Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การพยาบาลหู ตา คอ จมูก (จมูกและ โพรงไซนัส (Nasal polyp (อาการและอาการแสดง,…
การพยาบาลหู ตา คอ จมูก
โรคตาที่พบบ่อย
การติดเชื้อที่เยื่อบุตา และกระจกตา
กระจกตาอักเสบ (keratitis)
อาการ : ตาแดง ตาบวม ตาแห้ง ระคายเคืองตา
การรักษา : ใช้ยาต้านเชื้อรา ยาปฏิชีวะนะ ยาต้านไวรัส การผ่าตัด
เยื่อบุตาขาวอักเสบ (Conjunctivitis)
อาการ : ตาแดง เคืองตา หนังตาบวมเล็กน้อย มีขี้ตาล็กน้อย ต่อมน้ำเหลืองหน้าหูโตอาจมีไข้ร่วมด้วย
การรักษา : ใช้ยาป้ายตาหรือหยอดตา ยาปฏิชีวะนะ
ริดสีดวงตา (Trachoma)
อาการ : ตาแดง น้ำตาไหล มีขี้ตา มีตุ่มเล็กๆที่ด้านในตา
การรักษา : ยาปฏิชีวะนะ การผ่าตัด
กุ้งยิง (Hordeolum)
อาการ : ปวดที่เปลือกตา ปวดตุบๆ บริเวณที่เป็นตุ่มแข็งแตะถูกเจ็บ บางครั้งมีหนองนูนเป่งหัวขาวๆ เหลืองๆ รอบๆนูนแดงและกดเจ็บ
การรักษา : ประคบน้ำอุ่น ยาป้ายตา ถ้าเป็นหนองให้สะกิดหรือผ่าและกินยาปฏิชีวนะ
ต้อหิน
อาการ : ปวดตา ตามัว กระจกตาบวม เห็นเป็นสีรุ้งรอบดวงไฟ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ความดันลูกตาสูง ลานสายตาแคบลง อาจเดินชนของ
การรักษา : 1. การใช้ยาหดรูม่านตา
β-adrenergic blocking agent ลดการสร้างน้ำเลี้ยงลูกตา
Sympathomimetic drugs ลดการสร้างน้ำเลี้ยงลูกตา เพิ่มการไหลเวียนโลหิต
Carbonic anhydrase-inhibitors ลดการสร้างน้ำเลี้ยงลูกตา
Hyperosmotic agents ทำให้ osmotic pressure ในเลือดสูงขึ้นทำให้ดึงน้ำออกจากเซลล์มานอกเซลล์และขับน้ำออกทางไต ชนิดรับประทาน Glycerol ให้ทางหลอดเลือดดำ Manitol 20% ใช้ในกรณีต้องการให้น้ำเลี้ยงภายในลูกตาลดลงอย่างรวดเร็ว
6.การผ่าตัด
การพยาบาล :
ในผู้ป่วยต้อหินจะให้ยาขยายม่านตา และสังเกตการขยายตัวของรูม่านตาถ้าไม่ขยายหรือขยายตัวน้อยให้แจ้งแพทย์ก่อนส่งเข้ารับการผ่าตัด
ดูแลให้ผู้ป่วยได้รับยาลดความดันลูกตาเพื่อป้องกันการเลื่อนไหลของวุ้นตาออกมาซึ่งทำให้เกิดการลอกหลุดของจอประสาทตาได้
ถ้าผู้ป่วยได้รับยาระงับความรู้สึกทั่วร่างกาย มักได้รับการ retained foley’ s catheter เพื่อลดจำนวนปัสสาวะจากการที่ยาส่งผลให้สร้างปัสสาวะจำนวนมาก
หลังผ่าตัดแนะนำผู้ป่วยไม่ควรตะแตงทับข้างที่ผ่าตัด เพื่อป้องกันไม่ให้ความดันลูกตาข้างนั้นสูงขึ้น ให้ผู้ป่วยนอนบนเตียง 6-24 ชม.
