Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

ฮอร์โมนและยาต้านฮอร์โมน - Coggle Diagram

- - - - Prevents pregnancy
      - ลดการปวดประจำเดือน
      - Shortens period
      - Regulates period
      - Decreases incidence of ovarian cysts
      - Prevents ovarian and uterine cancer
      - Decreases acne
      - ฮอร์โมนและกลไกการออกฤทธิ์ของยาเม็ดคุมกำเนิด
        
        • Estrogen
        
        • ยับยั้งการการตกไข่ ผ่านการยับยั้งการหลั่ง FSH จาก anterior pituitary หาก estrogen ออกฤทธิ์ควบคู่กับ progesterone จะสามารถยับยั้งการหลั่งGnRH จาก Hypothalamusได้อีกด้วย
        
        • Ethinyl estradiol (EE) เช่น Mercilon, Marvelon
        
        • Mestranol (ME) เช่น Margaret
        
        • Estradiol valerate (EV) เช่น Natazia , Dienogest
        
        Progestin
        
        ยับยั้งการตกไข่ ผ่านการยับยั้งการหลั่ง LH
        
        ทำให้มูกปากมดลูกข้นเหนียว
        
        ทำให้ท่อนำไข่เคลื่อนไหวผิดปกติ
        
        ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกบางตัว ไท่เหมาะต่อการฝังตัวของตัวอ่อน
        
        แบ่งได้เป็น2กลุ่มดังนี้
        
        19-nortestosterone
        
        เป็น progestin ที่นำมาใช้มากที่สุดใน COCออกฤทธิ์ในการคุมกำเนิดเด่นกว่า estrogen แบ่งเป็น 3 generation
        
        •1stGeneration จัดเป็นกลุ่ม estrane
        
        •2nd Generation จัดเป็นกลุ่ม gonane
        
        •3rdGeneration จัดเป็นกลุ่ม gonane เช่นกันแต่เป็น generation
- - - - รักษาอาการคนไข้ทางนีรเวชเท่านั้นมีระดับEstrogen50-100
    - - ใช้กันมากที่สุดมีระดับ Estrogen30-35 เช่นDiane, PremeหรือYasmin
    - - มีระดับEstrogen20μg
      - ข้อดีอาการข้างเคียงจากestrogenมีน้อย
      - ข้อเสียต้องกินสม่ำเสมอห้ามขาดเช่น Mercilon และ Meliane
    - - Multiphasicpills
      - 2.ยาคุมกำเนิดชนิดที่มีแต่โปรเจสโตรเจน
        
        หมายถึง มีฮอร์โมนโปรเจสโตเจนเท่านั้น มีประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดต่ำยับยั้งไข่ตกได้ไม่ดี
      - วิธีการกินยาคุมกำเนิด
        
        ชนิดLowdose ทานยาเม็ดแรกหลังวันแรกการมีประจำเดือน5วัน ปกติยาคุมกำเนิดจะมี แบบแผง21และ28เม็ด
        
        ชนิดUltralowdose ทานยาเม็ดแรกในวันทีมี ประจำเดือน
        
        การเลือกกินยาคุมกำเนิดให้เหมาะสมกับตัวเอง
        
        สามารถแยกได้3ประเภท
        
        1.ประเภทEstrogenic
        
        2.ประเภทปกติ
        
        3.ประเภทProgestogenic
        
        ยาคุมฉุกเฉิน
        
        กินยาเม็ดแรกหลังการมีเพศสัมพันธ์ไม่ควรเกิน3ชั่วโมง
        
        ไม่เกิน72ชั่วโมง
        
        เม็ดที่สองหลังจาก12ชั่วโมง
        
        ยาคุมฉุกเฉินแบ่งได้2ประเภท
        
        1.ฮอร์โมนผสมประกอบด้วยฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสตินผสมกัน
        
        2.ฮอร์โมนเดียวมีฮอร์โมนโปรเจสตินเพียงอย่างเดียว
        
        ยาคุมกำเนิดในหญิงหลังคลอด
        
        Lynestrenol0.5mg.
        
        ไม่ใช้ยาคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมนestrogenร่วมกับฮอร์โมนprogestrogen
        
        เนื่องจากฮอร์โมนestrogenมีผลลดการผลิตน้ำนม
        
        อาการข้างเคียงของการกินยาคุมกำเนิด
        
        หน้าเป็นฝ้า
        
        มีอาการปวดศรีษะ
        
        เกิดอาการซึมเศร้า
        
        ความดันโลหิตมีภาวะที่สูงขึ้น
        
        น้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น
        
        คลื่นไส้อาเจียน เกิดจากฮอร์โมนเอสโตรเจน
        
        อาการข้างเคียงที่ต้องหยุดกินยาคุมกำเนิด
        
        5 more items...
- - - - DMPA คุมกำเนิดได้3เดือน
      - Norethisterone Enanthete 200 mg คุมกำเนิดนาน2เดือน
      - ฮอร์โมนแบบรวม
        
        ฉีดทุก1เดือน
        
        ฉีดภายใน5วันแรกของทุกเดือน
  - - - สตรีตั้งครรภ์หรือสงสัยว่าตั้งครรภ์
      - เป็นมะเร็งเต้านมและอวัยวะสืบพันธุ์
      - สตรีที่มีเลือดออกทางช่องคลอดโดยไม่ทราบสาเหตุ
    - - ประกอบด้วยฮอร์โมน2ชนิด
        
        estrogen และ progesterone
        
        ตัวยาซึมเข้าผิวหนังสู่กระแสเลือด
    - - Tamoxifen จะออกฤทธิ์ด้วยการจับกับตัวรับสัญญาณของเซลล์มะเร็งเต้านม ผลข้างเคียง คล้ายกับวัยทอง
      - การใช้ยาtamoxifen การลดการกลับเป็นซ้ำของมะเร็งเต้านม ภายหลังการรักษาด้วยวิธีอื่น โดยกินยาดังกล่าววันละ 1 เม็ด นาน5ปี
- - - - กลุ่มยาที่เพิ่มการหลั่งของอินซูลิน
      - กลุ่มยาที่เสริมการออกฤทธิ์ของอินซูลิน
      - กลุ่มยาที่ยับยั้งการดูดซึมอาหารคาร์โบไฮเดรตในลำไส้
    - - Sulfonylorea
        
