Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

บทที่10การส่งเสริมการขับถ่ายอุจจาระ - Coggle Diagram

- - - - เกิดสารพิษและของเสียที่ตกค้างอยู่ในลำไส้
      - มีการสะสมของเสียตกค้างเป็นเวลานาน เสี่ยงเกิดมะเร็งลำไส้
- - - - การเคลื่อนไหวลำไส้ลดลง
      - การบีบตัวขับอุจจาระลดลง
  - - - เบียดลำไส้ส่วนปลาย
        
        โรคริดสีดวงทวาร
  - - - สาเหตุ
        
        Peristalsisลดลง
    - - Peristalsisลดลงชั่วคราว
        
        เรียก Paralytic ileus
  - - - อุจจาระสามารถขับเคลื่อนได้ดี
      - ช่วยเพิ่มน้ำหนักให้อุจจาระ และอ่อนนุ่ม
  - - - กล้ามเนื้อหูรูดหย่อนยาน ความแข็งแรงของกล้ามเนิ้อลดลง
    - - สามารถควบคุมการขับถ่ายเมื่ออายุ24-30เดือนขึ้นไป
- - - - อ่อนนุ่ม
    - - เด็ก
        
        นมมารดา
        
        วันละ4-6ครั้ง
        
        นมขวด
        
        วันละ1-3ครั้ง
      - ผู้ใหญ่
        
        วันละ2ครั้ง/สัปดาห์ละ3ครั้ง
    - - กลิ่นเฉพาะจากอาหารตกค้าง
    - - เท่ากับขนาดกว้างของลำไส้ตรง
    - - เด็ก
        
        สีเหลือง
      - ผู้ใหญ่
        
        สีน้ำตาล
    - - อาหารไม่ย่อย,แบคทีเรียที่ตายแล้ว ,ไขมัน ,สีน้ำดี ,เซลล์/เยื่อบุลำไส้,น้ำ
  - - - เหลว
        
        สาเหตุ
        
        ท้องเสีย/การดูดซึมลดลง
      - แข็ง
        
        สาเหตุ
        
        ท้องผูก
    - - 1-2วันครั้งเดียว/มากกว่า6ครั้งต่อวัน
        
        มีการเคลื่อนไหวมากหรือน้อยเกินไป
    - - เหม็นมาก
        
        สาเหตุติดเชื้อจากเลือดในอุจจาระ
    - - ขนาดคล้ายดินสอ
        
        สาเหตุ
        
        การอุดตันในทางเดินอาหาร/บีบการบีบตัวของลำไส้เพิ่มมากขั้น
    - - ดำ(Melena)
        
        สาเหตุ
        
        มีเลือดออกทางเดินอาหารส่วนบน
      - แดง
        
        สาเหตุ
        
        มีเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนล่าง
      - ขาวคล้ายดินเหนียว
        
        สาเหตุ
        
        ไม่มีน้ำดี
      - ซีดเป็นมันเยิ้ม
        
        สาเหตุ
        
        พร่องหน้าที่ในก่รดูดไขมัน
    - - อุจจารเป็นน้ำมันเยิ้ม
        
        สาเหตุ
        
        กลุ่มอาการพร่องการดูดซึม
        
        ลำไส้อักเสบ
        
        โรคตับอ่อน
      - เป็นมูก
        
        มีการระคายเคืองของลำไส้,การอักเสบ,การติดเชื้อ
      - เลือด , หนอง ,มูก,พยาธิ
        
        สาเหตุ
        
        มีเลืดออกในทางเดินอาหาร/ทานอาหารบูด/ระคายเคือง/มีการอักเสบ/พยาธิ
  - - - Like a sausage but with cracks on surface
      - ยาวหรือขดม้วน แต่พื้นผิวบนนุ่ม ๆ
    - - Like a sausage or snake, smooth and soft
      - ยาวหรือขดม้วน เรียบ และนุ่ม
    - - Watery, no solid pieces (entirely liquid)
      - เป็นน้ำไม่มีเนื้ออุจจาระปน
    - - Sausage shaped but lumpy
      - ยาวแต่เป็นก้อน
    - - Separate hard lumps, like nuts
      - คล้ายเมล็ดถั่ว เรีกว่า ขี้แพะ
    - - Fluffy pieces with ragged edges, a mushy stool
      - เป็นก้อนนุ่มปุย มีขอบขยักไม่เรียบ)
    - - Soft blobs with clear-cut edges
      - ก้อนนุ่ม ๆ แยกออกจากันชัดเจน
- - - - มีแก๊สมากในกระเพาะอาหาร/ลำไส้
      - เกิดจากการมีน้ำคั่งมากในช่องท้อง
      - มีการสะสมของอุจจาระมากจากการไม่ได้ขับถ่ายออกตามปกติ
      - อวัยวะในช่องท้องใหญ่ผิดปกติ
      - มีการสะสมของอาหาร/น้ำมาจากอาหารไม่ย่อย
    - - พยายามหาสาเหตุช่วยเหลือตามสาเหตุ
      - กระตุ้นการเคลื่อนไหวของร่างกาย
      - การใส่สายทางทวารหนักเพื่อระบายลม
      - จัดท่านอนให้นอนศีรษะสูง45-60องศา
      - การใช้ยาขับลม ยาระบาย
      - ใส่ NG tube เพื่อระบายลม น้ำย่อยต่อเครื่องsuction
  - - - จิตใจ
        
