Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Hoofstuk 4 - water (4.1 Rivieren (Maas en Rijn (Stroomgebied: het…

- - - - Waterscheiding: is de grens tussen een stroomgebied
        
        Gebergte
        
        Andere verhoging landschap
      - stroomstelsel: hoofdrivier met alle zijtakken
        
        Bovenloop
        
        Middenloop
        
        Benedenloop
        
        Vormt samen: lenteprofiel
      - Herkomst rivier bepaald door:
        
        Regenrivier
        
        Gemengde rivier
        
        Gletsjerrivier
    - - Hoe snel afhankelijk van
        
        Bodem
        
        Vegetatie
        
        Onderliggend gesteente
    - - Verhang: hoogteverschil per km
  - - - Meer neerslag
      - Onregelmatig neerslag
    - - Hierdoor water veel eerder in rivier
        
        Hierdoor piekafvoer
    - - Dijken moeten verhoogd worden
        
        Dijkverzwaring kan niet eindeloos
    - - verstening
      - ontbossing
      - neerslagregiem
      - Afname waterbergend vermogen
      - Bodemdaling
  - - - Proces 1: bodemdalig
        
        Natuurlijk: Nederland ligt in een bekken die daalt
        
        Menselijk: bemalen van land --> bodem daalt sneller
      - Proces 2: versterkt broeikaseffect
        
        Zeespiegel stijgt
    - - Noordwersterstorm --> water wordt hoog opgestuwd
      - In stroomgebied veel neerslag --> piekafvoer
- - - - Strandwallen, met duinerij: duinenkust
    - - Was oorspronkelijk: estuarium
        
        terchtervormige monding van rivier in zee
      - Nu door duinen en Deltawerken (primaire keringen: direct aan zee) delta afgeschermt van de zee
    - - Waddeneilanden en waddenzee beschermen tegen de noordzee, dijken bij Friesland en Groningen
    - - Zachte kust
        
        stranden, duinen, wadden, kwelders, zandplaten
      - Harde kust
        
        zeedijken, boulevards en hybride keringen (combinatie harde zeewering met duinen)
  - - - Daarna (1000) ook zeedijken bouwen
      - In 19e en 20e eeuw, grotere schaal bescherming
    - - Hondsbossche Zeewering (op plek in Noord-Holland waar geen duinen)
      - Westkapelse Zeedijk
      - Afsluiting van de Zuiderzee (1930)
      - Deltawerken
      - Stormvloedkering Nieuwe Waterweg
    - - Wel dijken extra beveiligd.
      - Wel niet probleem: stijging zeespiegel
- - - - Deltacommissaris overhandigt ieder jaar Deltaprogramma aan de regering
        
        Hierin: hoe NL om moet gaan met waterveiligheid en zoetwatervoorziening
        
        (Integraal waterbeleid: beleid met verschillende partijen) Kan alleen als goede samenwerking tussen:
        
        gemeenten
        
        waterschappen
        
        Overheidsinstantie die waterhuishouding regelt (veiligheid, zoet water, schoon water)
        
        provincies
        
        bedrijfsleven
        
        Rijkswaterstaat
        
        Agentschap van ministerie (infrastructuur en milieu): zorgt voor wegen, waterwegen en bescherming tegen water
        
        Samen beschermen tegen: overstromingen, droogte, hitte, verzilting, beschikbaarheid zoetwater, extreem weer
    - - Ruimteljike adaptatie
        
        Bouw houd rekeningn met water
      - Rijn-Maasdelta
        
        veiligstellen van de Rijn en Maasdelta
      - Zoetwater
      - IJsselmeergebied
        
        Zoetwatervoorraad en overstromingen
      - Waterveiligheid
    - - Flexibel peil
        
        Zomer: minder spuien --> buffervoorrraad zoet water
        
        Winterpeil gelijk (soms wel soms niet spuien)
      - Om toch nog te kunnen spuinen ondanks zeespiegelstijging: pomp bij spuisluizen Den Oever in 2021
  - - - Kribben houd rivier in stroombed + bevaarbaarheid verbeterd
      - Stuwen regelen de waterstand
      - Dwarsprofiel in benedenloop
        
        Uiterwaarden
        
        Zomerdijken
        
        Winterdijken
    - - Nu: dijkversterking en rivierbedverruiming (verplaatsen dijken, uiterwaarden verdiepen, zomerbed verdiepen)
        
        Met oog op klimaatverandering: piekafvoer wordt hoger
        
        Bij monding ook nog sprake van zeespiegelstijging en bodemdaling
        
        2017 project afgerond: Ruimte voor de Rivier
        
        Rivierbedverbreding (dijken landinwaarts verplaatsen)
        
        Uiterwaardvergraving
        
        Aanleg nevengeulen
        
        kribverlaging
  - - - Bv: retentiebekken gemaakt voor tijdelijke opslag water --> lagere waterstand stroomafwaarts
- - - - Erosie aan kust tegen te gaan met suppletieprogramma
        
