Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

CON NGƯỜI VÀ SỨC KHỎE 0366.jpg_wh860 - Coggle Diagram

- - - - Cấu tạo hiển vi của cơ thể
        
        Cơ thể sống gồm: phân tử,mô, tế bào, cơ quan, cơ thể. Mỗi cấp độ cấu tạo có những đặc điểm, cấu tạo và chức năng riêng
      - Cấu tạo đại thể
        
        Cơ thể người gồm có 4 phần: đầu, cổ, mình và chân tay
        
        Đầu chứa não bộ và các giác quan: mắt có chức năng thu nhận các kích thích ánh sáng, tai có chức năng thu nhận âm thanh, mũi là khứu giác nhận biết các môi trường xung quanh
        Mình có cơ hoành ngăn cách xoang cơ thể thành khoang ngực chứa tim, phổi và khoan bụng chứa dạ dày, ruột, gan,..
        
        Toàn bộ cơ thể được bao bọc 1 lớp da, với 2 lớp: lớp biểu bì mỏng có tầng sừng bên ngoài, trong cùng có tầng Mangiphi mang các sắc tố
        Lớp bì bên trong chứa các vi thể xúc giác và mạch máu
  - - - Xương đầu: có 2 phần gồm sọ nãi và sọ mặt
        
        Sọ não nằm ở trên, giống hình trứng gồm 8 xương, 2 đôi xương đối xứng là xương đỉnh và xương thái dương, 4 xương lẻ là xương chẩm, xương chán, xương bướm và xương sàng
        Sọ mặt nằm dưới sọ não, là bộ phận bảo vệ các cơ quan tai, mắt, mũi và miệng. Gồm có 15 xương, 3 xương lẻ là xương lá mía, xương hàm dưới và xương móng, 6 đôi xương chẵn là xương hàm trên, xương gò má, xương lệ, xương mũi, xương khẩu cái và xương xoăn dưới
      - Xương thân gồm cột sống, xương sườn và hệ thống dây chằng
        
        Cột sống có hình chữ S, được chia thành 5 đoạn: đoạn sống cổ gồm 7 đốt, đoạn sống ngực 12 đôt, đoạn sống cùng 5 đốt và đoạn sống cụt 4-5 đốt
      - Xương chi gồm xương chi trên và xương chi dưới, có cấu tạo tương đồng với nhau
        Dựa vào đặc điểm hình thái của xương, chia xương thành xương dài, xương ngắn và xương dẹt
      - Xương cổ
    - - Cơ thể người có 2 loại cơ chính là cơ vân và cơ trơn
        
        Cơ vân chiếm số lượng nhiều nhất, đó là các bắp cơ, mỗi bắp cơ tận cùng có 2 đầu cơ bám chắc vào xương. Trong bắp cơ có các tổ chức liên kết bao bọc bó cơ. Mỗi bó cơ gồm nhiều sợi cơ có đường kính từ 10-100um
        
        Cơ trơn là những tế bào có chiều dài từ 0,02-0,5 um, đường kính 5-10um, nhân hình gậy và trong bào tương có tơ cơ
        Có rất nhiều sợi cơ trơn khác nhau như bó cơ ở chân lông, đám mỏng tròn ở thành mạch máu, phế quản, niệu đạo, các ống tuyến,...
        Cơ trơn co chậm hơn cơ vân tới hàng trăm lần, vì vậy đối với kích thích cơ học, cơ trơn chỉ trả lời khi có tác động đột ngột
- - - - Biểu hiện của tư thế bình thường : Triệu chứng: cột sống có độ cong tự nhiên, 2 xương bả vai cân xứng, 2 chân thẳng và vòm chân bình thường, thân hình cân đối, vai và ngực nử nang
      - Biểu hiện của tư thế bị sai lệch: lệch vai, gù lưng, ưỡn bụng và vẹo lưng
      - Nguyên nhân: thể lực phát triển yếu, mắc các bẹnh còi xương, lao, mắt và tai kém
      - Rèn luyện các tư thế đúng cho trẻ em: tập thể dục đều đặn, chơi các trò chơi vận động toàn thân
        Dạy cho trẻ ngồi đúng tư thế khi ngồi học, ngồi ăn và xem tivi
    - - Nguyên nhân: do bệnh di truyền, do để sách quá mắt không đúng quy cách, đọc sách khi thiếu ánh sáng
      - Triệu chứng: khi đọc, học sinh thường phải đưa sát mắt vào sách
        Khi viết, phải cúi gập người xuống bàn
      - Phòng bệnh cận thị: thức ăn phải đủ vitamin, tránh bệnh quáng gà và khô giác mạc
        Giu cho mắt luôn được sạch sẽ, tránh đọc sách thiếu chỗ ánh sáng. Khi đọc sách và viết cần giữ khoảng cách thích hợp giữa mắt với sách
  - - - Triệu chứng: sốt, đau khớp, đau cơ, nhất là lưng
      - Nguyên nhân: do virut Dengue gây ra, truyền bệnh từ người này sang người lành qua muỗi vằn
        Phòng bệnh: diệt muỗi và bọ gậy bằng cách phát quang bụi rậm xung quanh nhà, phun thuốc muỗi định kỳ,...
    - - Triệu chứng:cảm giác nóng mắt, sợ ánh sáng và chảy nước mắt
        Nguyên nhân: do virut và vi khuẩn gây nên , lây qua các đồ dùng chung như khăn mặt, chậu rửa
        Phòng bệnh: dùng riêng khăn mặt, rửa mặt bằng nước sạch và có chậu riêng
- - - - Thành phần
        
