Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

GIZA NUTRIZIOA 2º :recycle: - Coggle Diagram

- - - - Pentsatu plater honetan zure eguneroko janaria planifikatzeko, salbu eta osasun-arazo, alergia edo intolerantzia batengatik mediku-jarraibide zehatzak jarraitu behar dituzun.
- - - - Hauek dira anorexiaren ezaugarri nagusienak: pisua hartzeko beldur izugarria eta norberaren irudi distorsionatua izatea. Distortsio horren erruz, gaixoak bere burua gizen ikusten du, nahiz eta pisua dagokion baino txikiagoa izan. Anorexiak erasandako pertsonak kiloak galtzen saiatzen dira, jateari utziz. Horrek gorputz-masaren gehiegizko galera dakar berarekin, eta muturreko argaltasuna, oso arriskutsua. Zinez gaixotasun larria da anorexia. Izan ere heriotza eragin dezake gaixoari.
    - - Anorexian bezala, bulimian ere pisuari eta gorputzaren-irudiari buruzko neurriz gainezko kezka izaten da. Gaixoak ordea, gehiegi jaten du, baita goserik gabe eta ezkutuan ere. Ondoren, kaloria-soberakinaz libratzeko oka egiten du; edo eta hartutako elikagaiak kanporatzen lagunduko dioten botikak hartzen ditu, neurririk gabe.
    - - Gorputzean gantz gehiegi izatean datza, eta horrekin batera, pisu handiegia ere izaten da normalean. Gaixotasun horren arrazoiak ugariak diren arren, hauek dira garrantzitsuenak: elikagai energetiko gehiegi kontsumitzea -koipeak eta gozokiak, bereziki-, eta oso jarduera fisiko gutxi egitea.
        Gizentasunak gaixoaren bizi-itxaropena murrizten du. Gainera beste gaixotasun batzuk ere eragiten ditu; hala nola, diabetesa, bizkarreko mina, zirkulazio-aparatuko eta arnas aparatuko arazoak…
    - - Nutriente gabeziaren ondorio da; dieta desegokia delako edo elikagai jakin batzuk hartzen ez direlako sortzen da. Garapen bidean dauden herrialdeetan, gaixotasun horrek eragiten ditu haurren heriotza gehienak. Izan ere, haurtzaroan energia gehiago behar izaten da, hazi ahal izateko eta bizi-funtzioak egin ahal izateko.
- - - - BEROAN KONTSERBATZEA
        
        Denbora epe motz batean elikagaiak tenperatura altuetan berotzen dira, elikagai hauek hondatu dezaketen mikroorganismoak akatzeko. Tenperatutak 100ºCtik beherakoak izaten direnean pasteurizazio bezala ezagutzen da (esnekiekin asko erabiltzen da) , tenperaturak 100ºC gora igotzen duten tekniken artean UHT prozesua aukitzen da
      - DESHIDRATAZIOAREN BIDEZ KONTSERBATZEA
        
        Elikagaiei ura kentzean datza, Horrek mikroorganismoak garatzea galerazten du
      - HOTZEAN KONTSERBATZEA
        
        Bakteria eta onddo gehienei ez zaie tenperatura baxuak gustatzen, hau dela eta, hotzak organismo hauen haztea eragozten du denboran zehar. Teknika hau bi motatakoa izan daiteke, alde batetik hozkailuan produktuak hoztu daitezke (0ºC-4ºC) edo izoztu (0ºC-tik behera). Azkeneko kasu honetan bakterioen hazkuntza guztiz gelditzen da
      - SUSTANTZIA KIMIKOAK
        
        Kasu hauetan elikagaiek beste gehigarri batzuk botatzen zaizkie mikroorgaismoen hazkuntza ekiditeko. Gehigarri hauek mota ezberdinetakoak izan daitezke, hala nola, azukrea (mermelada eta esne kondentsatuan), gatza( antxoak, bakailoa), ozpina (bokeroiak) edo pipermina (adoboak)