Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

ORNOGABEAK 1.2 (MOLUSKUAK: ezagunak zaizkigun animaliak dira barraskiloa,…

- - - - OINA: itxura duen oina, herrestatzeko baliatzen dute.
      - ELIKADURA: asko belarjaleak dira, baina batzuk, haragijaleak. Ahoan, erraduala deituriko mihi urratzailea dute.
      - BURUA: oso garatua dago eta lau garro ditu. Bi luzeenen muturretan begiak daude; laburrak ukimenerako baliatzen dituzte.
      - MASKORRA: bakarra dute, baina bada ez duenik ere.
    - - BURUA: oso garatua dute, eta hor dituzte burmuina eta begiak. Animalia ornogabe guztien artean konplexuenak dira.
      - ZANGOA: zangoaren zati bat garro koroa bat da, buruaren aurrealdean dagoena
      - MASKORRA: ez dute kanpo maskorrik; eta baldin badute, barnekoa da: txokoek, txibihezur karekizkoa; olagarroek, luma adarkizkoa.
      - SIFOIA: mantuaren barrunbean dute, sartu eta irteten den ura erregulatu eta brankietan gas trukea errazteko. Zurrusta propultsio gisa ere baliatzen dute sifoia.
      - ELIKADURA: harrapari onak dira. Garroekin harrapatzen dituzte harrapakinak, eta pikotx itxurako barailekin eta erradula eraginkor batekin txikitu eta irensten dituzte.
    - - ZANGOA: aizkora itxurakoa dute. Uzkurtu eta luzatuta lekualdatzen dira.
      - ELIKADURA: iragazleak dira. Ur lasterrak sortzen dituzte sifoiekin; horrela materia organiko eta plankton partikula txikiak atxiki eta ahora eramaten dituzte.
      - BURUA: nabarmenik gabe, ez dute ez erradularik ahoan, ez begirik. Argiari sentibera diren organoak izan ditzakete mantu ertzean
      - MASKORRA: bi maskor edo kusku dituzte.
- - - - ABDOMENA: irun organoak dituzte hor: zeta sortzeko guruinak. Zeta horrekin tranpak, arrautza zakuak, esperma paketeak eta kumeentzako poltsak egiten dituzte.
      - ELIKADURA: trakea edo birikatatik hartzen dute arnasa. Lurreko harrapari handiak dira, eta, askok, pozoia erabiltzen dute harrapakinak paralizatu edo hiltzeko.
      - ZEFALOTORAXA: hainbat begi bakun ditu, bi kelizero -harrapakinei heldu eta pozoia sartzeko-, bi palpo sentikor edo oratzaileak eta zortzi zango lokomotore.
    - - ABDOMENA: luzakinak dituzte , igerian egiteko edota arrautzei eta kumeei eusteko.
      - ELIKADURA: brankietatik edo azaletik hartzen dute arnasa. Harrapariak izaten dira, baina badaude espezie sarraskijaleak, iragazleak eta parasitoak ere.
      - ZEFALOTORAXA: lau antena sentikor ditu, bi baraila -elikatzeko- eta hainbat zango lokomotore, harrapakinak harrapatzeko egokituak.
    - - ENBORRA: hainbat segmentu dituzte. Segmentu bakoitzean bi zango dituzte ehunzangoek, eta lau zango milazangoek. Ehunzangoek bi matxarda pozoitsu dituzte enborrean lehen segmentuan.
      - ELIKADURA: trakeetatik hartzen dute arnasa. Trakeek bi zulo dituzte kanporantz, segmentu bakoitzean. Ehunzangoak harrapari aktiboak dira; milazangoak, berriz, belarjaleak edo sarraskijaleak.
      - BURUA: bi antena luze, ozeloak eta hainbat aho luzakin dituzte.
    - - TORAXA: sei zango eta lau hegal dituzte.
      - ABDOMENA: honeko atzeko muturrean daude uzkia eta genitalak.
      - BURUA: bi antena, bi begi konposatu, hiru ozelo eta elikagai nakoitzari egokitutako ahoko piezak dituzte.
      - ELIKADURA: trakeetatik hartzen dute arnasa, baina espezie batzuek, uretako larbadunek, brankiak dituzte. Elikaduraren arabera, intsektuak dira: harrapariak, parasitoak, fitofagoak eta saprofagoak.
      - Intsektuek metamorfosia izaten dute, alegia, itxuraldatu egiten dira bizitzan zehar. Osatugabea edo osoa izan daiteke metamorfosia.
        
        METAMORFOSI OSATUGABEA: arrautzatik ninfa sortzen da, helduaren itxura berekoa, baina hegalik gabe. Hegalak exoeskeletoaren barruan garatzen dira mudaz muda, zabaldu arte. Matxinsalto burruntzi eta zimitzetan gertatzen da.
        
        METAMORFOSI OSOA: arrautzatik larba sortzen da; hori elikatu eta hazi egiten da. Gero inmobilizatu egiten da, eta pupa edo krisalida egoerara pasazten da. Elikatu gabeko aldi baten ondoren, pupa ireki eta heldua irteten da. Tximeleta, kakalardo eta liztorretan gertatzen da.