Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ARO MODERNOA, ARO BERRI BAT - Coggle Diagram
ARO MODERNOA, ARO BERRI BAT
Esplorazio garaia (XV)
Europarrek, Europa, Asia eta Afrika iparraldea ezagutu
Arrazoiak
Ideologikoak: Marco Poloren bidaiak, ezagutzeko gogoa.
Ekonomikoa: Europarrek bide alternatiboa bilatu espezieak, urrea, zilarra ekartzeko.
-
-
-
Portugalen esplorazioak
-
Bidai nagusienak
1487, Bartolomeu Dias, Esperantza oneko lurmuturrera iritsi.
1497, Vasco da Gama, Indiara iritsi.
1500, Pedro Álvares Cabral, Brasil aurkitu
-
Gaztelako esplorazioa
-
Bidai nagusienak
1492ko urriaren 12an, Kristobal Kolon, Guanahari uhartera iritsi.
1519an, Magallanes eta Elkano Sevillatik abiatu, 1522an Espainiara bueltatu, munduari lehen itzulia emanez.
Magallanesek ez zuen bidaia bukatu, Filipinasen indigena batzuk hil zutelako.
Kolonen aurreko amerika
Esapaniarrak Amerikara iritsi, populatutako lurraldeak aurkitu
Maiak
Yucatan, gaur egungo Mexiko
Hiri independientetan antolatuta, buruzagi goren gobernupean.
-
Laborantzan: artoa, kotoia, kakaoa, tomatea... Merkataritza eta artisautza ere bazuten.
-
-
Aztekak
-
XIV.mendean Tenochtitlán inperioaren sorrera. Enperadore batek zuzendu dena, bai botere politikoak, bai erlijiozkoak
Taldetan banatuta. Noblezia, merkatariak, nekazariak, artisauak eta esklaboak.
Nekazaritza, eltzegintza, urregintza eta zilargintza.
Politeistak. Huitzilopochtly Eguzkiaren jainkoa. Horri giza sakrifizioak egin. Matematikari eta astronomo bikainak.
-
Inkak
Peru, Bolivia, Ekuador, Argentina, Tcile.
Inka, eguzkiaren semetzat jotzen zuten. (Inperio batean antolatuta)
Nobleak, herriak, mirabeak, esklaboak. Artisauak urregintzntza, eltzegintzan nabarmendu. Nekazariak zeuden
Terraza mailakatuak egin mendi hegaletan landatu ahal izateko, artoa eta patata. (NEKAZARITZA) Llama eta alpaketari bai jatekoak, bai arropa egiteko lortu. (ABELTZAINTZA) Artisautza garatu.
Politeistak. Viracocha, jainko sortzailea. Inti, eguzkiaren jainkoa.
Arkitektoak, eraikin handiak sortu eta bide sareak.
Aurkikuntzaren ondorioak
Politikoak
Portugal, Gaztela inperio handiak
Bien artean arazoak ez egoteko, 1494ean, Tordesillako Ituna sinatu. (Demarkazio marra)
Europaren nagusitasuna, bide berrien kontrolengatik
Ekonomikoak
Harreman komertzialak hanidtu. Produktu berriekin. Amerikarik kafea, kakaoa, olioa, ardoa, zerealak, produktu manufakturatuak.
Zientifikoa
Zientziaren aurrerapena. Lurraren tamaina, formari buruz kontzepzio aldatu.
Beste landare, animalia-espezie ezagutzeko aukera
Kulturala
Elkar ezagutzen ez zuten herriak harremanetan jarri, arraza berriak sortu nahasketaren ondorioz: mestizoak, mulatoak, zaboak...
-