        กระตุ้นการหลั่งอินซูลินจากตับอ่อน
      - First generation: Chlopropamide
      - Second generation: Glibencamide
    - - Sulfonylureas
        
        รับประทานอาหารก่อน30นาทีวันละ1-2ครั้ง
        
        Glipizide, Glibenclamide
      - Non –sulfonylureas หรือ Glinides
        
        Repaglinide, Nateglinide, Mitiglinide
        
        รับประทานก่อนอาหาร30นาที วันละ2-4ครั้ง
        
        อาการข้างเคียงที่พบบ่อย ได้แก่ ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ
      - ยาที่เสริมการออกฤทธิ์ของอินซูลิน
        
        Biguanides: metfomin
        
        Thiazolidinedione: Rosiglitazone Pioglitazone
      - Metformin
        
        อินซูลินที่กล้ามเนื้ออกฤทธิ์ดีขึ้น
        
        บางส่วนทำให้น้ำตาลเข้าเซลล์กล้ามเนื้อเพิ่มขึ้น
        
        ออกฤทธิ์ยับยั้งกาารสร้างกลูโคสจากตับเป็นหลัก
      - Thiazolidinedione
        
        ทำให้อินซูลินออกฤทธิ์ที่กล้ามเนื้อ
        
        ยับยั้งการสร้างกลุโคสจากตับ
      - Antihyperglycemic drugs
        
        Biguanides: Metformin
        
        Thiazolidinediones: Pioglitazone
        
        Alpha –glucosidase inhibitor: Acarbose, Voglibose, Miglitol
        
        ลดการดูดซึมอาหารที่ลำไส้เล็กส่วนต้น
        
        Dipeptidylpeptidase inhibitor
        
        Dipeptidylpeptidase-4 Inhibitor, DPP-4 Inhibitor
        
        Vildagliptin, Sitagliptin, Saxagliptin, Linagliptin
        
        ยากลุ่ม DPP-4 Inhibitor ทำให้ตับอ่อนออักเสบ เกิดผื่นจากการแพ้ยา
        
        ควบคุมการดูดซึมกลับของน้ำตาลกกลูโคสบริเวณท่อไต
        
        Sodium –glucose Cotransporterinhibitors (SGLT2 inhibitors)
        
        Dapagliflozin, Canaglifloziin, Empagliflozin
        
        ทำให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำภาวะเลือดเป็นกรด (Metabolic acidosis)
        
        Insulin
        
        ออกฤทธิ์โดยการยับยั้งการปล่อยกลูโคสจากตับ
        
        เพิ่มการใช้กลูโคสโดยเนื้อเยื่อส่วนปลายที่ไวต่ออินซูลิน เช่น กล้ามเนื้อหรือไขมัน
        
        ทำให้เกิดการสะสมพลังงานในรูปไขมัน
        
        ยารักษาโรคเบาหวานชนิดฉีด
        
        1.อินซูลินที่ออกฤทธิ์เร็ว(rapid-actinginsulin)
        
        Lispro มีฤทธิ์สูงสุดที่เวลา 30-90 นาที
        
        Aspart เป็นอินซูลินที่สามารถดูดซึมได้เร็ว และมีระยะการออกฤทธิ์สั้น
        
        อินซูลินที่ออกฤทธิ์สั้น (short-actinginsulin
        
        Regularinsulin(RI) ระยะเวลาที่เริ่มออกฤทธิ์ 30-60นาที
        
        อินซูลินที่ออกฤทธิ์ปานกลาง (intermediate-actinginsulin)
        
        Protaminestabilizedinsulin(NPH)และLente เริ่มออกฤทธิ์2ชั่วโมงมีฤทธิ์สูงสุดที่เวลา 4-10ชั่วโมง
        
        อินซูลินที่ออกฤทธิ์ (long-actinginsulin)
        
        มีฤทธิ์สูงสุดที่24ชั่วโมง
        
        ผลข้างเคียงอินซูลิน
        
        ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ
        
        ภาวะแพ้ยา
        
        Lipodystropy
- - - - ยารักษาHypothyroid
      - Levothyroxine,Liothyronine
      - MOA:ยาเข้าสู่ร่างกายจาก T4เปลี่ยนเป็น T3 และจับกับthyroidhormonereceptor ทำให้เกิดผลของ thyroidhormone
    - - propylthiouracil(PTU)
      - methimazole(MMI)
      - Radioaction131I
      - Lugol’ssolution
      - .propylthiouracil(PTU),methimazole(MMI)
        
        MOA:ยับยั้งการเปลี่ยนT4 เป็น T3 สำหรับยาPTUยังมีผลการยับยั้งperipheraldeiodination ของT4 ไปเป็น T3 ที่ตับ
      - ยาต้านไทรอยด์
        
        Radioaction131I(การให้สารรังสีIodide)
        
        MOA: ทำให้ลดการสังเคราะห์thyroidhormone
        
        Lugol’ssolution(Iodine) ยับยัง้การหลั่งthyroidhormoneลดการสร้างออร์โมน
        
        ใช้ในการลดขนาดของต่อมthyroid ก่อนการผ่าตัด
        
        ใช้ระยะสั้นเพื่อลดขนาดของต่อมไทรอยด์