Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Hoofdstuk 2: Aarde (Paragraaf 8: brandstof uit de diepte (Inkolingsproces,…

- - - - ontstaan van steenkool zijn veel planten nodig
        
        tijdens het Carboon(350 tot 290 miljoen jaar geleden) Europa lag rond evenaar. één groot moeras. Afgestorven planten verteerden niet en werden veen. Sinds toen millimeter voor millimeter verschoven.
  - - - Voorbeeld van ideale situatie
        
        Bodemdaling ongeveer even sterk als opvulling
  - - - Winning van kool in de openlucht
      - ontstaat gigantische kuil
      - Aan de oppervlakte
    - - Gevaarlijk en ongezond voor de mijnwerkers en duur
        
        Zorgt voor stoflongen
      - Winning vanuit gegraven horizontale gangenstelsels
      - Dieper dan 300 meter
  - - - 7x groter dan aardolie voorraad
      - 4x groter dan voorraad aardgas
    - - behalve in Zuid-Limburg, daling is overgegaan in opheffing en steenkool is omhoog gekomen. Dus kunnen ze het winnen
- - - - Absolute tijd is de precieze tijd hoelang het geleden is. Dus het Krijt was 140 tot 65 miljoen jaar geleden.
      - Relatieve tijd is het ouderdom ten opzichte van elkaar. Dus het Krijt was eerder dan het Kwartair.
  - - - Verschillende planten en dieren hebben niet altijd geleefd. Door het wisselende klimaat zijn er veel uitgestorven. Ze moesten zich steeds aanpassen aan het klimaat op aarde.
      - Je kunt de evolutie van het leven eruit lezen: Dat het leven op aarde eerst bestond uit bacteriën. Daarna weekdieren, schelpdieren, vissen, landplanten, reptielen en toen zoogdieren
  - - - De laag onderop is het oudst. Als je steeds hoger kijkt is het nieuwer gesteente.
  - - - Bijvoorbeeld als je een zandsteen hebt met daarin een fossiel weet je dat de dinosaurus is gestorven en daarna met veel zand bedekt is
    - - Een dier kan worden gefossiliseerd als het voor het wegrotten maar is bedolven onder zand of modder.
      - Hierboven op komt nog een laag gesteente.
      - Alles wordt hard en je krijgt een fossiel
      - Dan wordt die bedekt door allemaal zand of modder.
      - Eerst gaat een dier dood. Op een bodem.
- - - - De zeespiegel staat ook 300m hoger dan nu
    - - Inktvissen met een opvallende schelp.
    - - De continenten liggen los van elkaar.
  - - - Op het land leven nu ook verschillende reptielen
    - - De zuurstof in de atmosfeer is daarom heel hoog.
    - - De continenten samen vormen 1 reuze continent. Pangea
        
        Omdat het zo groot is, is een groot deel van het binnenland kurkdroog en woestijnklimaat. De randen hebben alleen zee-invloed.
  - - - De zeespiegel staat 100m lager dan nu.
    - - Dit weten we door de fossielen en grottekeningen.
    - - De continenten liggen net als dat ze nu ook liggen.
  - - - De continenten hebben een heel andere vorm en ligging.
    - - Daarom kan de schadelijke ultraviolette straling de aarde bereiken.
        
        organismen kunnen hierdoor alleen onderwater leven.
- - - - Steenkool, bruinkool en veen zijn bijv. opgebouwd uit planten en bomen
      - De kalkrotsen in Engeland bestaan uit schelpen en kalkskeletjes van algen
    - - Grote hoeveelheden CO² zitten door de vorming van het gesteente in de aardkorst.
        
        Daarom denken we nu dat de atmosfeer vroeger grotendeels uit CO² bestond.
  - - - Overeenkomsten: Bestaan uit hetzelfde materiaal, ongeveer even groot, vergelijkbare opbouw en staan vrij dicht bij de zon
      - Verschillen: Aarde heeft veel levende organismen en planten. Omstandigheden op Venus en Mars maken leven onmogelijk. De korst verschilt ook: Aarde heeft zonder het water twee soorten korst: oceaanbodem en continenten.
  - - - Daarna is de aarde afgekoeld en ontstonden de aardkorst, kern en aardmantel.
        
        Hierdoor kwam er waterdamp en CO² vrij in de atmosfeer.
        
        Tijdens de afkoeling veranderde de waterdamp in water. Dit is nu veel zeewater.
        
        De omstandigheden werden steeds beter voor de levende organismen
  - - - De zon is een gloeiend hete gasbol. Die produceert enorm veel energie door kernreacties.
    - - Planeten dicht bij de zon bestaan uit vast gesteente, zoals de aarde. De andere bestaan uit gas.
    - - Toch is de afstand groot genoeg. Het licht doet er 8 minuten over om bij de aarde te komen.
      - Het licht van andere sterren doet er vele miljoenen jaren over om bij de aarde e komen.
- - - - Daarom zijn er ook bijna geen fossielen daarvan gevonden rond die tijd.
        
        Pas daarna konden zoogdieren zich weer voortplanten.
- - - - Vormden dikke pakketten
    - - Kwamen dieper te liggen
        
        Temperatuur steeg
      - Gebeurde in dalingsgebieden
    - - Aardolie kan alleen worden gevormd bij tussen de 60 en 120 graden
        
        Gebeurt als het moedergesteente wegzakt, maar niet te snel of te weinig dan ontstaat geen olie
    - - olievenster
    - - Aardgas
      - Gas dat gelijk met steenkool ontstaat is droog gas
    - - Dan komt het in het reservoirgesteente
  - - - grote hoeveelheden plankton
      - Afdeklagen
      - Juiste temperatuur
      - Beweging van het moedergesteente
      - reservoirgesteente met voldoende open ruimtes
      - afdekgesteente dat geen olie doorlaat
    - - Vaak op platteland
      - Nu meer in zee, offshorewinning
      - Op het continentaal plat
        
        zeebodem dat grenst aan een continent en niet dieper dan 200 meter
      - soms makkelijker door grote druk in het reservoir
        
        olie komt zelf omhoog
        
        gaskap
        
        als boven olie gas zit
        
        waterstuwing
        
        als de olie aan de onderkant onder druk van water staat
  - - - dikke zoutlaag bleef over
      - zee verdampte
      - Die laag zakte naar beneden en kwam in het olievenster terecht
    - - er ontstonden in het gebied ondergrondse breuken en plooiing
      - olie ging omhoog tot dat die werd tegengehouden door ondoorlatend afdekgesteente