Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

021 Antenatal care (การดูแลหญิงตั้งครรภ์) (ข้อมูล (การตรวจร่างกาย,…

- - - - :pencil2:น้ำหนักก่อนการตั้งครรภ์ 47 kg ส่วนสูง 165 cm BMI 17.26 kg/m2(Underweigh)ฺ
        :pencil2:น้ำหนักปัจจุบัน 50.50 kg Total weigh gain 3.50 kg (น้ำหนักที่สามารถขึ้นได้ตลอดการตั้งครรภ์ 12.5-18 kg หรือสามารถขึ้นได้สัปดาห์ละ 0.49 kg)
    - - :pencil2:ศีรษะ ไม่พบก้อน ไม่มีรอยแผล
        :pencil2: ตา เยื่อบุตาไม่ซีด ไม่เหลือง
        :pencil2:จมูก ไม่มีเยื่อบุโพรงจมูกบวม
        :pencil2:ช่องปาก ไม่มีฟันผุ ไม่มีเหงือกบวม
        :pencil2:ไม่พบต่อมไทรอยด์อักเสบ
        :pencil2:เต้านมไม่พบก้อน ลานนมปกติ หัวนมไม่บอด แบน บุ๋ม
        :pencil2: แขนขา ไม่บวม
    - - :pencil2: ยอดมดลูกอยู่ระดับสะดือ วัดได้ 20 cm คลำไม่พบส่วนนำ
- - - - อายุน้อยกว่า 20 ปี หรือมากกว่า 35 ปี
      - เศรษฐานะทางสังคมไม่ดี
      - ครรภ์แรก
      - :!!:ภาวะทุโภชนาการ
      - ทำงานหนัก
      - ภาวะเครียด
      - ปัจจัยทางด้านพันธุกรรม เช่น มีประวัติคลอดทารกก่อนกำหนดในครอบครัว
      - เคยมีประวัติแท้ง หรือคลอดทารกก่อนกำหนดในครรภ์ก่อน
      - ภาวะครรภ์แฝด
      - ความผิดปกติของมดลูกและปากมดลูก เช่น ภาวะ cervical incompetence
      - ภาวะน้ำเดินก่อนกำหนด
      - ทารกพิการ
      - :!!:ภาวะแทรกซ้อนทางอายุรกรรมขณะตั้งครรภ์ เช่น การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ ความดันโลหิตสูง ครรภ์แฝดน้ำ น้ำคร่ำน้อยกว่าปกติ หรือภาวะเลือดออกระหว่างตั้งครรภ์ เป็นต้น
      - การติดเชื้อของระบบสืบพันธุ์ เช่น หนองใน หนองในเทียม bacterial vaginosis เป็นต้น
      - ประวัติช่วยการเจริญพันธุ์
      - เคยมีประวัติเลือดออกในระหว่างการตั้งครรภ์ในอดีต
      - สูบบุหรี่และสารเสพติด เช่น โคเคน เฮโรอีน
    - - :pencil2:ตรวจวัดความยาวของปากมดลูกด้วยการใช้คลืนคว ามถีสูงทางช่องคลอด (Transvaginal ultrasound :TVU) ในหญิงตังครรภ์ทีอายุครรภ์น้อยกว่า 28 สัปดาห์แล้วพบว่ามีค่าตากว่า 10 เปอร์เซ็นไทล์ คือ 25 มิลลิเมตร
        :pencil2:การมีภาวะแทรกซ้อน หรือมีประวัติเคยคลอดก่อนกำหนด
    - - Progesterone ช่วยลดการคลอดก่อนกำหนดโดย The American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) แนะนำให้ใช้ progesterone ในมารดาที่มีความเสี่ยงสูงต่อการคลอดก่อนกำหนด เช่น เคยมีประวัติการคลอดก่อนอายุครรภ์ 37 สัปดาห์
