Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Charakterystyka komercyjnych kultur starterowych stosowanych w przemyśle…
Charakterystyka komercyjnych kultur starterowych stosowanych w przemyśle mleczarskim
Rodzaje kultur
Mezofilne kultury starterowe bakterii mlekowych
klasyfikacja międzynarodowa
typ O (dawniej typ N)
kwaszące paciorkowce mlekowe
Lc. lactis
subsp.
lactic
i
Lc. lactic
subsp.
cremoris
nie posiadają zdolności fermentowania cytrynianów (podczas fermentacji nie powstają substancje aromatyczne i dwutlenek węgla)
stosowane do produkcji serów twarogowych, wiejskich, typu feta, podpuszczkowych typu cheddar oraz innych serów bez oczek
typ D
Lc. lactis
subsp.
lactis
,
Lc. lactis
subsp.
cremoris
oraz szczepy
Lc. lactis
subsp.
lactis biovar diacetylactis
powodują szybką fermentację mleka z wytworzeniem intensywnego aromatu oraz dużej ilości gazu
stosowane do produkcji śmietany przeznaczonej na wyrób masła
typ L (dawniej typ B)
Lc. lactis
subsp.
lactis
,
Lc. lactis
subsp.
cremoris
oraz szczepy z rodzaju
Leuconostoc
(takie jak:
Leuc. mesenteroides
subsp.
cremoris
,
Leuc. lactis
,
Leuc. mesenteroides
subsp.
dextranicum
,
Leuc. mesenteroides
subsp.
mesenteroides
)
powodują powolną fermentację cytrynianów z wytworzeniem niewielkich ilości substancji aromatycznych
stosowane do produkcji twarogów, serów topionych i innych serów z małą liczbą oczek lub bez nich
typ DL (dawniej BD)
Lc. lactis
subsp
lactis
,
Lc. lactis
subsp.
cremoris
, szczepów
Lc. lactis
subsp.
lactis biovar diacetylactis
i szczepów rodzaju
Leuconostoc
(np.
Leuc. mesenteroides
subsp.
cremoris
,
Leuc. lactis
,
Leuc. mesenteroides
subsp.
dextranicum
,
Leuc. mesenteroides
subsp.
mesenteroides
)
szybko fermentują mleko z wytworzeniem aromatu i gazu
stosowane do otrzymywania masła, serów twarogowych, serów półtwartych (typu holenderskiego)
zakres temperatur
18°C - 37°C
rodzaje hodowli
jednogatunkowe
wielogatunkowe
jednoszczepowe
jednogatunkowe
dwa lub więcej szczepów danego gatunku
serowarstwo
Brevibacterium linens
B. casei
Lb. rhamnosus
Lb. helveticus
Staph. xylosus
pleśnie i drożdże
Penicillium roqueforti
P. candidum
Geotrichum candidum
mezofilne kultury bakteryjne typu O
Lc. lactis subsp. cremoris
wielogatunkowe
jeden lub więcej szczepów z różnych gatunków
startery jogurtowe
Lb. delbrueckii subsp. bulgaricus
Streptococcussalivarius subsp. thermophilus
wyższa odporność na fagi
wyższy zakres temperatur fermentacji
elastyczność produkcji
jednoszcepowe
jeden szczep mikroorganizmów
mikroflora dodatkowa
hodowle starterowe szczepów probiotycznych
Lb. casei subsp. paracase
Lb. acidophilus
Bif. bifidum
Bif. longum
Forma kultur starterowych
Poziom koncentracji
Hodowle liofilizowane
przechowywane w zamrażarce w temperaturze poniżej -18C
Hodowle skoncentrowane
co najmniej 5 * 10^9 komórek mikroorganizmów w 1 g
Hodowle skoncentrowane głęboko mrożone
przechowywane w zamrażarce w temperaturze poniżej -45C
Służą do zaszczepiania mleka przerobowego
eliminuje etap prowadzenia zakwasu
zmniejsza ryzyko zakażeń mikrobiologicznych i bakteriofagami
Hodowle nieskoncetrowane
co najmniej 5 * 10^8 komórek mikroorganizmów w 1 g
Hodowle płynne
przechowywane w zamrażarce w temperaturze od 0 C do 10 C
Bezpośrednie zaszczepianie mleka (DVS)
Otrzymywanie zakwasu
Zaszczepianie mleka przerobowego
Termofilne kultury starterowe bakterii mlekowych
zakres temperatur
30 °C - 45°C
rodzaje hodowli
jednogatunkowe
monokultury:
Lb.heveticus
Bif. longum,
Lb. acidophilus
Bif.bifidum
Bif. infantis
wielogatunkowe
startery stosowane do produkcji jogurtów
wykorzystanie
wspomaga dojrzewanie serów podpuszkowych
funkcja ochronna mlecznych napojów fermentowanych
startery zawierające probiotyczne szczepy bakterii fermentaci mlekowej
Lb. rhamnosus
Lb. reuteri
Ent. faecium
Lb. delbruecki
Lb. gasseri
Lb. fermentum
Znaczenie kultur starterowych
dla przemysłu mleczarskiego
ZASTOSOWANIA
sterowanie procesem fermentacji (zapoczątkowanie i przeprowadzenie jej prawidłowo)
np. modyfikacja zdolności stosowanej mikroflory do fermentacji laktozy pozwala na otrzymywanie produktów fermentowanych o łagodnym smaku, np. jogurtu
wykorzystanie szczepów
Lb. delbrueckii subsp. bulgaricus
, które nie fermentują laktozy