        Hồng cầu
        
        là tế bào hình đĩa lõm 2 mặt không có nhân rất thích hợp với khả năng vận chuyển khí , số lượng luôn có sự thay đổi
        
        thời gian sống từ 100-120 ngày thành phần chủ yếu là huyết cầu , được sinh ra ở gan , tùy , tủy xương Vận chuyển được khí cacbonic và oxi lên phổi và ngược lại
        
        Bạch cầu
        
        là những tế bào có nhân không màu hình tròn , có khả nang vận động bằng giả túc theo amip
        
        có khả năng thực bào chống lại các tác nhân nhiễm khuẩn , nhiễm độc cho cơ thể , sản xuất ra các kháng thể chống tác nhân gây bệnh , được sinh ra ở tủy xương lá lách , gan , tùy ...
        
        Tiểu cầu
        
        là những tiểu thể máu hình cầu nhỏ , không có nhân và rất không bền vững ,số lượng tiểu cầu tương đối dao động từ 200.000-400.000/mm3
        
        Chúng tham gia tích cực vào việc tạo ra cục máu đông , tiểu cầu được sinh ra ở tủy xương
      - Nguyên tắc truyền Máu
- - - - Xoang mũi : có lát lớp màng nhầy , có lớp thượng bì ở trên
        phía trước nhiều lông mũi , phía sau có lông thịt
      - thanh quản : là bộ phận của dường hô hấp có liên quan đến việc phát âm
        có các sụn giáp ,nhẫn , phễu , thanh nhiệt được nối với nhau bằng cơ
      - khí quản : dài từ 10-11cm đường kính 2cm nằm phía trước thực quản
      - phế quản : khí quản xuống đến ngang đốt sống ngực thứ IV-V chia đôi thành phế quản trái , phế quản phải
        đến rốn phổi phế quản phổi chia 3 nhánh vào ba thùy phổi
        Trong các thùy phổi phế quản lại chia nhỏ hơn vào các tiểu thùy phổi gọi tiểu phế quản
        
        Các tiểu phế quản lại phân nhánh vào các phế nang - là tận cùng của đường hô hấp => Oxi đây thực hiện quá trình trao đổi khí thông qua màng mỏng
    - - Hai lá phổi có khoảng 700 triệu phế nang với tổng diện tích là 140m2
- - - - Não trung gian : nằm giữa trụ não và đại não , gồm đồ thị và vùng dưới đồi . Các nhân xám là trung ương điều khiển các quá trình trao đổi chất và điều hòa nhiệt
      - Trụ não : Có cấu tạo chất trắng ở ngoài , chất xám ở trong
      - Đại não : ở người rất phát triển , che lấp cả não trung gian và não giữa , bề mặt được phủ 1 lớp chất xám . Nếu tổn thương 1 bên cả đại não sẽ làm liệt phái đối diện
      - Tiểu não : Có cấu tạo chất xám ở ngoài tạo thành vỏ và các nhân , chất trắng ở trong là dường dẫn truyền
    - - Có cấu tạo bởi chất xám ở giữa và chất trắng ở ngoài . Chất xám là trung khu của các phản xạ không điều kiện , chất trắng là các dường dẫn truyền nối các căn cứ trong tủy sống với nhau và với não bộ
  - - - Hệ thần sinh dưỡng
        