เลี่ยงการเงยหน้าก้มหน้า
ต้อกระจก
อาการ : ตามัว มองเห็นภาพซ้อน สายตาสั้นลง รูม่านตาจะเห็นขุ่นขาว
การรักษา : ต้อกระจกไม่มีการรักษาด้วยยา มีวิธีเดียวเท่านั้น คือ การผ่าตัดเอาแก้วตา ที่ขุ่นออก ซึ่งเรียกว่า ลอกต้อกระจก (lens extraction)
การพยาบาล : 1. การพยาบาลเพื่อป้องกันการกระทบกระเทือนตา ประคองศีรษะผู้ป่วยเมื่อเคลื่อนย้ายหลังผ่าตัด
การพยาบาลเพื่อช่วยลดอาการปวดตาและให้พักหลับได้ ให้ยาแก้ปวดตามแผนการรักษา จัดท่านอนไม่นอนทับบริเวณตาที่ได้รับการผ่าตัด จัดสภาพแวดล้อมลดสิ่งรบกวน
การพยาบาลเพื่อป้องกันการติดเชื้อที่ตาภายหลังผ่าตัด
-แนะนำการทำความสะอาดใบหน้า ไม่ให้น้ำเข้าตาข้างที่ทำผ่าตัด
-เน้นไม่ให้ผู้ป่วยเปิดตา ใช้นิ้วมือแยงตาหรือขยี้ตา
-ให้ปิดผ้าปิดตา และครอบที่ครอบตาตามแผนการรักษาและตรวจสอบให้ปิดแน่นไม่เคลื่อนหลุด
-ล้างมือให้สะอาดทุกครั้ง ทั้งก่อนและหลังให้การพยาบาล และปฏิบัติการพยาบาลอย่างถูกต้องด้วยวิธีปลอดเชื้อทุกขั้นตอน
4.สระผมได้ให้ผู้อื่นสระให้ ไม่เกาแรง ระมัดระวังน้ำเข้าตา
5.ใช้สายตาได้ตามปกติ เช่น ดูโทรทัศน์ หรืออ่านหนังสือ แต่ถ้าเมื่อยตาก็ให้หยุดพัก
6.สอนผู้ป่วยและญาติเกี่ยวกับการเช็ดตา หยอดตา ป้ายตา ให้ถูกต้องตามเทคนิคปลอดเชื้อ
7.แนะนำเรื่องการรับประทานยา และใช้ยาหยอดตา ยาป้ายตา
การพยาบาลผู้ป่วยโรคคอ
Ca nasophalynx มะเร็งหลังจมูก
อาการ:
การรับประทานอาหารเป็นประจำ ชนิดเดิม เช่น ปลาเค็ม
อาการเปลี่ยนแปลง เช่น เป็นหวัด คัดจมูกเรื้อรัง หรือภูมิแพ้เรื้อรังรักษาไม่หาย เป็นมากขึ้นเรื่อยๆ
มีเลือดกำเดาไหล
ตามัว มองเห็นภาพซ้อน ปวดตา หูอื้อ ต่อมน้ำเหลืองข้างคอโต
การพยาบาล
1.รังสีรักษา ได้ผลดีในระยะ ที่ 1-2
รังสีรักษา ร่วมกับเคมีบำบัด ระยะที่ 3 -4 ทำคู่กันไป หรืออย่างใดอย่างหนึ่งก่อนหลัง
การผ่าตัด ทำเฉพาะในรายที่ต่อมน้ำเหลืองที่คอโต จากนั้นร่วมกับการฉายรังสี
เลเซอร์ Photo-dynamic therapy (PDT) เป็นกระบวนการเหนี่ยวนำให้เกิดสารที่เป็นพิษต่อเซลล์มะเร็ง (phototoxic effect) โดยใช้ ปัจจัย 3 ประการ คือ ยาไวแสง แสงเลเซอร์ และออกซิเจน
CA larynx
อาการ
ระยะแรกเสียงไม่แหบ ต่อมามีเสียงแหบ และจะเป็นมากขึ้นเรื่อยๆ
เจ็บร้อนในคอ ลักษณะเหมือนก้างติดคอ
ไอ เนื่องจากสำลักน้ำลาย และมีน้ำลายมาก เพราะกลืนไม่ลง บางรายไอเป็นเลือด แสดงถึงการมีแผลเกิดขึ้น
กลืนลำบาก เจ็บเวลากลืน
น้ำหนักลด
การรักษา
การผ่าตัด กล่องเสียง
การฉายรังสี
การพยาบาลผู้ป่วยโรค หู
โรคของหูชั้นนอก
สิ่งแปลกปลอม
สิ่งแปลกปลอมเข้าหู มี 2 ชนิด คือ
สิ่งมีชีวิต เช่น แมลง
สิ่งไม่มีชีวิต หิน ดิน กรวด เมล็ดพืช สำลี เม็ดพลาสติก
การพยาบาล
สำหรับสิ่งมีชีวิต
เห็บ มด จะกัดแน่น ใช้แอลกอฮอล์ 70% หยอดลงไปฆ่า แล้วค่อยล้าง หรือคีบออก
แมลงปีก แมลงสาป ใช้น้ำหยอดเข้าในรูหูจนเต็ม มันจะออกมาเอง ถ้าไม่ออกให้ใช้วิธีเดียวกันกับ มด และเห็บ
สิ่งไม่มีชีวิต
น้ำ ให้ใส่น้ำเพิ่มจนเต็มหู กดติ่งหน้าหู ให้น้ำรวมกันแล้วตะแคงออก
วัตถุก้อนกลม เล็กๆ ให้ล้างออก
วัตถุเป็นแผ่นเล็กๆ ชิ้นบาง ให้คีบออก
การล้างหู
การล้างหูEar irrigation ใช้
syringe 20 cc.
