Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Hoofdstuk 3 aardrijkskunde (Paragraaf 2 (Aardrijkskunde (Aardrijkskunde…
Hoofdstuk 3 aardrijkskunde
Paragraaf
2
Aardrijkskunde
Aardrijkskunde gaat over de manier waarop mensen met de aarde omgaan.
De aarde als ecosysteem
Wij bewoners van de aarde moeten het doen met wat de aarde te bieden heeft. Planten, dieren, lucht en water draaien mee in een groot natuurlijk systeem. Dat noem je een ecosysteem. Je ziet dat er sprake is van een natuurlijke kringloop. Een kringloop houdt zichzelf in stand. Alles gaat in een kringetje rond waardoor iets nooit opraakt. De zon is de motor van de kringlopen. Zo wordt de lucht bijvoorbeeld ververst door assimilatie. Bij dit proces nemen de planten onder invloed van zonlicht koolzuurgas op uit de lucht. Dit gas wordt daarna door de planten omgezet in koolstof en zuurstof. Gelukkig komt er meer energie van de zon in de vorm van kortgolvige lichtstralen. de dampring binnen dan er in de vorm van langgolvige warmtestralen weer uitgaat. Dit noem je het natuurlijke broeikaseffect.
De draagkracht van ecosystemen
Een rotsig, bergachtig gebied is meestal dunnen bevolkt dan een vruchtbare kunstvlakte. Dit komt omdat de draagkracht van ecosystemen verschilt van gebied tot gebied. Met draagkracht bedoelen we het maximumaantal mensen dat in een gebied kan leven zonder schade aan te richten aan de natuurlijke kringloop in de leefomgeving.
Paragraaf 3
Meer mensen
Er komen steeds meer mensen op aarde. De grote vraag is op de aarde dit in de toekomst nog wel aan kan. In de rijke landen is de bevolkingsgroei al laag. Het merendeel van de bevolkingsgroei vindt plaats in de ontwikkelingslanden.
Meer welvaart
De huidige welvaartsgroei is een grotere belasting voor de draagkracht van de aarde dan de groei van de wereldbevolking. Als mensen rijker worden gaan ze meer eiwitrijke producten eten en meer energie gebruiken.
Verstoring van de kringlopen
Het ecosysteem van de aarde kan blijvend in de war raken wanneer de natuurlijke kringlopen ernstig beschadigd worden door:
Millieuaantasting, Millieu-uitputting en milieuvervuiling
Paragraaf 4
Mondiale verschillen
Veel mensen in arme landen hebben geen toegang tot energie. Hetzelfde geld ook voor voedsel en water. Op de wereld zou genoeg voedsel voor iedereen moeten zijn.
Het meten van verschillen
De draagkracht van de aarde staat onder druk en wordt in sommige gebieden al overschreden. Om te kunnen nagaan hoe de draagkracht van de aarde belast wordt hebben onderzoekers verschillende maten bedacht. Je kunt je manier van leven bijvoorbeeld omrekenen naar de hoeveelheid ruimte die je daarvoor nodig hebt. Deze berekening heet de ecologische voetafruk. Een variant hierop is de watervoetafdruk. Het energieverbruik per persoon is ook een soort voetafdruk. Energie is het vermogen om arbeid te verreichten. Bij bezielde energie gebeurt dit door de spierkracht van een mens of dier. Bij onbezielde energie door apparaten.
Duurzame ontwikkeling
Rijke mensen zetten stevige voetafdrukken in het buitenland en daardoor zorgen ze daar vaak voor milieuaantasting, milieu-aantasting en milieuvervuiling. Dat heet afwenteling. Om te voorkomen dat we onze aarde opmaken, dienen we over te schakelen op duurzame ontwikkeling. De milieu-gebruiksruimte moet even groot blijven. Je probeert bijvoorbeeld de grondstoffen in afgedankte producten opnieuw te gebruiken (recyclen). Vaak valt in dit verband ook de Engelse term People, Planet, Profit.
Paragraaf 5
Malthus: een kwestie van evenwicht
Er zijn verschillende visies op de draagkracht van de aarde. Malthus vroeg zich af waarom er steeds meer kinderen kwamen. Hij publiceerde een theorie waarin hij stelde dat zolang er voldoende is, de bevolking volgens een meetkundige reeks zal toenemen. Hij concludeerde dat er op een dag niet genoeg voedsel meer zal zijn. Arme mensen moesten volgens hem geen gezin stichten.
Marx: een kwestie van eerlijk delen
In de tijd dat de Duitse econoom en filosoof Marx leefde was de industriële revolutie al een halve eeuw aan de gang. Hij zag dat de fabriekseigenaren met de dag rijker werden en dat de arbeiders crepeerden. Ze waren zo arm dat ze zich niet konden ontwikkelen en veel kinderen op de wereld bleven zetten om zo hun eigen overlevingskansen te vergroten, mochten ze ouder worden. Volgens Marx is er voedsel genoeg, maar zorgt de bezittende klasse ervoor dat er een ongelijke verdeling blijft bestaan waardoor een grote groep mensen kwantitatief en kwaliteit ondervoed is.
