Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ยาที่มีผลต่อระบบเลือด - Coggle Diagram
ยาที่มีผลต่อระบบเลือด
Dyslipidemia
ภาวะไขมนัในเลอืดผดิปกติ
แนวทางในการลดไขมันในเลือด
การควบคุมอาหาร โดยเลี่ยงหรือจำกัดการรับประทาน
อาหารที่มีไขมันสูง รวมทั้งเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
การเพิ่มการเผาผลาญและการใช้พลังงานของร่างกาย
เช่น การออกกำลังกาย
การใช้ยาเพื่อลดการดูดซึมโคเลสเตรอลจากอาหารหรือยาที่เพิ่มการขนส่งโคเลสเตอรอล หรือไตรกรีเซอไรด์ออกจากกระแสเลือด
3-hydroxy-3-methylglutaryl coenzyme A (HMG-CoA) reductase inhibitor
Simvastatin, Atorvastatin, Fluvastatin,lovastatin, Pitavastatin, rosuvastatin(กลุ่ม statin)
Mech.
ออกฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์HMG-CoAreductase ซึ่งทำหน้าที่สร้าง cholesterol ที่ตับ
ADR
ท้องผูก คลื่นไส้ อาหารไม่ย่อย (ระวัง
การในผู้ป่วยโรคตับ หรือมีภาวะคั่งของน้ำดี)
การเกิดพิษต่อกล้ามเนื้อ(myotoxicity) เหนื่อยล้า ปวดกล้ามเนื้อ(myalgia)
ข้อควรระวัง
ยาเป็น teratogenic จึงควรหลีกเลี่ยงในหญิงมีครรภ์
DI
ยากลุ่มนี้ถูก metabolized ผ่าน CYP 450 และ glucuronidation
ยาที่มีผลเพิ่มระดับยา กลุ่ม statins Amiodarone , Azole antifungals (ketoconazole ) , Gemfibrozil , Niacin
Bile acid sequestrants
Mech
Cholestyramine (powder) ,Colestipol (powder, tablet) , Colesevelam
Mech
ออกฤทธิ์จับกับbile acid ในลำไส้ส่งผลลดenterohepatic circulationของ bile
acid
ADR
ยาไม่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย อาการที่พบือ ท้องผูก ท้องอืด ปวดท้องแนะนำให้ผู้ป่วยดื่มน้ำมากๆ และรับประทานอาหารที่มีเส้นใย
DI
Cholestyramine มีผลลดการดูดซึมยาชนิดอื่นๆ ที่ให้ร่วมกันได้(vit. K, folate, digitalis, thiazides, warfarin, pravastatin, fluvastain )
Nicotinic acid (niacin) (vit. B3)
Mech
ทำให้การสร้าง VLDL ที่ตับลดลงลดกาสร้างและปล่อย LDL ออกจากตับ เพิ่มการทำงานของ LPL กำจัด TG > cholesterol, เพิ่ม ApoA-Iจึงเพิ่ม HDL
ADR
หน้าแดง (flushing) N/V อาหารไม่ย่อยอาจเกิดพิษต่อตับ กรดยูริกในเลือดสูง (20%)ระดับน้ำตาลในเลือดสูง
. Fibric acid derivatives (fibrates)
Gemfibrozil, fenofibrate, bezafibrate, ciprofibrate
Mech
กระตุ้น PPAR-α ของโปรตีนท าให้เนื้อเยื่อ
ไขมันสร้างเอนไซม์lipoprotein lipase (LPL )
เพิ่มการกำจัด lipoprotein ที่มีTGตับจะจำกัด
การสร้าง TG และลดการสร้าง VLDLเพิ่มการสร้าง ApoA-I ช่วยเพิ่ม HDL (มีผลน้อยต่อ
HDL)
ADR
คลื่นไส้ปวดเมื่อยกล้ามเนื้ออาจพบผื่นขึ้นที่ผิวหนัง
gemfibrozil อาจเสริมฤทธิ์กับยาต้านการแข็งตัวของเลือด