wytworzenie w produkcie odpowiednich ilości substancji aromatycznych
w serach,
mlecznych napojach fermentowanych
śmietanie
kultury
Brevibacterium linens lub B. casei
mają za zadanie wytworzyć substancję charakterystyczną czerwono-pomarańczową maź serów maziowych
Romadur, ser niemiecki
przeciwdziałanie rozwojowi na powierzchni obcej mikroflory, głównie pleśni
przyczynianie się do powstania charakterystycznego oczkowania serów, smaku, zapachu, konsystencji produktów
mleczne napoje
fermentowane
zastosowanie niektórych bakterii fermentacji mlekowej zdolnych do wytwarzania polisacharydów otoczkowych
(egzopolisacharydów, EPS)
sery twarde, m.in sery szwajcarskie
bakterie propionowe z rodzaju
Propionibacterium
np. ementaler
np. grojer (Gruyère)
wytworzenie w produkcie odpowiednich ilości
gazów
m.in. do powstawania oczek w serach podpuszczkowych dojrzewających
wytworzenie w produkcie odpowiednich ilości enzymów proteolitycznych i lipolitycznych uwolnionych do w wyniku autolizy komórek
dojrzewanie serów
największą aktywność proteolityczną wśród bakterii wykazują:
S. thermophilus,
Lc. lactis,
Lb. casei,
Lb. bulgaricus,
Lb. helveticus,
Lb. acidophilus
większą aktywność
proteolityczną i lipolityczną wykazują pleśnie i drożdże
Ochronne kultury starterowe
Głównie bakterie fermentacji mlekowej
ZASTOSOWANIE?
Kontrolowanie rozwoju
Mikroorganizmów zanieczyszczających (drożdże i pleśnie)
Heterofermentatywnych bakterii mlekowych (Leuconostoc, enterokoki)
Gram-dodatnich patogenów (np.rodzaju Listeria)
Ograniczenie stosowania chemicznych konserwantów
Zapobieganie powstawaniu mykotoksyn
PRZYKŁADY?
Lactobacillus
Lactobacillus paracasei + Propionibacterium jensenii
hamowanie rozwoju pleśni i nawet podczas chłodniczego przechowywania
Lactobacillus casei rhamnosus + Propioniobacterium freundenreichii shermani
hamowanie rozwoju drożdży w twarogach i jogurtach
hamowanie wytwarzania aflatoksyn przez A.flavus
Lactococcus lactis
produkcja substancji przeciwbakteryjnych i przeciwgrzybowych
POWÓD?
Wytwarzanie bakteriocyn i innych substancji przeciwdrobnoustrojowych
BEZPOŚREDNIE
ZNACZENIE
DLA
PRZEMYSŁU
Umiejętnie dobierając właściwe kultury starterowe można oddziaływać na właściwości produktów fermentowanych
Kultury starterowe - charakterystyka
Kultury starterowe bakterii
katalazoujemne
nieredukujące azotanów
nieprzetrwalnikujące
nieruchliwe
heterofermentatywne
wytwarzają kwas mlekowy i substancje smakowo-zapachowe
Gram-dodatnie
homofermentatywne
główny produkt działalności - kwas mlekowy
kwas mlekowy ścina białka mleka i powoduje powstanie skrzepu
kultury starterowe drożdży
do produkcji kefiru
Kultury starterowe pleśni
do produkcji serów
stabilne cechy technologiczne
maksymalna ilość żywych komórek
właściwa aktywność w warunkach stosowanych podczas produkcji
wysoka odporność na bakteriofagi
Kultury kefirowe
Komercyjne kefirowe kultury starterowe
: pałeczki mlekowe, drożdże oraz bakterie fermentacji octowej
Są to najczęściej hodowle wielogatunkowe
Klasyczne kultury kefirowe
: heterofermentatywne i homofermentatywne pałeczki rodzaju Lactobacillus, paciorkowce mlekowe Lactococcus, drożdże fermentujące laktozę Candidakefir, C. pseudotropicalis, Bretanomyces anomalus
Konglomeraty o wielkości 2-5cm
Tworzą je komórki drobnoustrojów, produkty ich autolizy, białko mleka i produkty jego proteolizy, węglowodany oraz polisacharydy wytwarzane przez obecne bakterie
Przypominają małe cząstki kalafiora lub rozgotowane ziarna ryżu
Sprężyste w dotyku
Nieregularny kształt
Żółtawy kolor
Startery serowarskie
: drożdże Geotrichum candidum, Saccha-romyces cerevisiae, Debaryomyces hansenii (Candi-da fermata) lub Candida lipolytica (Yarrovia lipolyti-ca)
Służą przyspieszaniu dojrzewania serów pleśniowych lub pielęgnowanych na maź
Pełnią funkcję ochronną serów przed rozwojem niepożądanej mikroflory
Gatunek Geotrichum candidum
Wykorzystywana do przyspieszenia dojrzewania serów z porostem lub przerostem pleśni
Ma aktywność lipolityczną
Często jest stwierdzany jako mikroflora zanieczyszczająca i skracająca trwałość mleka i jego przetworów.
kultury pleśni
rodzaj Penicillium
P. glaucum
P. camemberti
P. candidum
P. roqueforti
zastosowanie
w procesie dojrzewania serów
konsystencja
Metoda zaszczepiania
Zalety
kultury