        เกิดการสูญเสียความรู้สึกมีคุณค่าและความนับถือต่อตนเอง
      - สังคม
        
        ไม่ต้องการออกสังคม/พบปะผู้คนโดยไม่จำเป็น
      - ร่างกาย
        
        มีอุจจาระไหลออกมาจึงเกิดการระคายเคืองต่อผิวหนัง/รูทวาร
      - จิตวิญญาณ
        
        ความรู้สึกเสียคุณค่าในตนเองลดลง
    - - ดูแลด้านจิตใจป้องกันการสูญเสียคุณค่าและนับถือตนเอง
      - ฝึกถ่ายอุจจาระ
      - การดูแลผิวหนังไม่ให้อุจจาระค้างอยู่นาน
      - ดูแลเสื้อผ้า ที่นอน ให้สบายเสมอ
      - ผ่าตัด ในกรณีที่เกิดจากสาเหตุทางร่างกาย
  - - - ไม่ได้ถ่ายเป็นเวลานาน
      - อุจจาระเป็นน้ำเหลวไหลซึมทางทวารควบคุมไม่ได้
      - อยากถ่ายตลอดเวลาแต่ไม่ออก
      - พบก้อนแข็งๆของอุจจาระทางทวารหนัก
    - - การล้วงอุจจาระ(Evacuation)
        
        วางหม้อนอนไว้ใหล้ๆ
        
        สวมถุงมือใช้นิ้วหล่อลื่นด้วยเจลสอดทางทวาร
        
        ปูผ้ายางรองใต้ผู้ป่วย
        
        ดึงก้อนอุจจาระออกใส้หม้อนอน
        
        ให้ผู้ป่วยนอนตะแคงซ้าย
      - ให้ยาระบาย
      - การสวนอุจจาระในกรณีที่ใช้ยาไม่ได้ผล
  - - - ภายในระบบทางเดินอาหาร
        
        อาหาร/การติดเชื้อ/ความผิดปกติของลำไส้/ยา
      - ภายนอกระบบทางเดินอาหาร
        
        สาเหตุทางจิตใจ อารมณ์
        
        ความผิดปกติของระบบอื่น เปลี่ยนแปลงฮอร์โมน ระบบประสาท
    - - ภาวะกรดในร่างกาย
      - ปวดท้องเนื่องจากการบีบตัวของลำไส้
      - สูญเสียอาหาร น้ำ อิเล็กโตรไลท์
      - ตวามไม่สุขสบาย
    - - อาหาร
        
        ระยะแรกให้งดอาหารทานได้แต่น้ำ/เกลือแร่
        
        เมื่ออาการดีขึ้นให้ทานอาหารอ่อน ย่อยง่าย ไม่มีไขมัน
      - ส่ง้เสริมการพักผ่อนนอนหลับ
      - ช่วยแก้ไขอาการขาดน้ำและเกลือแร่
      - ติดตามประเมินอาการ
      - การใช้ยาอาจให้ยาปฎิชีวนะตามแผนการรักษา
      - บันทึกปริมาณน้ำที่ได้รับ/ที่ขับออกร่างกาย
      - สังเกต บันทึกการถ่ายอุจจาระ
      - สอนวิธีการปฏิบัติเกี่ยวกับสุขอนามัยในเพื่อการป้องกันแพร่กระจายเชื้อ/กลับเป็นอีก
  - - - ปฐมภูมิ
        
        ทานอาหารที่มีกากใยน้อย/ขาดน้ำ
        
        การเคลื่อนไหวลดลง/การตึงตัวของกล้ามเนื้อลดลง
      - ทุติยภูมิ
        
        เกิดจากความป่วย/การรักษาด้วยยา
        
        การอุดกั้นของระบบทางเดินอาหาร
        
        ความผิดปกติใในการทำหน้าที่ของไขสันหลัง
        
        ภาวะท้องผูกจากการลดลงการเคลื่อนไหวของลำไส้
        
        ฝิ่น/ยาระงับปวด
        
        การทำหน้าที่ผิดปกติของกล้ามเนื้อพื้นที่เชิงกราน
        
        ภาวะผิดปกติของลำไส้
    - - แน่นท้อง / ท้องอืด /ริดสีดวงทวาร(Hemorrhoid) /กลั้นอุจจาระไม่ได้
  - - - รูเปิด เรียกว่า stoma
      - ระบายอุจจาระออกชั่วคราว/ถาวร
      - เปิดระบายอุจจาระ
        