      - การหยุดสูบบุหรี่ จะช่วยลดภาวะรกเกาะต่ำ รกลอกตัวก่อนกำหนด และภาวะทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ์ ซึ่งเป็นสาเหตุของการคลอดก่อนกำหนด
      - หลีกเลี่ยงการใช้สารเสพติด และแอลกอฮอล์
      - ลดอัตราการตั้งครรภ์แฝดจากเทคโนโลยีที่ช่วยในการมีบุตรยาก
      - การเย็บผูกปากมดลูกจะลดโอกาสเสี่ยงต่อการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดในช่วงอายุครรภ์ 33 สัปดาห์ลงประมาณร้อยละ 25 และลดการแท้งในไตรมาสที่ 2 ลงได้ เทคนิคนี้มีประโยชน์มากในสตรีที่มีภาวะแท้งหรือคลอดก่อนกำหนดติดต่อกันตั้งแต่ 3 ครั้งขึ้นไป ซึ่งมีสาเหตุจาก cervical incompetence เชื่อว่าการใช้ cerclage pessary ใส่ไว้ที่ปากมดลูก และหยุดใช้ในช่วงใกล้คลอดจะช่วยป้องกันภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดได้โดยไม่ต้องผ่าตัด
      - หลีกเลี่ยงการทำงานหนักมากเกินไป
      - รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ หลีกเลี่ยงภาวะทุโภชนาการ (malnutrition) ซึ่งเป็นสาเหตุของการคลอดก่อนกำหนด นอกจากนี้จาก Cochrane Review ยังไม่มีการศึกษาที่ยืนยันว่าวิตามิน เกลือแร่ หรือสารโปรตีนเฉพาะสามารถป้องกันภาวะคลอดก่อนกำหนดได้
      - รักษาอาการติดเชื้อ โดยเฉพาะภาวะ asymptomatic bacteriuria, bacterial vaginosis, group B streptococcus
      - การพยากรณ์ภาวะคลอดก่อนกำหนด โดยการวัด cervical length ไม่แนะนำให้ใช้ทุกรายที่ไม่มีอาการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด ส่วน fetal fibronectin (fFN) สามารถประเมินภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดได้ดี แต่มีข้อเสียที่ต้องทำการตรวจภายในเพื่อเก็บตัวอย่าง
  - - - :pencil2:HBsAg : บอกถึง การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี
      - :pencil2:HBeAg : บอกถึง ความสามารถในการแบ่งตัวของไวรัสตับอักเสบบี (Viral replication)
      - :pencil2:Anti HBs : จะพบหลังจากตรวจไม่พบ HBsAg ในเลือดแล้ว หรือ เป็นภูมิคุ้มกันต่อการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี
      - :pencil2:Anti HBe : จะพบหลังจากตรวจไม่พบ HBeAg ในเลือดแล้ว
      - :pencil2:Anti HBc : เป็นภูมิคุ้มกันที่เกิดจากการตอบสนองของร่างกายต่อไวรัสตับอักเสบบี บอกถึงการเคยติดเชื้อไวรัสบี
        
