Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Yansıtma Kuramı, İşin biyografik yönü olarak yazarla ilgilenilip metin…
Yansıtma Kuramı
Dış Dünyaya ve Topluma Dönük Eleştiri
Eser → Sanatçı
Eser → Dış dünya
Eserin Meydana geldiği ortam - Toplum, gerçeklik, insan
Sosyolojik
Sanatçı toplumun aynasıdır, eser de toplumun aynası
Yazar, eser, okur koşullarca belirlenir
Sebep-sonuç yani nedensellik yaratmak sosyolobik eleştirinin temel amaçlarındandır
Bir bilim insanı gibi koşulları incelemeye dayanır. Burada Marksizmle benzeştiği yönleri vardır.
Sosyolojik eleştiri bir edebiyat eleştirisi sayılmaz, edebiyatı başka alanlarda bilgi edinmek için kullanır. Örneğin sosyal tarih alanında yapılan çalışmalarda edebi eserler çokça incelenmektedir
1 more item...
Bu düşünme tarzına göre edebiyat farklı toplumların farklı edebiyat türlerinin olmasının nedenleri : Irk, Ortam, Dönem
Irk: Ulusal özellikleri kast eder
Dönem: Kesinlik arz ermemekle beraber anlamında kullanılır
Ortam: İklimi, coğrafi ve toplumsal koşulları ele alır
Bu ögelerin eserlerin temel faktörü olan insanın (okr ve yazar) mizacına, karakterine karar verir
Marksist
Değer Ölçütleri
Eserin meydana gelişi ile doğrudan bağlantılıdır.
sosyal yapı, sınıf farkları, çatışan güçler...
konu, olaylar, kişiler vs. sömüren sınıftan yana olmamalı ve ezilen sınıfların tarafında olmalıdır.
Nedir?
İçeriğin eleştirisidir.
Sanatın, sanat türlerinin, akımlarının, üsluplarının, ekonomik altyapı ve sınıf çatışmalarıyla ilişkilerini belirterek bunların nedenlerini ortaya koyar.
Savunur:
Roman, orta sınıfın güçlenmesi sonucu ortaya çıkmıştır.
"Sanat için sanat"; kapitalist düzende kendini toplumdan soyutlayan sanatçıların bir icadıdır.
Sanatın kökeni ilkel toplumlara dayanır ve işten doğmuştur.
Sosyolojik eleştiriyle
Benzerlikleri
Sanat olayının nedenlerini araştırır.
Farkları
Olayı toplumdaki sınıf çatışmaları ve ekonomik koşullar ile açıklamaya çalışır.
Eserin Meydana gelmesinde rol oynayan sosyal nedenleri politik açıdan yargılar.
Eleştirici
Eseri belirleyen sosyal düzeni "Marksist" açıdan yargılar ve sonucunda ondan yana ya da ona karşı olur.
Yazarın bekleneni vermesi için eleştirici ile aynı ideolojiye sahip olması gerekir. Aksi takdirde eser kusurlu sayılır.
Marksist eleştiricilerin kendi aralarında ikiye ayrıldıkları bir görüş vardır.
Bazı marksist eleştiriciler eseri sadece sosyal ve politik yönüyle inceler fakat bu tutulan bir görüş değildir.
Çoğu marksist ise eseri sosyal açıdan incelemekle yetinmeyerek sanatsal yönüyle de ilgilenir. Bunu da yine iki şekilde yaparlar:
Eğer eserin bakışı marksizme uyumlu değilse, bunun eseri nasıl zedelediğini ele alırlar.
Eğer eserin dünya görüşü olumluysa, bu görüşün sanata özgü bir yoldan dile getirilip getirilmediğine bakılır.
Tarihi
Okurun geçmiş çağlarda, yüzyıllarda yazılmış bir eseri anlayabilmesi ve değerlendirebilmesi için; eserin yazıldığı dönemdeki koşullar,inançlar, dünya görüşleri, sanat anlayışı, ve gelenekler hakkında bilgi sahibi etmek
Ahmet Hamdi Tanpınar
Eser → Okur
Biçimciler
Neo-Klasikçiler
İşin biyografik yönü olarak yazarla ilgilenilip metin aydınlatılmaya çalışılabilir
Tarihsel eleştirinin en önemli esası olarak, eserler sınıflandırılarak onlara ne bağlamda bakılması gerektiği tespit edilmelidir
Örneğin edebiyatı dönemlere ayırmak, akımlardan bahsetmek vs.
Hippolyte Taine
Eseri anlamak için eleştirenin oluşturulduğu güne dönülmelidir
Metin doğru ve yanlışsız şekilde tespit edilmelidir
Sözcüklerin eserin yazıldığı dönemki anlamlarına bakılmalıdır
Özellikle eski çağlardan beri gelmiş eserler incelenirken tarihi eleştiri çok önemlidir