Boserup: een kwestie van oplossingen bedenken
Volgens Bosurup is voldoende draagkrachten geen kwestie van eerlijk delen maar van nieuwe oplossingen bedenken. Als de mens in nood is bedenkt de mens wel iets slims om het tij te keren en de draagkracht naar een ander niveau te tillen.
Paragraaf 8
Regionale verschillen in voedselzekerheid
Gemiddeld genomen zijn er nu wereldwijd voldoende kilocalorieën per inwoner per dag beschikbaar, maar mondiale overschotten kunnen blijkbaar het bestaan van lokale tekorten niet voorkomen. Helaas zijn er nog steeds regio's waar sprake is van voedselzekerheid. Je kunt daarbij onderscheid maken tussen kwantitatieve honger en kwantitatieve honger. De meeste honger wordt geleden op het platteland. Dat heeft met armoede te maken.
Oorzaken van regionale verschillen
De meeste rijke landen liggen in vruchtbare gebieden met een gunstig klimaat. Deze gebieden kennen van nature al een grote draagkracht. En een groot voordeel van rijk zijn is dat je voedsel kunt importeren uit andere landen. Sommige arme boeren moeten leven van 1 tot 2 dollar per dag. Een kleine prijsstijging door een toegenomen vraag naar biobrandstoffen kan voor deze mensen al het verschil maken tussen voedselzekerheid of honger. Maar de beschikbaarheid van voedsel is niet voldoende om voedsel uit te bannen. Mensen moet ook toegang tot dat voedsel krijgen en daar heb je geld voor nodig.
Voedselzekerheid voor iedereen
Voor biolandbouw heb je 6 keer zo veel grond nodig als nu en als we ook al die mensen nog een woonplek willen geven is dat dan wel mogelijk? We moeten slimmer met onze planeet omgaan. Er zijn verschillende manieren om rekening te houden met de draagkracht van de aarde: Afremmen van de bevolkingsgroei, anders consumeren, efficiënter en zorgvuldiger produceren, anders delen en verbinden. Anders delen en verbinden kan door landhervorming.
Paragraaf 9
Regionale verschillen in watergebruik
Van nature is er maar weinig bereikbaar zoet water. In steeds meer gebieden ontstaan problemen met de watervoorziening. Net als bij het voedsel spelen daarbij het toenemende aantal wereldburgers een belangrijke rol. Bij economisch watertekort ontbreken de nodige waterleidingen en pompen om het wel aanwezige water gezuiverd bij de mensen te brengen. Bij een fysiek watertekort is er gewoon te weinig nuttige neerslag.
Oorzaken van regionale verschillen
Een gebied kan aan water komen door nuttige neerslag of door aanvoer vanuit andere gebieden, door inzet van fossiel water en door het importeren van virtueel water. De globalisering van de wereld heeft het aantal virtuele waterstromen vergoot. De watervoetafdruk per persoon is het grootst in dichtbevolkte gebieden, in minder dichtbevolkte gebieden met een hoge vleesconsumptie en in warme gebieden met water verspillende landbouwmethodes. Regionale verschillen in watergebruik hebben naaste de verschillen in aanwezigheid van water, verdamping en de mate van efficiënt watergebruik ook te maken met verschillen in koopkracht. De watervoetafdruk wordt soms uitgesplitst in de voetafdruk voor blauw, groen en grijs water.
Voldoende water voor iedereen
Er zijn meerdere mogelijkheden om rekening te houden met de draagkracht van de aarde: de vraag naar water verminderen, het aanbod van water vergroten, virtuele waterstromen in de goede richting laten stromen.
Paragraaf 10
Regionale verschillen in energiegebruik
Een inwoner van de VS gebruikt jaarlijks 7,5 ton aan olie-equivalent aan energie, een inwoner van Bangladesh maar 0,17 ton. Geen wonder dat een Amerikaan dan ook een grotere CO2-voetafdruk heeft. Deze voetafdruk is de optelsom van de CO2-uitstoot van je huishoudelijk energieverbruik, je vervoer en van de CO2-uitstoot die ontstaat bij het maken van alle producten die je gebruikt.
Oorzaken van regionale verschillen
Niet alleen de aanwezigheid van energie in je land bepaalt of je toegang hebt tot energie. Veel belangrijker is de positie van je land in de wereldeconomie.
Voldoende energie voor iedereen
Er zijn verschillende manieren om rekening te houden met de draagkracht van de aarde: kernenergie, groende of hernieuwbare energie. Dit is de energie die niet opraakt en niet vervuilt, Je kunt hierbij denken aan waterkracht (stuwmeren, getijdencentrales), zonne-energie, windenergie en geothermische energie. En je kunt ook doen aan energiebesparing.