        Anti HBc-IgG : พบได้ทั้งในตับอักเสบเฉียบพลัน, เรื้อรัง หรือแม้แต่ผู้ที่ตรวจไม่พบเชื้อแล้ว
        
        Anti HBc-IgM : พบในตับอักเสบเฉียบพลัน
    - - ขณะตั้งครรภ์
        
        1.HBV มีผลต่อตับควรหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่มีไขมัน ลดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
        
        2.ไม่ซื้อยารับประทานเอง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยา
        
        3.หากมีเพศสัมพันธ์ควรใช้ถุงยางอนามัย
        
        4.แนะนำให้ญาติ หรือคนในครอบครัวมาตรวจ
        
        5.เมื่ออายุครรภ์ครบ 28-32 สัปดาห์เริ่มให้ TDF 300 mg รับประทานวันละ 1 ครั้ง จนถึง 4 สัปดาห์หลังคลอด และจะได้รับการรวจ ceratinine หลังเริ่มยา 4 สัปดาห์ เพื่อตรวจดูการทำงานของไต หากพบความผิดปกติจะต้องรักษา
      - ระยะคลอด
        
        1.สามารภคลอดทางช่องคลอดได้แต่เมื่อทารกออกมาแล้วควรรีบดูดสารคัดหลั่งออกจากตัวทารกโดยเร็ว
        
        2.หลีกเลี่ยงการใช้หัตถการ เช่น vacuum forcep
      - หลังคลอด
        
        1..ให้รับประทาน TDF 300 mg รับประทานวันละ 1 ครั้ง จนถึง 4 สัปดาห์หลังคลอด
        
        2.มาตรวจตามนัด เช่น การนัดตรวจ ALT การตรวจเอนไซม์ของตับเพื่อดูการการติดเชื่อ
        
        3.ส่งเสริมการเลี้ยงลูกบุตรด้วยนมแม่อย่างน้อย 6 เดือน หรือได้นานถึง 2 ปี หากหัวนมแตกหรือแม่แผล จะไม่ให้นมบุตร
        
        4.ทารกหลังคลอดควรได้รับ HBIG 0.5 ml ภายใน 12 ชั่วโมงหลังคลอด และ เมื่ออายุครบ 1 เดือน หลังจากนั้นควรได้รับ DTP-HB เมื่ออายุทารก 2,4,6 เดือน
        
        การติดตามผลเมื่อทารกอายุครบ 12 เดือน พิจารณาตรวจ HBsAg และ Anti-HBs
        
        HBsAg เป็นลบ และ Anti-HBs เป็ฯบวก แสดงว่าทารกไม่ติดเชื้อและมีภูมิคุ้มกันไวรัสตับอักเสบบี
        
        HBsAg เป็นลบ และ Anti-HBs เป็นลบ แสดงว่าทารกไม่ติดเชื้อและไม่มีภูมิคุ้มกันไวรัสตับอักเสบบี ควรได้รับวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีซ้ำ 3 เข็ม โดยแต่ละเข็มฉีดห่างกัน 1 เดือน และ 6 เดือน
        
        HBsAg เป็นบวก แสดงว่าทารกติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี จะได้รับการรักษาต่อไป
    - - มารดา
        
        :pencil2:จะมีโอกาสเกิดเบาหวานขณะตั้งครรภ์ และความดันโลหิตสูงได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และยังพบมีความสัมพันธ์การมีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอดก่อนคลอด นอกจากนี้การศึกษาของ Safir และคณะ ยังยืนยันสาเหตุของการมีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอดก่อนคลอดเกิดจากรกลอกตัวก่อนกำหนดที่พบเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และพบอัตราการชักนำการคลอด และอัตราการผ่าตัดคลอดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
      - ทารก
        
        ในผู้ป่วยติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีในระหว่างตั้งครรภ์จะมีระดับไวรัสตับอักเสบบีสูงขึ้น แต่ค่าเอนไซม์ตับลดลง เนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันต่ำลง ทำให้มีโอกาสเกิดอาการกำเริบ (hepatitis flare) และตับวาย (hepatitis failure) ได้มากขึ้นโดยเฉพาะช่วงใกล้คลอดถึงหลังคลอด (9) แต่โดยทั่วไปในผู้ป่วยที่ไม่มีอาการมาก่อน มักไม่มีอาการเปลี่ยนแปลงในช่วงตั้งครรภ์
  - - - การเฝ้าระวังสุขภาพทารก เช่นการนับลูกดิ้นของทารก การตรวจด้วย BPP NST
      - แก้ไขให้คำแนะนำตามสามารถที่เกิดหรือตรวจพบ และลดปัจจะยเสี่ยง เช่น การใช้สารเสพติด เครื่องดื่มแอลกอฮอล์
- - - - การพยาบาล
        
        1.ซักประวัติหญิงตั้งครรภ์ว่านอกจากปัสสาวะแสบขัด มีอาการอื่นร่วมด้วยหรือไม่
        
        2.แนะนำหญิงตั้งครรภ์ เมื่อเข้าไปพบแพทย์ แจ้งให้แพทย์ทราบถึงอาการที่เป็นอยู่ด้วย เนื่องจากแพทย์จะได้วินิจฉัยและคัดกรองว่าเป็นการติดเชื้อหรือไม่
        