น้ำอุ่น ±7 °c ของอุณหภูมิกาย
ดึงใบหูส่วนบนไปด้านหลัง
ฉีดน้ำอุ่นเข้าในรูหู เบาๆ ถ้าแรงเกินไป แก้วหูอาจฉีกขาดได้
หมายเหตุ : ความร้อนหรือความเย็นจะไปกระตุ้นน้ำใน semicircular canal ในหูชั้นใน ทำให้ผู้ป่วยเวียนศีรษะได้
ขี้หูอุดตัน อาการ
เจ็บในหู เมื่อขากรรไกรเคลื่อนไหว หรือ กดหน้าหูจะเจ็บมาก มีไข้ อ่อนเพลีย ต่อน้ำเหลืองหลังหูโต กดเจ็บ ช่องหูบวมแดง
การรักษา
ดูดเอาหนองออก
หยอดยาปฏิชีวนะ ผสม ไฮโดรคอร์ติโซน วันละ 4 ครั้ง
กรณีที่มีการอักเสบเฉียบพลัน ต้องกินยาปฏิชีวนะ เช่น erythromycin หรือ pennicillin นาน 7-10 วัน
ถ้ามีหนองไหล บวมมาก อาจต้องได้ยาป้าย เป็น antibiotic ointment
เชื้อรา Otomycosis
อาการ คัน ส่องดู จะเห็นเชื้อราสีขาว หรือเหลืองเกาะติดอยู่ที่ขี้หู แก้วหูปกติ การได้ยินปกติ แต่คันมาก
การรักษา
ทำความสะอาดหู หยอดด้วย
tincture merthiorate 1:1,000
2% salicylic acid in alcohol
3% boric acid in alcohol
Amphoteracin B ใช้กับ เชื้อ Candida
ยาเหล่านี้อาจทำให้แสบในรูหู
งูสวัด Herpes zoster
อาการแสดง จะมีการอักเสบรุนแรง ไข้สูง ปวดแสบปวดร้อน มีตุ่มใสในช่องหู และใบหู การอักเสบอาจลุกลามไปที่
ประสาทคู่ที่ 7 (Facial nerve) ทำให้เกิดอัมพาตของใบหน้า (facial paralysis) Bell palsy
หูชั้นกลางก็จะทำลายประสาทการรับฟังเสียงทำให้หูหนวก เรียกว่า herpes zoster oticus หรือ Ramsay Hunt syndrome
การรักษาพยาบาล
โดยทั่วไปรักษาตามอาการ ให้ยาบรรเทาปวด ยาป้ายตุ่มใส หากมีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วยต้องได้รับยาปฏิชีวนะ
ส่วนใหญ่จะหายเองภายใน 7 -21 วัน
หลังการหายอาจมีอาการปวด ขั้นตอนนี้ วิตามิน บี 12 จะช่วยทุเลาปวดโดยการบำรุงเส้นประสาทที่เกิดการอักเสบ
ให้ผู้ป่วยสังเกตการได้ยินของตนเอง และการเกิดอัมพาตของใบหน้า
โรคของหูชั้นกลาง
Tympanic membrane perforation
สาเหตุ ถูกตบหู ถูกตี ถูกแทง การถูกกระแทก
อาการและอาการแสดง เจ็บ แก้วหูมีรอยฉีกขาด มีเลือดออก การได้ยินเสียงเสียไปแบบ conductive hearing loss บางรายอาจมีเสียงดังในหู หรือเวียนศีรษะร่วมด้วย เนื่องหูชั้นในได้รับการกระทบกระเทือน
การรักษา
ถ้าแก้วหูที่ขาดนั้นสะอาด และฉีกขาดไม่ใหญ่จนเกินไป จะติดเองภายใน 2-3 วัน หรือเป็นสัปดาห์
