Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การพยาบาลผู้คลอดที่มีความผิดปกติเกี่ยวกับปัจจัยการคลอด - Coggle Diagram
การพยาบาลผู้คลอดที่มีความผิดปกติเกี่ยวกับปัจจัยการคลอด
ผู้คลอดที่มีการคลอดยาก คลอดล าบาก คลอดติดขัดและการคลอดเนิ่นนาน จาก 4Ps
ความผิดปกติของแรง(Power)
ความผิดปกติของช่องทางคลอด (Passage)
ความผิดปกติของทารก(Passenger)
สุขภาพจิตของผู้คลอด (Psychological response)
การพยาบาลมารดาและทารกที่มีการคลอดยาก คลอดลำบาก คลอดติดขัด และคลอดเนิ่นนาน
การคลอดยาก
หรือ การคลอดลำบาก abnormal labor หมายถึงการคลอดที่มีคุณลักษณะไม่เป็นไปตามการคลอดปกติ (dysfunctional labor) เกิดการคลอดติดขัด หยุดชะงัก (obstructed labor) หรือใช้เวลาการคลอดยาวนาน ล่าช้า (prolonged labor) คลอดล าบากหรือมีความผิดปกติของการคลอด
การคลอดติดขัด(obstructed labour)
หมายถึง การคลอดที่ไม่สามารถดำเนินต่อไปได้ตามปกติ และจำเป็นต้องแก้ไข หากไม่แก้ไขจะคลอดไม่ได้
การคลอดเนิ่นนาน(prolonged labour)
หมายถึงการคลอดยากที่มีการเจ็บครรภ์คลอดนานกว่า24 ชั่วโมง
ชนิดของการคลอดยาก
การคลอดยากเนื่องจากมดลูกหดรัดตัวผิดปกติ (uterine dysfunction)
การคลอดยากเนื่องจากแรงเบ่งน้อย (poor bearing down effort)
การคลอดยากเนื่องจากหนทางคลอดผิดปกติ (abnormal passages)
การคลอดยากเนื่องจากทารกผิดปกติ (fetal dystocia)
การคลอดยากเนื่องจากศีรษะทารกและช่องเชิงกรานไม่ได้สัดส่วนกัน (cephalo pelvic disproportion; CPD)
สาเหตุของการคลอดยาก
แรงผลักดัน (power)มาจากแรงจากการหดรัดตัวของมดลูก และแรงเบ่งของผู้คลอด เช่น หดรัดตัวน้อยไป แรงไป บ่อยไป ห่างเกินไป สั้นหรือนานเกินและไม่สม่ำเสมอ
แรงผลักดัน (power)มาจากแรงจากการหดรัดตัวของมดลูก และแรงเบ่งของผู้คลอด
หนทางคลอด (passages)
ได้แก่ หนทางคลอดอ่อนหรือหนทางคลอดส่วนที่เป็นเนื้อเยื่อ (soft passage)เป็นส่วนกล้ามเนื้อและเอ็นยึดยืดขยาย
สิ่งที่คลอดออกมา(passengers)
ความผิดปกติด้านทารก ความผิดปกติของรก ปริมาณของน้ำคร่ำผิดปกติ
ภาวะจิตสังคมของผู้คลอด (psychosocial condition)
ผู้คลอดที่มีประสบการณ์ต่อการคลอดไม่ดี การรับรู้ต่อปัญหาตนเองไม่ถูกต้อง มีรูปแบบการเผชิญปัญหาไม่เหมาะสม มีปัญหาทางเศรษฐานะและไม่พร้อมขณะตั้งครรภ์
ภาวะร่างกายของผู้คลอด (physical condition)
ลักษณะรูปร่างสัดส่วนของร่างกาย สูงเตี้ย ตัวเล็ก ความพิการและที่สำคัญคือ สภาพของผู้คลอด ได้แก่อ่อนเพลีย เหนื่อยล้าหมดแรงขาดน้ำ และภาวะไม่สมดุลของสารน้ำและอิเลคโตรไลต์
ท่าของผู้คลอด (position of mother)
ท่ามีผลต่อแรงหดรัดตัวของมดลูก แรงเบ่ง ขนาดเชิงกราน การเคลื่อนต่ำของส่วนนำและการหมุนของศีรษะเอาท้ายทอยมาอยู่ทางด้านหน้าของช่องเชิงกราน
สาเหตุที่ทำให้มดลูกหดรัดตัวผิดปกติ
อายุ โดยผู้คลอดที่อายุมาก
จำนวนครั้งของการคลอด
อายุครรภ์ ผู้คลอดอายุครรภ์เกินก าหนด
การตั้งครรภ์ผิดปกติ ได้แก่ ครรภ์แฝด ครรภ์แฝดน้ำหรือทารกตัวโต ภาวะน้ำคร่ำน้อย หรือถุงน้ำคร่ำแตกนาน
ทารกมีส่วนนำ ทรง หรือท่าผิดปกติ
อาการ และอาการแสดงของการคลอดยาก
พบก้อนโนจากการคั่งของน้ าใต้หนังศีรษะทารก (caput succedaneum) ในระยะที่1 ของการคลอด เมื่อตรวจทางช่องคลอด ก้อนโนเกิดจากศีรษะเคลื่อนลงมากดกับช่องทางคลอด กระดูกศีรษะทารกเกยกันมากกว่าปกติ (mark molding)
