Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
FİİLDE ÇATI Fiillerde-Cati Link Title (NESNESİNE GÖRE (GEÇİŞLİ FİİL …
FİİLDE ÇATI 
Link Title
NESNESİNE GÖRE
GEÇİŞLİ FİİL Link Title
Nesnesi olan ya da nesne alabilen eylemlere denir. Yükleme sorulan “neyi, kimi ?” sorularına cevap verir. İçeriden su getirdi.
cümlesinde “getirmek” eyleminden etkilenen nesne “su”dur.
ETTİRGEN FİİL ' Link Title
Geçişli fiillerin “-r-, -ar-, -er-, -t-, -tır-” ekleriyle geçişlilik derecesinin artırılmasıyla oluşur. İşi başkasına yaptırma anlamı vardır.
Kitabı öğrencilere okuttu.
cümlesinde “okumak” geçişli, bu eylemden türetilen “okutmak” da geçişlidir.
OLDURGAN FİİL Link Title
Geçişsiz fiillerin “-r-, -ar-, -er-, -t-, -tır-” ekleriyle geçişli hale getirilmesiyle olur. Bir işin yapılmasına yardımcı olma anlamı vardır. Bardakları elinden düşürdü.
cümlesinde “düşmek” sözcüğü geçişsizdir. Bu fiil “-ür” eki ile geçişli hâle getirilmiştir
GEÇİŞSİZ FİİL Link Title
Nesne almayan, yani “ne, neyi ve kimi?” sorularına cevap vermeyen fiillerdir. Ali’nin sözlerine çok güldük.
cümlesinde de “gülmek” eylemi geçişsizdir. Çünkü “ne, neyi, kimi” sorularına cevap vermiyor.
ÖZNESİNE GÖRE
ETKEN ÇATI Link Title
Fillerin yapanı bellidir. Bu çatı türünün eki yoktur.Bu kitabı dün aldım.
cümlesinde “alma” eylemini gerçekleştiren bir özne vardır.
-
DÖNÜŞLÜ ÇATILink Title
Yapanı belli olmama yanı sıra kendi kendine yapılma anlamı da katar.Fiile '-l, -n' ekleri getirilerek yapılır. Ablam aynaya bakarak süslendi.
EDİLGEN ÇATI Link Title
Yapanı belli olmayan fiiilere denir. Fiile '-l, -n' ekleri getirilir.
Futbolcu kırmızı kartla oyundan atıldı.
cümlesinde “atma” işini gerçekleştiren yoktur.
:red_flag: Fiil çatısı, genel ifadeyle yüklemin özne ve nesne ile olan ilişkisidir. “Fiil çatısı” sözü için “Neden çatı denmiş ki?” gibi bir soru gelebilir akıllara. Bir evin çatısını düşünelim (Genelde üçgen şeklinde çizilir) çatının alt kısmına yüklemi koyarsak üstteki iki kenara da özne ve nesneyi koyduğumuzda fiil çatısını oluşturmuş oluruz.
-
KAZANIMLAR
T.8.4.20. Fiillerin çatı özelliklerinin anlama olan katkısını kavrar. (Kavram tanımlarına girilmeden anlamsal farklılıklara değinilir)
-