หากเกิดจากอุบัติเหตุ ดูแลดังนี้
2.1 ไม่ต้องหยอดยาใดๆ
2.2 ไม่ต้องล้างหู ไม่ให้น้ำเข้าหู
2.3 ไม่รบกวนใดๆภายในช่องหู
2.4 กินยาแก้ปวดเมื่อปวด
2.5 พบแพทย์เพื่อทำผ่าตัดแก้ไขส่วนที่เสียหาย หรือเชื่อมรอยต่อแก้วหูที่ขาด
Otitis media
หูน้ำหนองใส่
สาเหตุ : มีการอุดตันของท่อ Eustachain tube จากการเป็นหวัดคัดจมูก คออักเสบ ทอนซิลอักเสบ หวัดหรือภูมิแพ้นานๆ
อาการและอาการแสดง: หูอื้อ ฟังเสียงไม่ชัด สูญเสียการได้ยินแบบการนำเสียงผิดปกติ รู้สึกมีน้ำขังในหูตลอดเวลา เวลาพูดเสียงจะก้องอยู่ในหู จึงต้องพูดเบาๆ พบบ่อยในเด็ก
การรักษา
การรักษา 1. รักษาสาเหตุที่ทำให้เกิดการอุดตัน
รับประทานยา antihistamine เพื่อรักษาอาการเป็นหวัด
ยาพ่นจมูกเพื่อให้ยุบบวม
การเป่าลมผ่าน Eustachain tube โดย หายใจเข้าเต็มที่ ปิดจมูก ปิดปาก แล้วเบ่งลมหายใจออก ลมจะเข้าไปใน Eustachain tube ผ่านไปยังหูชั้นกลาง เป็นผลให้การผลิตเยื่อเมือกลดลง (ห้ามทำขณะมีการอักเสบในช่องคอ)
การเจาะเยื่อแก้วหู (Myringotomy)
หูน้ำหนวกชนิดเป็นหนอง
อาการและอาการแสดง ปวดหูมาก แน่นในหู หูอื้อ แก้วหูโป่ง มีเส้นเลือดที่แก้วหู
การรักษา :
เจาะแก้วหูเพื่อเอาหนองออก แก้วหูจะปิดเอง ระวังน้ำเข้าหู
ให้ยาบรรเทาปวด บรรเทาอาการหวัด
ให้ยาปฏิชีวนะ เพื่อลดการอักเสบ
โรคของหูชั้นใน
ประสาทหูพิการมาแต่กำเนิด
หูพิการในผู้สูงอายุ
ประสาทหูพิการจากพิษของยา
Meniere’s disease (Vertigo)
ประสาทหูพิการจากเสียงรบกวน
ประสาทหูพิการจากเสียง
เนื้องอกประสาทหู
การอักเสบของหูชั้นใน
อุบัติเหตุ
จมูกและ โพรงไซนัส
Epistaxis
การพยาบาล
จัดให้นอนท่า ศีรษะสูง หรือนั่งก้มหน้าเล็กน้อย เพื่อไม่ให้เลือดไหลงคอ เพราะอาจจะทำให้คลื่นไส้ อาเจียน และไม่สามารถตรวจดูจำนวนเลือดที่ออกได้
วัดสัญญาณชีพ
ถ้าเลือดไม่ออกมากให้บีบจมูกนาน 5-8 นาที และให้หายใจทางปาก
ประคบเย็นที่สันจมูก
Nasal polyp
อาการและอาการแสดง
อาการเช่นเดียวกับเป็นหวัด
คันจมูก ก้อนโตมากจะคันมาก
เกิดการปิดกั้น หายใจทางจมูกไม่ได้ต้องหายใจทางปาก
การได้กลิ่นลดลง หรือหายไป
ถ้าริดสีดวงขนาดใหญ่จนปิดรูเปิดไซนัส จะทำให้ไซนัสอักเสบ หนองไม่สามารถไหลออกมาได้สะดวก ทำให้ปวดศีรษะ บริเวณที่มีการอักเสบ
ถ้ามี Choanal polyp ด้วยจะทำให้หูอื้อ แบบการนำเสียงผิดปกติ