        3.แนะนำการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์::
        
        :pencil2: การเฝ้าระวัง และการสังเกตอาการอื่นๆ เช่น สีปัสสาวะ ปัสสาวะแล้วมีเลือดปน ปัสสาวะมีกลิ่น
        
        :pencil2: การทำความสะอาดอวัยวะสืบพันธุ์ คือ ทำความสะอาดทุกครั้งหลังมีการปัสสาวะ หรืออุจจาระ โดยล้างจากหน้าไปหลัง ไม่ล้างย้อนกลับไปมา
        
        :pencil2: หากหลังพบแพทย์แล้วมียา ควรรับประทานอย่างเคร่งครัด และกลับมาพบแพทย์ตามนัด เพื่อประโยชน์ของมารดา และสุขภาพของทารกในครรภ์
        
        :pencil2: ควรดื่มน้ำมากๆ หรือให้เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย
    - - 1.ซักประวัติเกี่ยวกับครรภ์ที่ผ่านมาว่าภาวะแทรกซ้อนขณะตั้งครรภ์ คลอดครบกำหนดหรือไม่
      - 2.การหยุดสูบบุหรี่ จะช่วยลดภาวะรกเกาะต่ำ รกลอกตัวก่อนกำหนด และภาวะทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ์ ซึ่งเป็นสาเหตุของการคลอดก่อนกำหนด
      - 3.หลีกเลี่ยงการใช้สารเสพติด และแอลกอฮอล์
      - แนะนําให้หลีกเลียงการทํากิจกรรมทีใช้แรง เช่น ยกของหนัก งดเดินทางไกลทีต้องนังรถนาน เลียงการนังรถมอเตอร์ไซต์ ระวังการกระทบกระเทือน
      - 5.รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ หลีกเลี่ยงภาวะทุโภชนาการ (malnutrition) ซึ่งเป็นสาเหตุของการคลอดก่อนกำหนด นอกจากนี้จาก Cochrane Review ยังไม่มีการศึกษาที่ยืนยันว่าวิตามิน เกลือแร่ หรือสารโปรตีนเฉพาะสามารถป้องกันภาวะคลอดก่อนกำหนดได้
      - 6.การให้ความรู้มารดาเรื่องการเจ็บครรภ์คลอด การนัดมาฝากครรภ์ทุกสัปดาห์ในช่วงอายุครรภ์ 20-24 สัปดาห์ ไม่ช่วยป้องกันภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด
      - 7.สังเกตอาการผิดปกติที่ควรมาพบแพทย์
        :pencil2: มีเลือดออกทางช่องคลอด
        :pencil2: มีตกขาวที่มีลักษณะมีกกลิ่นเหม็น หรือมีตกขาวปนเลือด มีอาการคัน
        :pencil2:มีไข้และหนาวสั่น
        :pencil2:ปวดศีรษะ หรือวิงเวียนบ่อยๆ
        :pencil2: ปัสสาวะแสบขัด หรือบ่อยเกินไป
  - - - 1.แนะนำให้พักผ่อนอย่างเต็มที่ และเพี่ยงพอ
      - 2.รับประทานอาหารที่มีโปรตีน ไขมันน้อย เพราะไขมันจะสะสมมากในตับ
      - 3.ดื่มน้ำมากๆและให้เพี่ยงพอต่อร่างกาย งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
      - 4.หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีผลต่อตับ หากจะใช้ยาต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
      - 5.ป้องกันการแพร่กระจายเชื้อ ด้วยแยกของใช้ส่วนตัว หรือสิ่งที่จะมีสารคัดหลั่ง รับประทานอาหารช้อนกลาง
      - 6.แนะนำหญิงตั้งครรภ์ให้สามีและญาติมาตรวจคัดกรองโรคด้วย
  - - - ประโยชน์ต่อมารดา
        
