2
      - ผลกระทบ
        
        มารดา
        
        ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน
        
        การคลอดล่าช้า
        
        ความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์
        
        การผ่าตัดคลอดทางหน้าท้อง
        
        เบาหวานขณะตั้งครรภ์
        
        แท้งบุตร
        
        ทารก
        
        ทารกตายในครรภ์
        
        เกิดความผิดปกติทางโครงสร้างของทารกในครรภ์
        
        ทารกตัวโต และน้ำหนักมากกว่าอายุครรภ์
      - แนวทางการดูแล
        
        ประเมินค่า BMI
        
        ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
        
        กระตุ้นให้หญิงตั้งครรภ์ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคที่ไม่เหมาะสม ให้รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ เช่น อาหารที่มีกากใยช่วยในการขับถ่าย ลดการดุดวึมน้ำตาล ได้แก่ ผักและผลไม้
        
        ออกกำลังกายที่ไ่หักโหม วันละ 30 นาที
      - สาเหตุ และปัจจัยเสี่ยง
        
        ภาวะไม่สมดุลของพลังงานที่ร่างกายได้รับจากการรับประทานอาหาร
        
        รับประทานอาหารที่ให้พลังงานมากกว่าการใช้พลังงานของร่างกาย
        
        เคลื่อนไหวร่างกายน้อย
        
        พันธุกรรม
        
        ปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ
  - - - มารดา
        
        ภาวะครรภ์เป็นพิษ (preeclampsia)
        
        เสี่ยงต่อการคลอดก่อนกำหนด (preterm of labour)
      - ทารก
        
        ทารกเสี่ยงติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีจากมารดา
        
        ทารกเสียชีวิตในครรภ์ (Death fetus in utero)
        
        ทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ์ (intrauterine growth restriction)
    - - อาการ และอาการแสดง
        
        คลื่นไส้ อาเจียน
        
        เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย
        
        มีไข้ ตา ตัวเหลือง
      - การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
        
        HBsAb, HBeAb Positive = มีภูมิคุ้มกันโรค
        
        HBsAg, HBeAg Positive = ทารกมีโอกาสติดเชื้อสูง (เหมือนกรณีศึกษา)
        
        HBsAg negative และ Anti-HBs positive ทารกไม่ติดเชื้อ และมีภูมิคุ้มกัน
      - การซักประวัติ
    - - มารดา
        
        ระยะตั้งครรภ์
        
        หากตรวจพบ HBeAg positive เมื่ออายุครรภ์ 28-32 weeks เริ่มให้ TDF 300 mg 1x1 O pc จนถึง 4 weeks หลังคลอด และตรวจ Cr.หลังจากได้รับยา 4 weeks เพื่อดูการทำงานของไต
        
        ให้ความรู้เกี่ยวกับโรค สาเหตุ การติดต่อ การดำเนินของโรค การป้องกันการแพร่กระจายเชือ เพื่อป้องกันการกระจายเชื้อจากมารดาสู่ทารก
        
        ระยะหลังคลอด
        
        นัดตรวจ ALT AST หลังคลอด 6-8 week
        
        ระดับ SGOT อยู่ในระดับปกติ แนะนำให้รับการรักษาต่อเนื่อง เพื่อลดการเกิดภาวะตับแข็ง และมะเร็งตับ
        
        ระดับ SGOT สูงกว่าค่าปกติ ควรระมัดระวังการหยุดยาที่จะส่งผลต่อปริมาณไวรัส และการทำงานของเซลล์ตับ
        
        ให้ TDF 300 mg.1x1 O pc จนครบ 4 weeks หลังคลอด
        
        ระยะคลอด
        
        คลอดปกติ หรือ ผ่าคลอด หลีกเลี่ยงการคลอดโดยสูติศาสตร์หัตการ เช่น Vacuum หรือ Forceps
      - ทารก
        
        ระยะคลอด
        
        รีบดูดสารคัดหลั่งออกจากปาก และจมูกทารกให้เร็วที่สุด เช็ดตา และ ดูแลความสะอาดร่างกายทารกทันที
        
        ระยะหลังคลอด
        
        ทารกสามารถดูดนมมารดาได้ตามปกติ ยกเว้นมารดาที่มีหัวนมแตกเป็นแผล
        
        ให้ HB Vaccine 0.5 ml เข้ากล้ามเนื้อโดยเร็วที่สุดภายใน 12 ชั่วโมงหลังคลอด และ 1 เดือน จากนั้นให้ DTP-HB ที่ 2, 4, 6 เดือน
        