ข้อควรระวัง
เพิ่มปัจจัยเสี่ยงเกิดนิ่วในถุงน้ำดี(cholesterol gallstones)
ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อเพิ่มขึ้น เมื่อใช้กับยากลุ่ม statin
Ezetimibe
Mech
ยาเป็น prodrug ต้องถูกเปลี่ยนที่ตับให้อยู่ในรูป glucuronideจึงมีฤทธิ์ยับยั้งtransporter ในทางเดินอาหารที่ทำหน้าที่นำcholesterol และphytosterol เข้ากระแสเลือดลด LDL ได้18 % (ควรใช้ร่วมกับ statin)Cholesterol ทั้งจากอาหารและน้ำดี
ADR
พบได้น้อย การใช้ร่วมกับ statin อาจเพิ่มพิษต่อตับ
DI
ยารูป glucuronide ในเลือดจะเพิ่มขึ้นเมื่อให้ร่วมกับ fibrates และลดลงเมื่อให้ร่วมกับ cholestyramine
Fish oil
Omega-3 polyunsaturated fatty acid
DHA , EPA
3 g/days
Low-density lipoprotein (LDL)
ไขมันตัวร้ายขนส่งโคเลสเตอรอลและสารประเภทไขมันอื่นๆ ในร่างกาย
High-density lipoprotein (HDL)
ไขมันตัวดีรขนส่งโคเลสเตอรอลจากกระแสเลือดและอวัยวะต่างๆ กลับไปยังตับ เพื่อกำจัดออกจากร่าง
triglyceride
แหล่งพลังงานและเป็นหนึ่งในรูปแบบการเก็บสะสมไขมันส่วนเกินจากอาหารที่รับประทานเข้าไป
Anticoagulant Drugs
ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
Unfractionated heparin (UFH )
เป็นสารกลุ่ม glycosaminoglycan
ออกฤทธิ์รวดเร็วในการลดการเกาะกลุ่มกันของเกล็ดเลือด
ADR
เลือดออก (Bleeding)
ภาวะเกล็ดเลือดน้อย (thrombocytopenia)
Monitoring
Activated partial thromboplastin time (aPTT) (1.5-2.5 เท่าของค่า control)
Activated clotting time(ACT)
low molecular weight heparins (LMWHs)
Enoxaparin , dalteparin, tinzaparin
มีค่า t1/2 นานกว่า UFH
ทำนายผลในการรักษาได้ดีกว่าและ
ตรวจติดตามทางห้องปฏิบัติการน้อยกว่า UFHเกิดปัญหา bleeding น้อยกว่า
Mechanism
คล้าย UFH แต่ โมเลกุลที่สั้นกว่าจะจับกับ Factor Xa ได้มากกว่าการยับยั้ง thrombin
หลั่ง tissue factor pathway inhibitor ยับยั้งการท างานของ Factor Xa และ VIIa
Fondaparinux
Pentasaccharide ออกฤทธิ์ยับยั้ง factor Xa อย่างจำเพาะเจาะจง
ข้อควรระวัง
ยากำจัดออกทางไตในรูปที่ไม่เปลี่ยนแปลง ห้ามใช้ในผู้ป่วยที่ไตทำงานบกพร่องรุนแรง
ADR
เลือดออก (Bleeding)
ภาวะเกล็ดเลือดน้อย (thrombocytopenia)
Idraparinux
2nd generation ของ Pentasaccharide ชอบจับกับ antithrombin
t1/2 ~ 80 hrs
ข้อควรระวัง
ยาก าจัดออกทางไตในรูปที่ไม่เปลี่ยนแปลง ห้ามใช้ในผู้ป่วยที่ไตทำงานบกพร่องรุนแรง
Anti-Xa inhibitors
Rivaroxaban, Apixaban (oral)
กลไกลการออกฤทธิ์
จับกับ factor Xa อย่างจำเพาะเจาะจงและผันกลับได้(reversible)
direct thrombin inhibitor
กลไกลการออกฤทธิ์