        จากลำไส้เล็ก
        
        Ileostomy
        
        จากลำไส้ใหญ่
        
        Colostomy
    - - ระยะที่2
        
        หลังผ่าตัด7-10วัน
        
        ใช้สำลีสะอาด/น้ำต้มสุกทำความสะอาดstomaและผิวหนังรอบๆซับให้แห้ง
      - ระยะที่3
        
        หลังผ่าตัด6-8สัปดาห์
        
        แผลจะยุบบวมแลัมีขนาดคงที่ ทำความสะอาดด้วน้ำสบู่อ่อน
      - ระยะ1
        
        หลังผ่าตั4-5วัน
        
        ทำความสะอาดแบบการทำแผลด้วยเทคนิคปราสจากเชื้อ
    - - ปิดด้วยถุงรองรับอุจจาระเพื่อป้องกันผิวหนังรอบๆสัมผัสกับอุจจาระ
      - ในรายที่ฝึกการขับถ่ายเป็นเวลาได้ ไม่จำเป็นต้องปิดถุงรองรับไว้ตลอดก็ได้
      - การับประทานอาหารที่เหมาะสม
        
        หลีกเลี่ยงอาหารรสจัดหมักดอง
        
        ทานอาหารที่ป้องกันอาการท้องผูก
        
        หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้เกิดแก๊ส/ เกิดกลิ่น
        
        การออกกำลังกายและการทำงาน
        
        การฝึกหัดการขับถ่ายโดยใช้กล้ามเนื้อหน้าท้อง
        
        ภาวะแทรกซ้อน สังเกตดูแลตนเอง
    - - ลอกกระดาษกาวออกวางปากถุงที่มีกาวให้แนบสนิทกับผิวหนังรอบๆstoma
      - กดรอบๆstomaเบาๆ
      - ก่อนใช้ต้องวัด ตัดขนาดของปากถุงให้ใหญ่กว่าstoma 0.2-0.3ซม.
      - การติดถุงต้องพยายาามไล่ลมให้มีค้างในถุงน้อยที่สุด
      - ปากถุงจะมีรูเปิด และรอบๆเป็นกาวเหนียวที่ติดกับผิวหนัง
    - - ใช้สำสีสะอาดชุบน้ำสะอาดเช็ดทำความสะอาด
        Stomaก่อนแล้วเช็ดผิวหนังรอบ ๆ ให้สะอาด เช็ดด้วยสำลีแห้ง
    - - ผู้ป่วยจะสามารถประกอบกิจวัตรประจำวันได้ตามปกติหลังผ่าตัด6-8เดือน
      - สามารถออกกำลังกายได้แต่หลีกเลี่ยงกีฬาที่หักโหมรุนแรง
      - หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้แก๊สและกลิ่่น
- - - - การสวนน้ำ/น้ำยาเข้าไปในลำไส้ใหญ่เพื่อกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้
      - วัตถุประสงค์
        
        ล้างลำไส้ใหญ่ให้สะอาด
        
        ใช้ในการเตรียมตรวจ ผ่าตัด x-ray
        
        อุจจาระอัดแน่น
        
        ช่วยให้การขับถ่ายเป็นปกติ
        
        บรรเทาอาการท้องผูก
      - แบ่งตามชนิดน้ำยา
        
        สวนด้วยน้ำเกลือNSS
        
        ใช้ในเด็ก , ผู้ป่วยลำไส้อักเสบ, หลีกเลี่ยงในผุ้ป่วยโรคหัวใจ
        
        สวนด้วยน้ำยาสำเร็จรูป(Fleet enema)
        
        เป็นสารละลายโซเดียมออกฤทธิ์เร็ว5นาที
        
        สวนด้วยน้ำสบู่(Soap Sup Enema:S.S.E)
        
        ทำให้เกิดลำไส้อักเสบ
        
        ใช้สบู่ร้อนเกิน เกิดMethemoglobinemia
        ร่างกายเขียวคล้ำ หายใจลำบาก ชีพจรเต้นเร็ว
        
        สวนด้วยน้ำมัน(Oil enema)
        
        นิยมใช้ในผู้ป่วยอุจจาระอุดตัน
        
        สวนด้วยน้ำสะอาด(tap water enema: T.W.E)
        
        ไม่ใช้ในเด็กและผู้ป่วยอิเล็กโตรไลท์ไม่สมดุล
    - - การสวนเก็บเป็นการสวนน้ำยาเข้าไปเก็บไว้ในลำไส้ใหญ่ในผู้ใหญ่ไม่เกิน 200 ml.
      - น้ำยาที่นิยมใช้
        
        Oil-retention enema
        
        การสวนเก็บน้ำมัน
        
        เพื่อให้อุจจาระอ่อนตัว และ กระตุ้นให้ลำไส้มีการบีบตัวดีขึ้น
        
        Medicated enema
        
        การสวนเก็บด้วยยา
        
        เพื่อให้ยาดูดซึมเข้าไปในร่างกายทางทวารหนัก
        
        เพื่อลดเชื้อแบคทีเรียในลำไส้ใหญ่ก่อนผ่าตัด
        
        เพื่อวินิจฉัยโรค
- - - - 2-3นิ้ว
    - - 1-1.5นิ้ว
  - - - ให้หายใจทางปากยาวๆเพื่อผ่อนคลายและกลั้นอุจจาระไปอีก5-10นาที
- - - - ให้งดอาหารที่มีเลือดปน/ยาที่มีธาตุเหล็ก