        ให้ HBIG 0.5 ml เข้ากล้ามเนื้อโดยเร็วที่สุด ภายใน 7 วันหลังคลอด
        
        ติดตามทารกเมื่อายุครบ 12 เดือน เพื่อพิจารณาเจาะเลือดตรวจ HBsAg และ anti-HBs
        
        ระยะตั้งครรภ์
        
        หลีกเลี่ยงการทำ chorionic sampling และ amniocentesis
    - - เน้นการดูแลการได้รับวัคซีนตั้งแต่แรกคลอด รวมถึงการตรวจซ้ำหลังได้รับวัคซีนครบ
      - เน้นการเลี้ยงลูกด้วยน้ำนมมารดา เนื่องจากทารกที่คลอดจากมารดาที่ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี ไม่ว่าจะกินนมแม่หรือนมผสม เมื่อให้วัคซีนแล้วโอกาสเกิดการติดเชื้อจากมารดาไม่ต่างกัน จึงไม่มีข้อห้ามในการกินนมแม่
    - - มารดา
        
        ระยะคลอด
        
        เจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด
        
        แท้งบุตร
        
        ระยะตั้งครรภ์
        
        มีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด
        
        มีโอกาสเกิดเบาหวานขณะตั้งครรภ์ และความดันโลหิตสูง
        
        มีอาการของการติดเชื้อไวรัส มีไข้ ตาตัวเหลือง ตรวจพบตับม้ามโต
      - ทารก
        
        ระยะคลอด
        
        ตายคลอดจากการติดเชื้อขณะคลอด
        
        คลอดก่อนกำหนด
        
        ระยะหลังคลอด
        
        อาจมีเลือดออกในสมอง
        
        ตับอักเสบเฉีบพลันแรกคลอด
        
        เป็นพาหะของโรคโดยไม่มีอาการ
        
        ติดเชื้อหลังคลอดจากการสัมผัสสิ่งคัดหลั่งของมารดา
        
        APGAR score ต่ำ
        
        ระยะตั้งครรภ์
        
        ติดเชื้อจากมารดาผ่านทางรก
        
        ติดเชื้อจากการแตกของเส้นเลือดจากรก
        
        ตายในครรภ์
    - - โรคตับแข็ง
      - มะเร็งตับ
      - ตับวาย
  - - - :warning:ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
        
        เสี่ยงต่อภาวะครรภ์เป็นพิษ (Preeclampsia) เนื่องจาก
        หญิงตั้งครรภ์มีอายุมาก
        
        กิจกรรมทางการพยาบาล
        
        ประเมิน และคัดกรองหญิงตั้งครรภ์ ปัจจัยเสี่ยงที่ส่งผลให้สตรีตั้งครรภ์
        มีภาวะความดันโลหิตสูง เช่น อายุ ประวัติการตั้งครรภ์ในอดีต ประวัติการคลอด
        
        ประเมินดัชนีมวลกาย (body mass index) ถ้ามากกว่า 30 กิโลกรัมต่อตารางเมตร
        มีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะความดันโลหิตสูง
        
        ประเมินอาการ และอาการแสดงของภาวะครรภ์เป็นพิษ เช่น ชัก ปวดศีรษะ ตาพร่ามัว คลื่นไส้ อาเจียนหรือจุกแน่นบริเวณลิ้นปี่ สังเกตอาการบวมที่หน้า และมือว่ามีหรือไม่
        
        ประเมิน และเฝ้าระวังสุขภาพทารกในครรภ์
        
        ส่งตรวจทางห้องปฎิบัติการ CBC, PT, PTT, INR, BUN, Cr, AST, ALT, LDH,
        Uric acid
        
        monitor BP 1-2 ครั้ง/สัปดาห์
        
        แนะนำให้หญิงตั้งครรภ์ได้รับการพักผ่อนอย่างเพียงพอ
        
        รับประทานยาหรืออาหารเสริมตามที่แพทย์สั่ง
        
        ตรวจครรภ์ตามที่แพทย์นัดอย่างเคร่งครัด
        
        เสี่ยงต่อภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ (gestational diabetes mellitus) เนื่องจากหญิงตั้งครรภ์มีน้ำหนักตัวมากว่าเกณ์ปกติ
        
        กิจกรรมทางการพยาบาล
        
        ประเมินปัจจัยเสี่ยงที่อาจทำก่อให้เกิดเบาหวานขณะตั้งครรภ์ เช่น
        1.1 อายุตั้งแต่ 25 ปีขึ้นไป
        1.2 ดัชนีมวลกาย มากกว่า 30 กิโลกรัมต่อตารางเมตร
        1.3 มีประวัติบุคคลในครอบครัว ที่เป็นญาติสายตรงเป็นเบาหวาน
        1.4. มีประวัติการตั้งครรภ์ และการคลอดที่ผิดปกติ เช่น การแท้ง การตายคลอด ทารกตายในครรภ์ เคยคลอดบุตรน้ำหนักแรกคลอดมากกว่า 4 กิโลกรัม
        