จับกับ thrombin (factor IIa) โดยตรงและแรง (potent) ผันกลับได้(reversible)
Dabigatran
ออกฤทธิ์เร็ว ไม่เกิด DIกับยาอื่นๆหรืออาหาร
Broad therapeutic windowปลอดภัยสูง
ระวังในผู้ป่วยโรคไต
Warfarin (Oral)
ข้อบ่งใช้
รักษาและป้องกัน VTE
ป้องกันภาวะ thromboembolism (เป็นผลมาจาก AF, myocardialinfraction การเปลี่ยนลิ้นหัวใจ )
กลไกลการออกฤทธิ์
ยับยั้งการเกิดลิ่มเลือด โดยยับยั้งเอนไซม์ที่ใช้ในการเปลี่ยนรูป ของ Vit.K
Minitoring
เพื่อประเมินผลการรักษา
ลดการเกิด bleeding ซึ่งเป็น ภาวะแทรกซ้อนที่พบได้จากการใช้ยา warfarin
ข้อห้ามใช้
ห้ามใช้ในผู้ที่แพ้warfarin หรือสารประกอบในสูตรต ารับ
ผู้ที่มีแนวโน้ม เลือดออกง่าย,ผู้ที่ผ่าตัดแผลเปิดขนาดใหญ่
Antiplatelet drugs
ยาต้านการเกาะกลุ่มกันของเกล็ดเลือด
Cox-1 ibhibitor
Aspirin (oral)
กลไกการออกฤทธิ์
ยับยั้งการเกาะกลุ่มกันของเกล็ดเลือด(antiplateletagent)โดย ยับยั้ง Cox-1
ข้อควรระวัง
เลือดออกในทางเดินอาหาร
(bleeding)
ADP/P2Y12 receptor antagonist
Clopidogrel ,Ticlopidine ,Prasugrel
ข้อควรระวัง
เลือดออกในทางเดินอาหารน้อยกว่า aspirin
อาจเกิดผื่น ท้องเสีย
เกิด DI กับยากลุ่ม PPIs เนื่องจาก metabolized
ผ่าน CYP2C19 ทั้งคู๋
glycoprotein IIb/IIIa (GP IIb/IIIa inhibitor)
Abciximab , Eptifibatide, Tirofiban
Phosphodiesterase inhibitor
Dipyridamole ,Cilostazol ,Triflusal
Prostacyclin analogue
Beraprost , Iloprost
Fibrinolytic/thrombolytics ยาละลายลิ่มเลือด
rt PA recombinant tissue plasminogen activator (Alteplase®) (IV)
การพิจารณาให้ยา
Acuteischemic stroke:
ควรเริ่มให้alteplase3.5ชม.แรกตั้งแต่เริ่มมีอาการ
ขนาดยา rt-PA (ทั้งหมด) = 0.9 Mg/Kg (ขนาดมาก
ที่สุดไม่เกิน 90 mg)
ห้าม ให้ SC หรือ IM- ติดตาม vital sign (BP),
Neurological sign, Bleeding sign ทุก 15 นาที
ข้อห้ามใช้
ผู้ที่เริ่มมีอาการสมองขาดเลือดมานานกว่า 3.5
ชั่วโมง
ห้ามใช้ในผู้ป่วยที่ความเสี่ยงสูงต่อการเกิดเลือดออก
หรือได้รับยาต้านการแข็งตัวของเลือดอื่นๆ
ผู้ป่ วยที่มีประวัติโรคหลอดเลือดสมอง หรืออัมพาต
จากโรคหลอดเลือดสมอง หรือเคยมีประวัติ TIA ใน
ระยะเวลา 6เดือนก่อน หรือมีอาการบาดเจ็บรุนแรงที่ศีรษะในช่วง 3เดือน
ข้อบ่งใช้อื่นๆ
Acute Myocardial Infarction
Pulmonary embolism
streptokinase (SK)
ได้จากการสกัดโปรตีนจากเชื้อแบคทีเรีย
group C-beta hemolytic streptococci
หลังได้รับยาผู้ป่ วยจะมีการสร้าง Ab ต่อยา
ยาละลายลิ่มเลือดที่จำเพาะต่อfibrin
Ateplase (rtPA), reteplase, Tenecteplase
(TNK-tPA)
จับกับ fibrin เฉพาะที่ลิ่มเลือด และเปลี่ยน
plasminogen ไปเป็น plasmin
ADR
การเกิดเลือดออกผิดปกติน้อยกว่ายา SK