ตรวจจมูกพบ inferior turbinate ซีด
การพยาบาล
รักษาเช่นเดียวกับโรคภูมิแพ้ และการอักเสบเรื้อรังของจมูก
หากก้อนมีขนาดใหญ่ หายใจมาสะดวกต้องรักษาโดยการผ่าตัด ทำ Polypectomy ก่อนการผ่าตัดต้อง x-ray sinus ทุกราย หากมีการอักเสบของไซนัสด้วย ต้องทำผ่าตัดไซนัสพร้อมๆกัน เช่น Caldwell-Luc Operation หรือ Ethmoidectomy
หลังผ่าตัดจะปวด จมูกบวม ให้ประคบเย็นและลดบวม ถ้า
48 ชม.ยังบวมอยู่ แต่ไม่มีเลือดออกให้ประคบร้อน
อาจมีการงอกออกมาใหม่ได้ จึงต้องรักษาสาเหตุการเกิดให้ดี
Sinusitis
อาการ
คัดจมูก น้ำมูกข้นเป็นหนอง
ปวดหนัก และกดเจ็บบริเวณที่อักเสบ ปวดมากตอนเช้าๆ ถ้ารูไซนัสถูกปิดหมดไม่มีช่องทางออกของหนอง จะปวดบริเวณหัวตา หลังลูกตา ดั้งจมูกร้าวไปที่ขมับ
หายใจออก มีกลิ่นเหม็นในคอ ใน 24-48 ชม. น้ำมูกจะมีเลือดปน
เจ็บคอ เนื่องจากมีเสมหะลงคอ
หูอื้อ
ตรวจพบเยื่อบุจมูกแดง
การพยาบาล
ใช้ยาบรรเทาปวด
ประคบร้อน
ลดอาการบวมโดยใช้ยาหยอด หรือพ่นจมูก ที่ทำให้หลอดเลือดหดตัว
งดใช้ยากลุ่ม steroid ในขณะที่มีการอักเสบติดเชื้อ
ควบคุมการติดเชื้อโดยใช้ยาปฏิชีวนะ อย่างน้อย 14 วัน
รับประทาน anti histamine และ anticongestant เพื่อบรรเทาอาการคัดจมูก
ให้ยาละลายเสมหะ ให้ดื่มน้ำมากๆเพื่อละลายเสมหะ
พักผ่อนให้เพียงพอ
หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่ชุมชน เพื่อป้องกันการติดเชื้อไปสู่ผู้อื่น
แนะนำสังเกตอาการแทรกซ้อนทางตา
Chronic sinusitis
อาการและอาการแสดง
มีน้ำมูกข้น มูกปนหนอง สีเหลือง หรือสีเขียว กลิ่นเหม็น เป็นลักษณะสำคัญของการติดเชื้อ กลุ่ม anaerobe
ปวดน้อยกว่า acute sinusitis ปวดตื้อๆ
การได้กลิ่นลดลง
x-ray sinus พบว่าทึบ เพราะอาจมีหนองหรือน้ำขัง
การพยาบาล
ขจัดสาเหตุของโรค
ขจัดแหล่งการติดเชื้อ รับประทานยาปฏิชีวนะอย่างน้อย 2 สัปดาห์
ให้การถ่ายเทของน้ำหรือหนอง ภายในไซนัสได้ดีขึ้น โดยลดอาการบวมของเยื่อบุจมูก และไซนัส โดยใช้ antihistamine และ decongestant หรือโดยการเจาะล้างไซนัส และการผ่าตัด antrostomy , endoscopic antrostomy , ethmoidectomy, Caldwell-Luc operation หรือ Functional endoscopic sinus surgery (FESS)
หลีกเลี่ยงจากควันต่างๆ ไอระเหยของสารเคมี อากาศเย็นจัด ร้อนจัด
ลดอาการไอ ดื่มน้ำมากๆ