        ป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอด เนื่องจากทำให้เกิดการกระตุ้นการหลัง hormone oxytocin ทำให้มดลูกกลับสู่สุขภาพปกติเร็วขึ้น
        
        ช่วยการคุมกำเนิด เนื่องจากกดการทำงานของรังไข่ โดยแม่ที่เลี้ยงนมลูกอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอจะมีโอกาสตั้งครรภ์ในระยะ 6 เดือนแรกหลังคลอดน้อยกว่าร้อยละ 2 แต่หลังจาก 6 เดือนไปแล้วแนะนำให้คุมกำเนิดด้วยวิธีอื่นร่วมด้วย
        
        3. ช่วยลดน้ำหนักแม่ในระยะหลังคลอด โดยน้ำหนักจะค่อยๆ ลดประมาณ 0.6-0.8 กิโลกรัม/เดือน เนื่องจากมีการเผาผลาญไขมันที่เก็บสะสมไว้ในระยะตั้งครรภ์เพื่อใช้ในการสร้างน้ำนม ทำให้แม่กลับมามีรูปร่างที่สวยงามได้เร็ว มีการศึกษาว่า การให้นมแม่ถึงอายุ 1 ปี แม่จะมีน้ำหนักใกล้เคียงกับเมื่อก่อนตั้งครรภ์
        
        ลดความเสี่ยงต่อโรคเบาหวานชนิดที่ 2 โดยเฉพาะมารดาที่เป็น GDM ซึ่งกลไกคิดว่าเกิดจากการที่มีน้ำหนักตัวลดลง การเปลี่ยนแปลงสัดส่วน การกระจายของไขมัน และความไวต่อการตอบสนองของอินซูลิน
        
        ลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจขาดเลือด ความดันโลหิตสูงและไขมันในเลือดสูง หากเคยเลี้ยงบุตรด้วยนมแม่นาน 12 เดือนขึ้นไป
        
        6. ลดความเสี่ยงต่อภาวะกระดูกพรุน เนื่องจากการสร้างมวลกระดูกจะสูงมากหลังหยุดให้นมแม่ และจะยังมีผลต่อไปอีก 5-10 ปี
        
        ลดความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งรังไข่ชนิดเยื่อบุผิว กรณีถ้าให้นานกว่า 18 เดือน (แต่ถ้าให้ระยะสั้นๆ จะลดโอกาสการเกิดแต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ) มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกและมะเร็งเต้านม โดยเฉพาะมะเร็งเต้านม ในสตรีวัยที่มีประจำเดือน ยิ่งให้นมนาน ก็ยิ่งมีผลในการป้องกันการเกิดมะเร็งเต้านมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
      - ประโยชน์ต่อทารก
        
        เสริมสร้างภูมิคุ้มกันโรค โดยการสร้างจุลินทรีย์ประจำถิ่น (Microbial colonization) บนผิวหนังของลูกชนิดเดียวกับแม่ มีสาร prebiotics ช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตของ Bifidobacterium ในลำไส้ทารก นอกจากนี้ในน้ำนมแม่ยังมีสารนิวคลีโอไทด์หลายชนิด ช่วยทำให้เยื่อบุลำไส้ในลำไส้ทารกเจริญเติบโตเร็ว เพื่อรองรับการสัมผัสกับเชื้อประจำถิ่น การได้รับ sIgA บนบริเวณลานนมซึ่งจะไปดักจับเชื้อโรคบนเยื่อบุผิวลำไส้ และเยื่อบุผิวบนอวัยวะอื่นๆ เช่น ระบบทางเดินหายใจ นอกจากนี้ยังมี T-lymphocyte ทำหน้าที่จับกินเชื้อโรคที่มาเกาะเยื่อบุผิว โดยภาพรวม ทำให้ลดอัตราตายของทารกและเด็ก โดยเฉพาะจากโรคติดเชื้อทางระบบหายใจ และโรคอุจจาระร่วง
        
        ลดโอกาสเป็นโรคภูมิแพ้ เช่นโรคผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ โรคหืด โดยมีการศึกษาว่า การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวอย่างน้อย 3 เดือน ช่วยลดโอกาสการเกิด atopic dermatitis และโรคหืดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ(6,7) นอกจากนี้ยังลดโอกาสการเกิดเป็นเบาหวาน
        