        Strandsuppletie
        
        Zand op de kust gestort, als stukken strand en duin zijn weggeslagen
        
        Zandmotor
        
        Vooroeversuppletie
        
        Voor de kust zand gestort --> door wind, golven en stroming naar de kust
      - Op veel plekken onderzoek gedaan: meer kennis van dynamisch kustbeheer
        
        Meer kennis over suppleties & hoe beter in de toekomst
        
        Bv: Zandmotor ontworpen
        
        Van zand langs de kust opgespoten haakvormig schiereiland
        
        Zand wordt door wind, stroming en golven noordwaarts meegenomen en sedimenteert daar --> nieuwe stranden
        
        Veiliger + extra ruimte recreatie en natuur
        
        Door wind, zand ook tot duinen geblazen
        
        Op Texel: slufter
        
        Zee stroomt land in bij hoog water
        
        Hopen op dynamische kust
        
        Natuurgebied met hoge biodiversiteit
      - Ook harde kusten nodig
        
        Dijken friese en groningse kust
        
        Deltawerken Zuid-Holland en Zeeland
        
        Harde kust: Zachte kust gevoeliger voor erosie
        
        Door bolwerkvorming kan de kust geen kant meer op
        
        Geen dynamisch kustbeheer meer mogelijk
        
        Hybride kering is tussenoplossing
        
        Deels harde, deels zachte kust
        
        Zachte kust wordt verstevigd door harde kust
  - - - Overstromingsrisicobewustzijn is niet erg hoog
- - - - Door ontwatering van veengebied --> veen klinkt in
      - Water in veen maakt plaats voor lucht --> veen gaat oxideren --> veenbodem daalt
      - Uiteindelijk onder rivierpeil --> veendijken en gemalen nodig
    - - Laaggelegen gebieden
        
        Droogmakerijen
        
        Onder NAP, ringvaart is hoger dan polder
        
        Grotendeels klei
        
        Geschikt voor landbouw
        
        Waterstand lager dan in veenpolder
        
        Zeepolders
        
        Boven NAP
        
        Veenpolders
        
        Onder NAP
        
        Grotendeels veen
        
        Geschikt voor weiland
      - Maaiveld in veengebieden al 4 a 5 meter gedaald sinds middeleeuwen.
      - Gevaren:
        
        Verzilting
        
        veel zoet water gebruikt --> zout water komt naar boven (want zoet drijft op zout)
        
        Biodiversiteit neemt af (ook door verdroging)
        
        Verdroging
        
        Door lage waterstand, bovenkant veen weer afgebroken --> bodem daalt verder
        
        Veendijken moeten nat bljiven, anders waterafstotende werking weg, kan doorbreken en wegschuiven
        
        Biodiversiteit neemt af
  - - - Meer neerslag en extreem weer
      - Meer droogtes
      - Hogere zeespiegel
- - - - Natuur kan meer zoet water vasthouden --> minder zout kwelwater
      - Een hogere (zoet) waterstand zorgt ervoor dat de kans voor verzilting klein is.
      - In landbouwgebieden is er door het afvoeren van water juist bodemdaling. Daardoor ook waterstand lager en kans op verzilting hoger
        
        Dus verzilting tegen gaan: maak natuur (voorkom bodemdaling), breng waterstand omhoog
    - - Veranderend landgebruik --> bodemdaling tegen gaan
      - Waar geen veeteelt --> natuur --> waterstand kan omhoog --> geen oxidatie van veen --> minder bodemdaling
  - - - past nieuwe bebouwing in omgevingsplan?
      - Veiligheid, wateroverlast, waterkwaliteit, verdroging en afwenteling van waterprobleem
      - In toets gebruik van drietrapsstrategie
        
        Bergen
        
        Overtollige water opgeslagen
        
        In retentiegebieden, uiterwaarden en nevengeulen
        
        Afvoeren
        
        Vasthouden en bergen niet mogelijk
        
        via kanalen en rivieren naar andere gebieden/zee
        
        Vasthouden
        
        voorkomen dat water naar laaggelegen gebieden stroomt
        
        Door natuurgebieden en groenvoorziening
  - - - Bv: rivieren meer ruimte, meer zandsuppleties, enz.
      - Meerlaagsveiligheid erg belangrijk
        
        Laag 2: ruimtelijke inrichting: gevolgen mogelijke overstromingen beperkt
        
        Laag 3: rampenbeheersing: preventie en informatievoorziening voor minste slachtoffers
        
        Laag 1: preventie: overstromingen voorkomen met suppleties en keringen
      - Adaptatie: we passen ons aan aan de watertekorten en wateroverlasten om kwestbaarheid te verminderen (of zelfs profiteren van kansen die watertekorten en wateroverlast bieden)
        
        Laaggelegen gebieden meer klimaatbestendig --> droogte en hitte beperken