น้ำคร่ำมีขี้เทาปน ในรายที่ทารกขาดออกซิเจนนาน
อัตราการเต้นหัวใจทารกผิดปกติ (น้อยกว่า 110ครั้ง/นาที หรือมากกว่า 160 ครั้ง/นาที)
มดลูกหดรัดตัวผิดปกติ
การคลอดไม่ก้าวหน้า
ผลกระทบของการคลอดยากคลอดลำบากคลอดติดขัดและการคลอดเนิ่นนานต่อการดำเนินการคลอด ผู้คลอดและทารก
ผลกระทบต่อการดำเนินการคลอด
ทำให้ความก้าวหน้าของการคลอดในระยะที่ 1 ล่าช้า ไม่เป็นไปตามกราฟเฝ้าคลอดหรือเกิดความล่าช้าในระยะที่2 ของการคลอดมีผลท าให้เกิดการคลอดที่ยาว นาน ล่าช้ากว่าปกติ หรือมีการชะงักงันของการคลอด หรือการคลอดเฉียบพลัน
ผลกระทบของการคลอดยากต่อผู้คลอดและทารก
ผลกระทบต่อผู้คลอด ภาวะเครียด ความเหนื่อยล้า ภาวะคับขัน(maternal distress)และหมดแรง เกิดภาวะขาดน้ า (Dehydration) และภาวะไม่สมดุลของเกลือแร่ เกิดภาวะเลือดเป็นกรด (Ketoacidosis) เป็นต้น
ผลกระทบต่อทารก ภาวะคับขัน(fetal distress) การสำลักน้ำคร่ำ การติดเชื้อของทารกในทางเดินหายใจ สะดือ ตา และหู บาดเจ็บจากการคลอด (birth injury) เป็นต้น
การประเมินสภาพผู้คลอดที่มีภาวะคลอดยาก
การซักประวัติ เช่น ประวัติเกี่ยวกับการเจ็บครรภ์คลอด ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนในระยะคลอด ประวัติการตั้งครรภ์ปัจจุบัน ประวัติการเจ็บป่วย ภาวะเสี่ยงของครอบครัว
การตรวจร่างกาย เช่น ตรวจสภาพร่างกายทั่วไป การตรวจครรภ์ การตรวจอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอก การตรวจทางช่องคลอด
หลักการพยาบาล
การป้องกันมดลูกหดรัดตัวผิดปกติ
เช่น แนะน าผู้คลอดไม่ให้กลั้นปัสสาวะ กระตุ้นผู้คลอดให้ลุกเดิน เปลี่ยนท่านอนเป็นท่านอนศีรษะสูง หรือนอนตะแคง อธิบายความก้าวหน้าของการคลอด สภาวะของภาวะเสี่ยง ความผิดปกติ เป็นต้น
การพยาบาลผู้คลอดในระยะคลอด
เช่น ประเมิน ติดตาม และตรวจการหดรัดตัวของมดลูก ตรวจทางช่องคลอดทุก4 ชั่วโมง การประเมินระดับส่วนน าของทารกอย่างถูกต้อง ท าให้ช่วยเหลือการคลอดได้ถูกต้องเหมาะสม เป็นต้น
การพยาบาลผู้คลอดที่มีการหดรัดตัวของมดลูกผิดปกติ
เช่น ติดตามประเมินการเข้าสู่ระยะปากมดลูกเปิดเร็ว กระตุ้นผู้คลอดลุกเดิน เปลี่ยนท่านอนเป็นท่านอนศีรษะสูงหรือนอนตะแคงและให้อยู่ในท่าที่สบาย และเหมาะสม กระตุ้นให้ผู้คลอดถ่ายปัสสาวะไม่กลั้นปัสสาวะ เป็นต้น
การพยาบาลผู้คลอดที่มีแรงเบ่งผิดปกติ
เช่น ไม่ให้ผู้คลอดเบ่งก่อนเวลา โดยให้หายใจแบบเร็วตื้น และเป่าออกเพื่อลดลมเบ่ง ประเมินแรงเบ่งและส่งเสริมให้เบ่งคลอดอย่างถูกวิธีและมีประสิทธิภาพ ให้ก าลังใจแสดงความเห็นใจผู้คลอด เป็นต้น
การพยาบาลผู้คลอดที่ทารกผิดปกติ
ประเมินสภาวะทารก โดยตรวจครรภ์ ฟังเสียงหัวใจทารกระยะปากมดลูกเปิดช้าทุก 2-4 ชั่วโมง ให้ออกซิเจนมาสก์10ลิตร/นาที ถ้าอัตราการเต้นหัวใจทารกผิดปกติ พบขี้เทาในน้ าคร่ า และทารกดิ้นน้อยลง ดูแลให้มดลูกหดรัดตัวดี และติดตามประเมินความก้าวหน้าของการคลอด เป็นต้น
การพยาบาลผู้คลอดมีภาวะคลอดไหล่ยาก
รีบขอความช่วยเหลือจากแพทย์ เรียกทีมช่วยเหลือตามกุมารแพทย์และวิสัญญีแพทย์ ควรตัดฝีเย็บให้กว้างมากขึ้นและฉีดยาชาให้เพียงพอ ใช้ลูกยางแดงดูดเมือกในปากและจมูกทารก เป็นต้น
การดูแลหลังคลอด
ด้านมารดา
จะประเมินภาวะตกเลือดหลังคลอดจากมดลูกหดรัดตัวไม่ดีและการฉีกขาดช่องทางคลอด และให้การดูแลสภาพจิตใจ
ด้านทารก
ให้ประเมินภาวะขาดออกซิเจน การบาดเจ็บของเส้นประสาทไหล่ (brachial plexus injuries)และกระดูกแขนหัก