        Điều hòa hoạt động của các cơ quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản
      - Hệ TK vận động
        
        Liên quan đến hoạt động cảu các của các cơ vân ( cơ xương ) là hoạt động có ý thức
    - - Thần kinh trung ương gồm : Não bộ , tủy sống
      - Thần kinh ngoại biên gồm : Dây thân kinh , hạch thần kinh
    - - Chức năng của nơron : dẫn chuyền và cảm ứng xung TK
      - Mỗi nơron gồm 1 thân , nhiều sợi nhánh , 1 sợi trục Sợi trục có miêlin bao bọc , tận cùng sợi trục có xináp
  - - - Cấu tạo
        
        Trung ương : các nhân xám ở sừng bên tủy sống
        
        Ngoại biên : chuỗi hạch nằm gần cột sống xa cơ quan phụ trách
        
        Nơron trước hạch : sợi trục ngắn
        
        Nơron sau hạch :sợi trục dài
      - Chức năng
        
        tim tăng lực và nhịp co ,dãn phế quản nhỏ , ruột giảm nhu động ,mạch máu ruột co , mạch máu đến cơ dãn , mạch máu da co
    - - Cấu tạo
        
        Trung ương : các nhân xám ở trụ não và đoạn cùng tủy sống
        
        Ngoại biên : hạch nằm gần cơ quan phụ trách
        
        Nơron trước hạch : sợi trục dài
        
        Nơron sau hạch : sợi trục ngắn
      - Chức năng
        
        tim giảm lực và nhịp co ,co phế quản nhỏ ,ruột tăng nhu động , mạch máu ruột dãn ,mạch máu đến cơ co , mạch máu da dãn
  - - - KN: là những phản xạ sinh ra đã có , không cần luyện tập
      - VD : em bé vừa sinh ra đã biết bú mẹ , chạm ta vào vật nóng ta rụt tay lại ...
    - - KN:là những phản xạ được hình thành trong đời sống cá thể là kết quả của quá trình học tập và rèn luyện
      - VD: thấy đèn đỏ ta dừng lại , khi nghe nói đến quả cam , chanh ta tiết nước bọt ...
- - - - Tá tràng
        
        Tá tràng nằm ở vị trí tiếp giáp giữa dạ dày và ruột non. Cụ thể, tá tràng bắt đầu từ môn vị của dạ dày tới góc tá tràng – hỗng tràng. Nói cách khác, tá tràng là đoạn ruột đầu của ruột non.
        
        Chức năng của tá tràng là trung chuyển thức ăn giữa dạ dày và ruột non. Ngoài ra, bộ phận này còn làm nhiệm vụ trung hòa acid của dịch mật và tụy trước khi nó xuống hỗng tràng và hồi tràng của ruột non.
      - Ruột non: là đoạn dài nhất của ống tiêu hóa, dài khoảng 5-9m, trung bình 6.5m, là đoạn dài nhất của ống tiêu hóa, đi từ môn vị của dạ dày đến góc tá- hỗng tràng. Ruột non gồm ba phần là tá tràng, hỗng tràng và hồi tràng.
        Chức năng: Phần lớn các chất dinh dưỡng sẽ được hấp thu ở ruột non
      - Ruột già: là phần cuối cùng của ống tiêu hóa, có 3 phần: manh tràng, kết tràng và trực tràng. Chức năng: dịch ruột già không có enzim tiêu hóa mà chỉ có chất nhầy để bảo vệ niêm mạc. Đoạn đầu ruột già có chức năng hấp thụ lại nước và một số chất còn sót trong cơ thể.
- - - - Hệ bài tiết nước tiểu gồm : thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái.
        
        Thận: gồm 2 quả thận ; mỗi quả chứa khoảng 1 triệu đơn vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu. Mỗi đơn vị chức năng gồm cầu thận (thực chất là một búi mao mạch máu), nang cầu thận (thực chất là một cái túi gồm 2 lớp bao quanh cầu thận), ống thận.
    - - Loại bỏ các chất độc, chất cặn bã ra khỏi cơ thể, giúp cơ thể tránh khỏi sự đầu độc của các chất độc.
        
        Ổn định môi trường trong cơ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động trao đổi chất diễn ra bình thường.
        
        Thận sản sinh ra hormon kích thích tủy xương tạo hồng cầu