        3. เสริมสร้างสมองให้ว่องไวในการเรียนรู้ เพิ่มระดับเชาว์ปัญญา จึงทำให้ทารกเติบโตอย่างเต็มศักยภาพ มีสุขภาพที่ดี เติบโตสมวัย ในนมแม่จะมีกรดไขมันไม่อิ่มตัวสายโมเลกุลยาว ซึ่งมีความสำคัญมากต่อการเจริญของเนื่อเยื่อประสาทและจอประสาทตาเมื่ออายุ 6 เดือน
        
        4.เสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างแม่ลูกตลอดเวลาที่ให้นมบุตร ซึ่งสามารถพัฒนาพฤติกรรมทางสังคม ทารกจะเกิดการเรียนรู้เนื่องจากมีการทำงานของสมองที่ตอบสนองต่อสิ่งเร้าตลอดเวลา โดยการให้ลูกได้ดูดนมแม่ จะทำให้มีการหลั่ง oxytocin ในสมองของมารดา มีผลให้มารดาคลายความกังวล ลดความก้าวร้าวและมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมทางสังคมที่เร็วขึ้น
    - - เนื้อสัตว์ต่างๆ หญิงตั้งครรภ์ควรไดรับเนื้อสัตว์ให้เพียงพอต่อความต้องการทุกวันจะเป็นเนื้อสัตว์ติดหนังหรือไม่ติดหนังก็ได้
      - 2.ไข่เป็ด ไข่ไก่ ควรรับประทานทุกวัน วันละ 1 ฟอง นอกจากจะมีโปรตีนมากแล้วยังมีธาตุเหล็ก และวิตามินเอมากด้วย โดยเฉพาะแม่ที่เป็นโลหิตจางควรรับประทานททุวัน เพื่อช่วยเสริมธาตุเหล็ก
      - 3.นม นมมีโปรตีนสูง และมีแคลเซียมที่ร่างกายสามารถดูดซึมได้ดี ถ้าหากไม่สามารถดื่มนมสดได้ อาจดื่มเป็นนมถั่วเหลื่องแทนได้ แต่ควรรับประทานเนื้อสัตว์ ไข่ หรือเมล็ดถั่วแห้งมากขึ้น โดยแม่ควรดื่มอย่างน้อยวันละ 1-2 กล่อง/วัน
      - 4.ถั่วเมล็ดแห้งต่างๆ และผลิตภัณฑ์ที่ทำจากถั่ว เช่น เต้าหู้ ซึ่งควรรับประทานสลับกับกับเนื่อสัตว์ได้
      - 4.ข้าว ถ้าหากรับประทานเป็นข้าวซ้อมมือ จะทำให้ได้วิตามินบี1 และกากาใยอาหารเพิ่มขึ้นซึ่งช่วยป้องกันอาการเหน็บชา และลดอาการท้องผูก :check: รวมไปถึงคุณแม่ที่น้ำหนักน้อยสามารถเพิ่มการรับประทานข้าวเพิ่มจากทัพพี เป็นทัพพีครึ่งได้
      - 5.ผักและผลไม้ ควรรับประทานให้หลากหลายตามฤดูกาล รับประทานผลไม้ทุกมื้อหลังอาหาร และทานเป็นของว่างระหว่างมือได้ ผักควรรับประทานข้าวโพด อะโวคาโด้ แครอท ผักโขม คะน้า หรือจำพวกผักใบเขียว
      - 6.การเพิ่มน้ำหนักในคุณแม่ที่มี BMI น้อย ควรมีระหว่าง หรือแบ่งเป็นมื้อเล็กๆร่วมด้วย อาจจะเป็นการรับประทานนม แครกเกอ หรือผลไม้ก็ได้
      - 7.รับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด :pencil2: folic acid 1x1 po pc :pencil2: Iodine 1x1 po pc :pencil2: Dimen 1x3 po pc