        ประเมิน และคัดกรองเบาหวานในหญิงตั้งครรภ์
        
        ควบคุมอาหารอย่างเหมาะสม เพื่อให้ร่างกายได้รับพลังงานอย่างเพียงพอและเพื่อให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นตามเกณฑ์
        
        การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
        
        ควรเริ่มออกกำลังกายในระยะเวลาสั้น แต่สม่ำเสมอ แบ่งทำวันละ 3-4 ครั้ง ครั้งละ 5-10 นาที
        
        เสี่ยงต่อการคลอดก่อนกำหนด (preterm) เนื่องจากมีการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B Virus : HBV)
        ขณะตั้งครรภ์
        
        กิจกรรมทางการพยาบาล
        
        ประเมิน และคัดกรองโรคไวรัสตับอักเสบบีในหญิงตั้งครรภ์
        
        ตรวจร่างกายตามระบบทุกครั้งที่มาฝากครรภ์
        
        อธิบายให้หญิงตั้งครรภ์ทราบเกี่ยวกับอาการนำเข้าสู่ระยะคลอด การสังเกตการดิ้นของทารกในครรภ์ อาการเจ็บครรภ์เตือน และอาการเจ็บครรภ์จริง เพื่อป้องกันการคลอดก่อนกำหนด
        
        สังเกตอาการผิดปกติ เช่น มีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอดก่อนคลอด อาจเกิดจากรกลอกตัวก่อนกำหนด หรือมีน้ำเดินก่อนเจ็บครรภ์คลอด การแท้ง และการตายคลอด
        
        การประเมินเสียงหัวใจทารกในครรภ์ สังเกตอาการผิดปกติของการหดรัดตัวของมดลูก
        
        งดสูบบุหรี่ จะช่วยลดภาวะรกเกาะต่ำ รกลอกตัวก่อนกำหนด และภาวะทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ์ ซึ่งเป็นสาเหตุของการคลอดก่อนกำหนด
        
        หลีกเลี่ยงการทำงานหนักมากเกินไป
        
        หากมีอาการผิดปกติ เช่น เจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด มีเลือดออกทางช่องคลอด สังเกตแล้วลูกไม่ดิ้น ให้รีบมาพบแพทย์
        
        ทารกมีโอกาสติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี และตายตายในครรภ์ เนื่องจากหญิงตั้งครรภ์มีการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B Virus : HBV)
        
        กิจกรรมทางการพยาบาล
        
        ตรวจคัดกรองไวรัสตับอักเสบบีสำหรับหญิงตั้งครรภ์ และสมาชิกในครอบครัวของหญิงตั้งครรภ์ และให้วัคซีนป้องกัน ป้องกันการติดเชื้อไปยังทารกด้วยการให้ Hepatitis B immunoglobin แก่หญิงตั้งครรภ์ เนื่องจาก HBeAg positive สามารถแพร่เชื้อจากมารดาสู่ทารกได้มาก
        
        หลีกเลี่ยงหัตถการความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี ที่ทำแก่ทารกในครรภ์ ได้แก่ Chorionic sampling และ Amniocentesis อาจทำการตรวจด้วยวิธี non-invasive prenatal testing ทดแทน หากจำเป็นต้องทำ Chorionic sampling และ Amniocentesis ควรแจ้งให้หญิงตั้งครรภ์ทราบถึงความเสี่ยง
        
        ดูแลให้ Tenofovir Disoproxil Fumarate (TDF) ขนาด 300 mg รับประทาน วันละ 1 ครั้ง
        เมื่ออายุครรภ์ครบ 28-32 สัปดาห์ และให้ต่อเนื่องไปจนครบ 4 สัปดาห์หลังคลอด
        
        การตรวจ Creatinine หากพบว่าค่า GFR ต่ำกว่า 50 มิลลิลิตร ต่อนาที จำเป็นต้องมีการพิจารณาปรับขนาดยาต้านไวรัส
        
        ให้คำแนะนำในการปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันการดำเนินโรคที่รุนแรงขึ้น และการแพร่กระจายของโรค
        
        มาฝากครรภ์ตามแพทย์นัดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อประเมินสุขภาพของทารกในครรภ์ ประเมินระดับยอดมดลูก อัตราการเต้นของหัวใจทารกในครรภ์
        
