Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การประเมินสภาพและการพยาบาล ระยะหลังคลอด The postpartum or pureperium…
การประเมินสภาพและการพยาบาล ระยะหลังคลอด
The postpartum or pureperium
หมายถึง
ระยะเวลาตั้งแต่ทารกและรกคลอดจนถึง 6 สัปดาห์
แบ่งออกเป็น 2 ระยะ
Early or Immediate pureperium ระยะหลังคลอดใน 24 ชม.แรก
Late pureperium ระยะหลังจาก 24 ชม.แรก ถึง 6 สปดาห์
การเปลี่ยนแปลงด้านร่างกาย
ระบบสืบพันธุ์
Uterus
หลังคลอดมีการลดขนาดมดลูกให้เหมือนเดิม เรียกว่า "มดลูกเข้าอู่" (Involution of uterus) ปกติให้เวลา 6 สัปดาห์
อาศัย 2 ขบวนการ
การย่อยสลายตัวเอง (Autolysis or self digestion) เกิดจาก Estrogen & progesterone ทำให้มีการหลัง Proteolytic enzyme ย่อยสลายโพรงมดลูก ดูดซึมเข้าสู่หลอดเลือดและขับออกทางปัสสาวะ
การขาดเลือดมาเลี้ยงกล้ามเนื้อมดลูก (Ischemia or Localized anemia) เกิดจากมดลูกบีบรัดตัวของกล้ามเนื้อมดลูกไปกดเส้นเลือดที่มาเลี้ยงกล้ามเนื้อมดลูก ทำให้มดลุกขาดเลือด เกิดการฝ่อเหี่ยวของโพรงมดลูกและขับออกทางน้ำคาวปลา
การลดขนาดของมดลูก
หลังคลอดทันที อยู่ระหว่าง SP กับสะดือ นน. 1000 gms
1 ชม. อยู่ระดับสะดือ
7 วัน อยู่ระหว่าง SP กับสะดือ นน.500 gms
10 วัน อยู่ระดับ SP คลำไม่พบทางหน้าท้อง
Lochia
Decidua spongiosa ชั้นติดกับโพรงมดลูก
1- 3 วันแรก Lochia rubra สีแดง ปกด. น้ำเลือด/เยื่อมดลูก/เมือก/ไข/ขนอ่อน/ขี้เทา
4 - 9 วัน Lochia serosa สีชมพู - น้ำตาล ปกด. WBC/RBC/เยื่อมดลูก/เมือก/แบคทีเรีย
10 - 14 วัน Lochia alba สีครีม/สีขาว ปกด. WBC/เยื่อมดลูก/เมือก/แบคทีเรีย
Decidua basalis
ชั้นติดกับกล้ามเนื้อมดลูก
มี Endometrium glands เป็นตัวสร้างเยื่อบุโพรงมดลูกใหม่ขึ้นมาปกคลุมภายใน 3 สัปดาห์ ยกเว้นตำแหน่งรกเกาะจะหายเป็นปกติประมาณ 6 สัปดาห์หลังคลอด เรียกกระบวนการนี้ว่า Exfoliation
cervix
จะตีบตัวลงเหลือขนาด 1-2 ซม
รูปากมดลูกจากรูกลมจะเป็นรูปรี
vagina
ยืดขยายอ่อนนุ่มไม่กระชับ
แก้ไขโดยให้ขยิบช่องคลอด (Kegel's exercise) อย่างสม่ำสมอ
Hymen
ฉีกขาดกระรุ่งกระริ่งกลายเป็นติ่งเนื้อเล็กๆที่เรียกว่า (Carunculae mytiforms)
hormone system
ฮอร์โมนจากรก
HPL , HCG และ HCS ลดลงอย่างรวดเร็วจนตรวจไม่พบ
Estrogen จะต่ำลงร้อยละ 10 ใน 3 ชั่วโมงหลังคลอดและจะต่ำสุดวันที่ 7 หลังคลอด
Progesterone จะฃดต่ำในวันที่ 3 หลังคลอดและประมาณ 1 สัปดาห์จะตรวจไม่พบซีรั่ม
ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง
FSH & LH ต่ำลงในวันที่ 10 -12 หลังคลอด
Prolactin ในกระแสเลือดจะสูงขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งจะขึ้นอยู่กับจำนวนครั้งที่ให้บุตรดูดนม
ถ้าไม่เลี้ยงบุตรด้วยนมตัวเอง ระดับ prolactin จะค่อยๆลดลง จนเท่ากับก่อนตั้งครรภ์ภายใน 2 wk
Urinary system
หลังคลอดใหม่ รอบๆรูเปิดของท่อปัสสาวะมักมีอาการบวมซ้ำ มารดาจึงมักปัสสาวะลำบาก
ปกติมารดาต้องปัสสาวะภายใน 6 - 8 ชม. และมีปัสสาวะค้างไม่เกิน 100 ml
Circulatory system
ปริมาณเลือดลดลงอย่างรวดเร็ว กลับสู่สภาพเดิมภายใน 1- 2 wk
Hct ลดลง ขึ้นกับปริมาณเลือดที่เสียไป (เสียเลือด 250 ml ทำให้ Hct ลดลง 4%)
ขณะตังครรภ์มีการเพิ่มขึ้นของ Coagulation factor I,II,VII,VIII,IX,X เพื่อควบคุมการเสียเลือดขณะคลอด จึงทำมารดามีโอกาสเกิดภาวะหลอดเลือดดำอุดตันได้ง่าย
ต้องทดสอบ Human's sign
Gastrointestinal system
ทันทีหลังคลอดเสร็จมารดาจะหิวและกระหายน้ำ ต้องรีบให้อาหารเพื่อป้องกันภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ
อาการท้องผูก เนื่องจากกล้ามเนื้อหน้าท้องหย่อน ลำไส้เคลื่อนไหวลดลงจากผลของ Progesterone ที่ยังเหลืออยู่