        สังเกตการดิ้นของทารกในครรภ์ หากพบว่าลูกไม่ดิ้น หรือมีอาการผิดปกติ คือ ขนาดท้องลดลง ให้รีบมาพบแพทย์
        
        หญิงตั้งครรภ์มีภาวะไม่สุขสบายในไตรมาสที่สอง คือ มีอาการท้องผูก
        
        กิจกรรมการพยาบาล
        
        ประเมินความรุนแรงของอาการท้องผูก
        
        หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้เกิดอาการท้องผูก
        
        ให้คำแนะนำแก่หญิงตั้งครรภ์เกี่ยวกับอาการท้องผูก ดังนี้
        3.1 อาการท้องผูกมักเกิดได้ในไตรมาสที่สอง
        3.2 หลังตื่นนอนให้ดื่มนมหรือเครื่องดื่มร้อน ๆ
        3.3 รับประทานอาหารอ่อน ย่อยง่าย
        3.4 หลีกเลี่ยงอาหารมันหรือรสจัด
        3.5 ควรดื่มน้ำมาก ๆ
        3.6 ออกกำลังกายเป็นประจำ ขับถ่ายให้เป็นเวลา
        3.7 จัดสิ่งแวดล้อมให้อยู่ในที่อากาศถ่ายเท
        
        อธิบายเกี่ยวกับความไม่สุขสบายอื่น ๆ ในไตรมาสที่สอง
        4.1 อาการอาหารไม่ย่อยปวดแสบปวดร้อน เนื่องจากระบบย่อยอาหารทำงานช้าลงจากการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมน
        4.2 แนะนำการดูแลความสะอาดอวัยวะสืบพันธุ์
        
        ส่งเสริมความรู้ในการส่งเสริมพัฒนาการทารกในครรภ์
        
        กิจกรรมทางการพยาบาล
        
        สารอาหารที่มีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของสมอง ผักใบเขียวต่าง ๆ ธาตุเหล็ก เนื้อสัตว์ ปลา ไข่แดง ไอโอดีน ปู ปลา กุ้ง กรดไขมัน ปลาสวาย ปลาทูน่า ถั่วเหลือง เมล็ดฟักทอง
        
        การออกกำลังกายที่เหมาะสม คือ โยคะ การว่ายน้ำ และการเต้นแอโรบิกในน้ำ
        
        แนะนำมารดาเกี่ยวกับการวิตกกังวล และไม่เครียด หากิจกรรมที่ผ่อนคลายทำ เช่น ฟังเพลง นั่งสมาธิ
        
        นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ นอนประมาณ 8-10 ชั่วโมง
        
        การจัดสิ่งแวดล้อมให้แก่ทารกในครรภ์เพื่อกระตุ้นระบบประสาททารกในครรภ์ แบ่งเป็น 4 ด้าน
        3.1 ด้านการรับความรู้สึก อายุครรภ์ 20 สัปดาห์ขึ้นไป
        
        การลูบสัมผัส เพื่อให้ทารกเคยชินกับการสัมผัส อารมณ์ดี เลี้ยงง่าย
        
        สัมผัสทารกในครรภ์เป็นจังหวะ ใช้มือตบลงเบา ๆ บนหน้าท้องมารดา
        
        สัมผัสน้ำอุ่นน้ำเย็น เพื่อพัฒนาเซลล์ประสาทส่วนรับรู้ความร้อนหนาว
        
        ตบหน้าท้องเบา ๆ ขณะทารกในครรภ์ดิ้น เพื่อช่วยฝึกไหวพริบ สร้างการเรียนรู้
        3.2 ด้านการเคลื่อนไหว 20 สัปดาห์ขึ้นไป เป็นการพัฒนาเซลล์ประสาทการทรงตัว ทำให้ทารกมีไหวพริบดี เช่น การนั่งเก้าอี้โยกหน้า-หลัง 10-15 นาที อาจมีเสียงเพลงเพราะ ๆ ขับกล่อมด้วย
        3.3 ด้านการได้ยิน เริ่มเมื่ออายุครรภ์ 20 สัปดาห์ขึ้นไป
        
        โดยให้มารดาพูดคุยกับทารกในครรภ์ เล่านิทานให้ทารกฟัง
        
        ใช้เสียงดนตรีในช่วง 24 สัปดาห์ขึ้นไป
        3.4 ด้านการมองเห็น เริ่มเมื่ออายุครรภ์ 24 สัปดาห์ ขึ้นไป โดยการเคลื่อนไฟฉายจากซ้ายไปขวา หรือการเปิดปิดไฟฉายเป็นจังหวะ